hósdagur 22. november 1984síða 3

Nr. 138 — 22. november 1984 v tíðindablaðið S | S É | | | | | ] Síða 3 Atli Dam, formadur javnadarfloksins: Javnadarflokkurin onga skyldu at taka folka- flokkin vid i samgongu — Men vit hava sent fólkaflokkinum samrådingarupplegg okk- ara, ti hann hevur eins og aðrir flokkar á tingi krav uppá at vita, hverji mál vit meta hava stersta týdning tey komandi árini. Í dag byrja samráðingar- nar um skipan av einum nýggjum landsstýri. Tað er enn ringt at siga nakað um, hvussu eitt meguligt landsstýri fer at síggja út. Javnaðarflokkurin hevur sent ellum flokkum eitt samráðingarupplegg í til- samans 10 greinum. Fólkaflokkurin hevur fingið eitt serstakt bræv frá javnaðarflokkinum, har javnaðarflokkurin vís- ir á, at hann metir ikki fólkaflokkin sum ein nátt- úrligan samarbeidspartn- ara. Sosialurin hevur biðið Atla Dam um eina við- merking til hetta brævið til fólkaflokkin. Hann sig- ur: — Valstríðið var í sjálv- um sær ein »konfrontat- ión< ímillum fólkaflokkin og javnaðarflokkin. Ein polarisering, sum menn eru farnir at nevna tað, í- millum tvær linjur: ta sol- idarisku, sum javnaðar- Framhald av síðu 1 sum fóru við honum til enska marknaðin at selja. Orsekin til hetta var vána- ligur prísur og orsekin til hann var vánalig marknaðarfering. Tí siga menn, at tað ber ikki til longur einans at selja Nr.97 * hósdagur 23. august 1984 57. árg. * kr. 5,- Atli Dam undir viðgerðini av løgmansrøduni Feroyingar fullan avgerðarrætt yvir undirgrundina Spádómur Atla Dam's: Linja Óla Breck- manns fer at seta fólkaflokkin uttanfyri politiska ávirkan í eitt langt tíðarskeið aftaná 1984. flokkurin stendur fyri, har hver kennir ábyrgd av eðr- um — og partvíst eina karráða mannahatska og mannajagstrandi sjálv- sekna linju, sum Breck- mannvongurin í fólka- flokkinum stendur fyri. Fleiri mánaðir fyri valið segði eg, sum mín spá- dóm, at gjerdi fólkaflokk- urin einki við hendan vongin, kom hann styrktur ella eins sterkur burtur úr valinum, skírdi eg fólkaflokkin, at hann kom at vera uttanfyri pol- itiska ávirkan í mong mong ur fram í tíðina. Eg dugi ikki at síggja, at nakað er broytt hesum viðvíkjandi og haldi eg tað tí ikki er náttúrligt at byrja samráðingar um samgongu við fólkaflokk- in. Hetta var tað vit segdu í brævi okkara til fólka- flokkin, og dugi eg ikki at síggja, at javnaðarflokk- urin hevur skyldu til at taka sær av framgongd - gjøgnum Fiskasøluna. Menn vilja sleppa at selja sjålvir eisini og harvið fáa betri prís. Leggja seg á goymsluna Um seluna av umleið 200 fólkafloksins. Tað má vera uppgáva fólkafloksins at finna út av, hvussu at- kveður teirra skulu nýt- ast. Vit hava í hvussu so er onga skyldu til at tryggja, at hesar verða nýttar í landsstýrissam- gongu. — Hví sigur javnaðar- flokkurin ikki bart út, at hann als ikki vil samráð- ast við fólkaflokkin og tí- skil einki uppleg sendir honum ? — Vit meta, at fólka- flokkurin sum ein flokkur á tingi hevur sama krav sum allir aðrir flokkar at vita, hverji mál ein metir hava stersta týdning tey komandi árini, sigur Atli Dam í viðmerkingini. Í samráðingarnevndini hjá > javnadarflokkinum eru: Atli Dam, Vilhelm Jo- hannesen, Tórálvur Mohr Olsen, Hans Jørgensen og skrivari er Kåri Petersen. jan tonsum av saltfiski hjå Nordafar sigur Christian Olsen m.a.: — Tad, sum hevði størst tydning fyri