leygardagur 13. oktober 1984síða 12

tíðindablaðið Dimmalætting skrivaði herfyri, at hon væntaði hevuðsvinnuna at koma í kreppu nú í heyst. Nakað nýtt í tí, kann onkur spyrja — Dimma er jú von at síggja kreppur og spenna lívreimar inn í heilum. Hesa ferð var tó eitt sindur eðrvísi, tí har var einki skrivað um tey, so ofta nýttu »truende skyer<, sum hótta okkum uttanífrá. Ikki uttan grund, óivað, tí tað eru uppgangstíðir í nógvum av okkara viðskifta- londum, so út frá tí skuldi verið bjart. Her heima eru metar. Metár í útflutningi, metár í fiskiskapi — eisini í góðari olympiaduond — metár í undirskoti, metár í fíggjarlóg, metár í skuld- arbindin o. s. fr. Nú tá ið landsstýrið her- fyri legið uppskotið fyri tingið um hjálp til flaka- virkir kom eg hugsa um, um hetta árið ikki eisini verður metár í burturfor- kláringum. Uppskotið um stuðul til fiski vinnuna varð grund- að á, at landsstýrið hevði »varhuga av« at har var ein kreppa — altso ein Nr. 120 — Thomas Arabo, valevni javnadarfloksins i Nordurstreymoy, skrivar »varhugakreppa«. Hatta må nokk standa á síðstu síðu í orðabókini. Vit tit nú hvat, mínir góðu menn, man kann ikki stýra einum landi grundað á varhugar. Dimmalætting spáddi kreppu og hon fekk rætt — ein sjálvskapt kreppa. Ein kann fáa varhugan av (fyri at halda termino- logiina) at her er kreppa í ólukkumáta, bæði so og so. Eg hugsi at tit longu fyri 3 árum síðani »biks- adu« við nøkrum samfel- agsmekanismum, ið tit 13. oktober 1984 ikki hevdu skil fyri, og hetta »biksid« hevur so ført til, at stórir partar av teimum, við stríð og strev uppbygdu samfelagsskip- anum, liggja í skeljum. Fíggjarlógin heldur ikki, grunnar tømdir, lik- viditetstrupulleikar .. Her nyttar lítið við burturforkláringum og nýtslu av »finum« orðum og titlum. Vónandi byrja veljarar- nir at fáa »varhuga« av, at tit eiga at fáa sekkin 8 november. Thomas Arabo Sverre Midjord, valevni javnaðarfloksins í Suðuroynni skrivar Føroyskir mjolka- framleidarar ikki verdir 10 oyru! Tað kann ikki sigast, at verandi landsstýri ferir ein framtakshugaðan poli- tikk, tað kom fram á sein- asta tingfundi, at lands- stýrið hevði stuðlað egg- virkið í Rituvík, ja, hesin stuðul framkallaði nærum eitt landsstýrisslit, men sum skaldið segði á sinni, „Gott er góðan hava undir herdum«. Ikki so at skilja, eg meti, tad er rætt at studla føroyska framleidslu, men åsannast må, at verandi landsstyri studlar, sum best ber til. Alt medan teir hava samtykt at byggja land- brúksskúla i Kollafirði fyri nógvar milliónir. so kappa teir samstundis hevdini av ellum neytum í Fer- oyum. Feroyskir mjólkafram- leiðarar eru sambært Fer- ya Landsstýri ikki 10 oyra verdir Hetta heldur Feroya Landsstýri. At fíggjarviðurskiftini hjá verandi stýri, sjálvt við tveimum statsviður- kendum grannskoðarum sum leiðarum, at figgjar- viðurskiftini eru á tambi, tað vita vit. Men at tey vóru í kreppu, tað vardi okkum ikki, at eitt 10 oyra til teir føroysku mjólkaframleið- ararnar skuldi koppa sam- felagnum, tað grunaði eg ikki, væl vita vit, at hart er fyrispent, men at tað longu nú sansar at, tað vardi meg ikki. Eitt 10 oyra til føroysk- ar framleiðarar eru ikki ráð til, men at byggja landbrúksskúla í Kolla- firði fyri milliónir, tað heldur landsstýrið vera í lagi. Til hvenn verður bygt — og til hvat? Við hesari avgerð lands- stýrisins er framtíðar út- litið hjá føroyskum børn- um: Long Life mjólk úr Danmark. Illa royndist Tað Radi- kala Sjálvstýrið føroysku framleiðarunum. Við hesari avgerð hevur Feroya Landsstýri ikki stuðlað feroyskari fram- leiðslu, men í staðin okt um vinningin hjá heilselu- monnum. Feroyska mjólkafram- leiðslan, har vit kundu verið sjálvbjargnir, bleiv jardløgd til fyrimunar fyri heilseluvirkir í Feroyum. Illa royndist verandi landsstýið føroysku mjólkaframleiðarunum. Eitt 10 oyra koppaði foroyskari = mjolkafram- leiðslu. Sverre Midjord Framhald av síðu 9 kunna yvirdragast til nýggja felagið til skatt- liga bókfert virði ella ann- að hægri rímiligt virði, tó hægst virði í vanligum handli. Samstundis sum henda regla varð viðtikin. eftir uppskoti frá legtingsins skattanevnd, varð uppskot til samtyktar við- tikið, ið álegði landsstýr- inum til ólavsekuting- setuna 1983 at koma við lógaruppskoti, sum mill- um annað miðar ímóti, at avskrivaðar ognir við selu verða skattaðar av selu- virðinum sum grandarlag, men er hetta uppskot ikki komið frá landsstýrinum enn, hóast 1 1/2 ár nú er farið síðan samtíðar- skattalógin varð samtykt. Ein og hver sum hevur eitt virki hevur í dag stór- ar meguleikar fyri at nýta hesar reglur lógarinnar fyri at skapa sær skatta- frían vinning. Demi kunnu fleiri nevn- ast, í hesi grein skal eitt takast við: 1. Hevur ein persónur ein virkisbygning, sum fyri 10-15 árum síðani kostaði kr. 200.000 at byggja, og sum hann hevur avskrivað við t.d. kr. 100.000, so kann hann »selja« hann til sítt egna partafeag fyri virði í handli og vandli, sum kanska i dag er kr 1.000.000. — Hann skal skattast av afturvunnum avskrivingum, sum i hesum demi er kr Óli Heinesen, 100.000, men um onki er avskrivað, so er heldur onki at skatta av. Úrslitið av hesari »sølu« er at partafelagið nú kann avskriva av einum bygn- ingsvirði uppá kr. 1.000.000, og persónurin sum eigur partafelagið kemur at eiga kr. 900.000 til góðar í felagnum. Letur hann so kr. 10.000 verða partapening, eru kr. 880.000 eftir, sum hann kann taka út úr felagnum so við og við uttan at gjalda nakran skatt. Løn- ina fyri at arbeiða hvenn dag í egna felag kann hann seta til kr. 0, sostatt verður als ongin skattur at gjalda í fleiri ár. Feroya rættur hevur havt nekur skattamál til viðgerðar, har líkningarvaldið hevur skattsett hevuðsparta- eigarar av virðum so sum ókeypis arbeiðsmegi í egnum partafelag, men hevur rætturin góðtikið, at hevuðspartaeigari kann arbeiða í egnum virki uttan at rokna sær løn. Ivi kann ikki vera um, at figgjarliga stødan hjå eigaranum ikki er broytt vid tad, at hann ger parta- feløg vid sær sjålvum sum høvudspartaeigara, og vid at uppskriva bygningin til eitt virði, sum hann í veru- leikanum sjálvur kann avgera hæddina av. Tað er tí ivasamt um politik- ararnir hava ætlað, at hann við at gera slíka flyt- ing, skal fáa skattligar fyrimunir. Í komandi grein verður hildið fram við dømum frå veruleikanum. Klaksvikar likningar- deild og Jens Marius Poulsen, Tørs- havnar likningardeild :