Fiskasøluna, var at hon figgjadi part av goymsl- uni, soleiðis at hon so kundi leggja seg at sova omaná honum. Hetta er helst tað Feroya Fiskasela gera í stórum stíli, har fyritøkurnar ikki eru so sterkar peningaliga, so- leiðis at teir hava øll rætt- indi tá avtornar. Og so kunnu teir handla við ver- uni um teir tíma ella lata vera. — Eg avgjerdi at selja uttanum Fiskaseluna, sum annars selur okkara fisk í Feroyingahavnini, tí eg rætt og slætt kundi fáa betri pris enn Fiskasølan. Eitt slikt virki sum hetta hevur ikki råd at missa eina einastu krónu orsak- að av vánaligum selupol- itikki. Tað, sum annars hendi, var, at Fiskaselan ongan- tíð læt við seg koma, tá vit úr Feroyingahavnini góvu teimum frágreiðing um, hvussu stórar fiskanegdir vóru 0. s. fr. Tá tað leið út i september setti eg meg í samband við Fiskaseluna, og segði, at nú hevdu vit so og so nógv av saltfiski á goymslu, og at teir nú máttu royna at sleppa okkum av við fiskin, tí nú var so nógv liðið út á árið. Tað ganga heilir 8 dagar uttan at eg frætti eitt ein- asta orð frá Fiskaseluni. So ein morgun ringdi eg til Fiskaseluna og spyrji, hvat hetta verður til. Tá sigur Olaf Nielsen, selu- stjóri, at hann skal ringja aftur. Tveir tímar ganga, og hann ringir aftur og sigur, at fiskurin er seldur, og at prísurin er so og so. Eg svaraði honum, at hasin prísurin var alt ov lágur, og at hann tískil ikki kundi brúkast. Hann spurdi meg so, um eg tá kundi selja fiskin sjálvur og hvat eg kundi selja hann fyri. Eg svaraði hon- um, at eg kundi skaffa ein nógv betri prís, enn tað Fiskaselan hevði nevnt fyri mær. Hann vildi ikki tosa meira um prís ta ferð- ina. Tað næsta eg frætti frá Fiskaseluni var, at um eg ætlaði at selja fiskin sjálvur, so skuldi eg gera so og so. Hesar og hasar treytirnar skuldi eg upp- fylla mótvegis Fiskasel- uni. Tá eg so hevði uppfylt tær, kundi eg selja sjálv- ur, um eg kundi fáa hægri prís. Endurgjald ! Síðani var tað frá Fiska- seluni víst á meguligt end- urgjaldskrav frá megulig- um keypara. Tað, ið nú hendi, var, at tann fyri- tekan, sum Fiskaselan segði seg kunna selja fisk- in til, var ein fyritøka, sum eg sjálvur havi skaffað teimum navnið á. Tað er ein fyritøka, ið hevur havt ein portugisiskan trolara liggjandi í Feroyinga- havnini, og hevur hann eisini roynt at keypa fisk frå okkum. Men e;; segði nei fyri tann prís teir hevdu at bjóða. Nú ger so Fiskaselan júst tað sama. T.v.s. at arbeiðið hjá Fiskaseluni at selja 200 tons av saltfiski, sum liggja í Feroyingahavnini tók tveir tímar. Eg segði aftur nei. Eg vildi ikki selja fiskin til tann prísin. So var fisk- urin liggjandi í Feroyinga- havnini. Úrslitið av hesum var eitt tógvið stríð aftur og fram og eg varð hóttur bæði á ein og annan hátt av Fiskaseluni. M.a. hóttu teir við, at teir fóru at leggja hald á fiskin, um eg ikki uppfylti ymisk krev m. a. við at seta veð- hald fyri tann fíggjaða fiskin. Fiskaselan sigur ann- ars, at teir fíggja upp til 70% av seluvirðinum, men teir fíggjaðu okkum bert 9 kr. pr. kg av salt- fiski. Seluprísurin á salt- fiski var 19 kr. so ein kann ímynda sær, hvussu teir fíggja. Urslitid var ein togan aftur og fram. Tað, sum Fiskaselan ynskti, var at vita, til hvenn eg seldi fiskin. Tað vildi eg so ikki siga teimum. Christian Olsen sigur víðari, at hverja ferð hann royndi at ganga einum kravi á meti frå Fiskasøl- uni, so broyttu teir krevini og ella komu við onkrum nýggjum. Góðtóku, men ! Tað endaði so við, at teir góðtóku, at eg seldi uttan- fyri Fiskaseluna, men upp í tað hongdu teir nú eitt endurgjaldskrav frá einum portugisiskum keypara uppá 1,2 mill. kr. Hetta var so nakað teir funnu uppá. Teir hava heldur leitað eftir einum endurgjaldskravi yvirfyri fyritekuni enn at leita eft- ir einum betri prísi. Eitt fiktivt endurgjaldskrav, og tad dugdi eg ju uttanat. Christian Olsen sigur vidari, at hann misti ikki mótið av hesum og setti sær fyri at koyra málið fult út, og úrslitið varð, at Nordafar fekk 4,046 mill. kr. fyri 223 tons ella 700.000 kr. meira enn tað, sum Fiskaselan kundi selja hann fyri. Vit spurdu nú Christian Olsen, um hann ikki ber ótta yri avleiðingunum frá Fiskaseluni, nú hann úttalar seg um slík viður- skifti. Til tað sigur hann. — Eg havi verið illa við- farin alt summar av okk- ara stersta selufelag, sum annars náttúrliga átti at stuðlað og hjálpt okkum. Eg havi so einki at missa, men alt at vinna, og eg eri ikki keddur av, at Norda- far fekk 700.000 kr. meira fyri fiskin, og so var tað stríðið ikki til fánýtis. Hetta var so endabrestur- in og tað vil eg fegin missa starvið uppá, um tað er hetta, teir vilja. — Hevur nakar hótt teg við starvinum ? — Ikki beinleiðis, men eg havi/hoyrt fólk tosa um, at eg skuldi sigast upp. — Hvør skal siga tær upp? — Tad kann bert nevnd- in. — Og hvat sigur nevnd- in so til hetta málið ? — Eg havi alla tíðina latið nevndina vita, hvat fyrifórst eisini í hesum máli. Tá eg ongantíð havi fingið kontraordra frá henni, so meti eg, at hon tekur undir við tí eg havi gjørt. Christian Olsen visir å, at hóast tað, at Nordafar er limur i Føroya Fiska- sølu, so má virkið royna at selja fiskin fyri best meguliga prís. Eingin torir — Í hesum ferinum er tal- an um eitt lítið parti av fiski fyri 4 mill. kr. Hvat er so orsøkin til, at pris- urin millum Fiskaseluna og teir tú seldi fiskin til, er so stórur? — Tað kemst av tí, at Fiskaselan er ikki áhugað í at selja smærri negdir, men hon selur bert stórar negdir so sum fleiri 1000 tons. Teir vilja á henda hátt gera sær lívið lættari. Tað er eisini lættari hjá teimum at selja stór partí- ir enn smá. Men tað verð- ur so ikki betri fyri prísin Og víðari sigur Christ- ian Olsen: — Missiónin hjá eini fiskaselu er ikki tann sama í dag sum fyrr. Vit liggja nærri meginland- inum í dag. Tað skal eingin koma og siga mær, at Feroyar eru alfa og omega í altjóða fiskaselu. Vit koma ikki at konkurr- era hvenn anna, um virki so fara út á marknaðin og selja sjálvi. Tað verður heldur tvertur ímóti, at vit fáa betri prís, tí hver sær ger hvat hann er mentur. Eg havi verið so illa við- farin í hesum málinum, at eg eri ikki smæðin við at siga, at uppgávan hjá Fiskaseluni í síni tíð var góð, men at tað í dag er berkur komin á sovsina hjá teimum. Eg var so lítið virdur, at teir á Fiskaseluni mettu, at hevði hverki skil á tel- um ella nekrum. Teir hildu kanska, at eg var bert sendur til Grenlands at spæla nikkudukka. Har fara teir skeivir. Eg havi avstandin og tíðina við mær. Men var hetta hent í Feroyum, so gekk tað Soleiðis verða helst eis- ini nógvar feroyskar fyri- tekur vidfarnar, og tað ólukkuliga er bert, at eingin torir at koma fram og siga hvussu statt er. jan