týsdagur 6. november 1984síða 7

A Síða 7 Sparikassamaður — tagnarskylda Nr. 130 — 6. november 1984 tíðindablaðið SOSÍalUrin ; Sosialistiskt ungmannafelag og arbeidararørslan Av misgáum er okkurt komið skeivt fyri í somu grein í valbiaðnum hjá S.U. Ti verður hon prentað er. Segan um menniskja hev- ur altíð verið merkt av stríðnum millum tey, ið eiga og tey ognarleysu. Tann privati ognar- rætturin, ið ferir við sær kapitalismu, skapar ego- ismu, órætt og gevur teimum fáu stórar megu- leikar. Arbeiðarin skapar við arbeiði sínum virði. Aftur- fyri fær arbeiðarin len. Tað, ið er skapt, er meiri vert enn tað, ið arbeiðarin fær. Hetta kalla vit meir- virði. Og hetta meirvirði fær arbeið skeyparin. At tey fáu hava fingið óskerdar meguleikar, hev- ur gjert at: — Tey ríku londini mergsúgva tey fátæku. — At fjeldin bert hevur fingið ein evarska lítlan part av rikidøminum. — At náttúran verður týnd og javnvágin verður órógvað. — Avirkanin frá multi- nationalum fyritøkum gerst bara størri og størri. — Krigshóttanin veks- ur i hvørjum, og i krign- um er arbeiðarastættin tann, ið skal gjalda og harafturat er tað arbeiðar- in, ið gerst kanonfødin. Í heila tikið verður ávirkanin hjá tí einstaka menniskjanum minni og minni. Okkara samfelag er merkt av borgarligum virðum og vanum, og sagt verður mangan »enhver er sin egen lykkes smed«. Móti tilikari egoismu seta vit hitt sosialistiska samfel- agið, har øll hava javn- bjóðis rætt. — Menniskjuni skulu í felag avgera, hvussu sam- felagsgongdin skal vera. — SU er ímóti skráset- ing av lenarbeiðarum. SU vil virka fyri: — At arbeiðseftirlitið má virka nógv betur. — At arbeiðslækni verður settur. — At arbeiðsfólk verða skúlað, soleiðis at tey betur eru fer fyri at krevja sín rætt. — At arbeiðaraháskúli verður settur á stovn. — At framleiðslan skal stýrast av fólkinum og ikki evugt. Mótvegis egoismuni í tí kapitalistiska samfelagn- um seta vit samanhaldið. Harmasøgan um brennistødarmålid Litid frættist um, at Før- oya Kommunufelag, meir- ilutin av byar- og bygdar- ráðunum og onnur vid- haldsfólk fegnast um, at tað umsíðir tykist at vera greitt at byggja eina rusk- brennistød fyri alt landið at kalla. Men hósvíkingar og onnur í Sundalagnum, sum eru ímóti at fáa brennistødina við Áir, eru herm um hesa loysn. Tað skilji eg væl. Eg eri ikki sannferdur um, at hetta er nekur góð loysn júst har. Hetta margháttliga málið verður dúgliga brúkt í valstriånum — ikki ímóti teimum, sum elvt hava flokjuna, men móti teimum óræddu, sum víst hava ábyrgd í hesum málinum og sum virdu kommunala sjålvs- avgerðarrættin. Opportunisturin Pauli Ellefsen var ikki millum teir sidstnevndu. IRF er ein felagsskapur á breiðum grundarlagi, umboðandi flest allar kommunurnar í landinum. Uppgávuna hjá IRF kenna øll. Teir sakkønu og okkara myndugleikar vóru komnir til, at frægasti mátin at beina fyri ti alt vaksandi nøgd- ini av ruski var at brenna tað, helst í einum stórum ovni, sum eftir kravi frá táverandi samgongu á tingi skuldi lata varman til idnadarendamål. Ti Frem 6 varð ikki bygt á Fossdals- bakka, sum ætlað, men avgjørt at byggja á Høga- nesi. Alt tóktist at vera í lagi, til góðsemjan varð spilt av einum fornermað- um tjóveldismanni á Toft- um. Rakstrarrópini um dálking fingu harðmælta undirteku, eisini frá landslæknanum, sama landslækna sum stutt eft- ir góðkendi, at sama rusk- brennisteð kundi byggjast við Áir!! Hverjum luktar hetta av? Tá ovasti heilsumynd- ugleiki frámælti, tók landsstýrið tað til eftir- tektar. Men landsstýrið fekk ikki sama møguleik- an við Air. Spurningurin um bygging var avgjørdur av IRF og kommunalu myndugleikunum, meiri- lutanum av bygdarráðum í Feroyum, Yvirfriðingar- nevnd og yvirheilsunevnd góðkendu ætlanina, so landsstýrið skuldi bara taka stødu til tilmælið frá løgtingsnevnd um at stað- festa ta av Hvalvíkar bygdaráð samtyktu broyting í byggisamtykt- ini (at ekið kundi brúkast til idnadarendamål). Tað gjerdi meirilutin í landsstýrinum — sum tað skilst av lítlum huga og undir trýsti. Málið skuldi avgreiðast nú, annars syndraðist kommunu felagsskapurin og tað fór at verða seinur dagur, áð- renn nekur frægari loysn kundi fáast av hesum vandamáli, sum dálkingin er. Kundi landsstýrið ikki havt gingið teimum á meti, sum mótmæltu brennisteðini við Air? Jú, um tað vildi slept landspolitisku åbyrgdini og royndi at fåa sær lokal- politiskan løtufyrimun av ti, sum onkur longu dugl- iga hevur roynt. Tað hevði verið at tikið kommunala sjálvstýrið av ræði og lagt allan avgerðarrætt í Tinganes. Einar 40-50 mió. kr. farn- ar fyri skeyti, men tað sum verri er: ta- hevði ver- ið ein deyðiligur smeitur fyri kommunala samstarvi í Føroyum í mong, mong år. Tá ið sambandsflokkur- in skilti, at hinir báðir flokkarnir fóru ikki at renna undan ábyrgdini og at tilmælda samtyktin kortini fór at verða stað- fest uttan teirra atkvoður, so hoppaði hann frá, fyri um meguligt at bjarga sær nakrar lokalar at- kveður upp á tað. Og tað er einki at ivast í, at hann fær nakrar frá teimum, sum ikki gera sær tann ómak at hugsa seg um. Sjálvstýrisflokkurin tekur sum áður fylgjurnar av at fera ein ábyrgdar- fullan landspolitikk heldur Tað skal kennast trygt at liva og hjálpast. Tær loysnir, ið arbeið- ararerslan og flokkurin fremja, skal breið semja vera um, so undirtekan er so stór sum gjerligt. Tað grundleggjandi órættvísi, ójavnin og klassamunurin eru enn galdandi í okkara sam- felag. Tað vil so vera, so leingi privati ognar- tætturin er halgaður, og fólk ikki krevur demokrat- iska umboðan í nevndum, i virkjum, skipum o. s. fr. har land og kommunur hava veitt stuðul. Arbeiðararerslan og flokkurin mugu alla tíðina arbeiða ímóti endamålin- um: Sosialistiska fólka- heimið Feroyar. *x enn lokalpolitikk, hóast tað — sum í hesum føri — meguliga hevði givið okk- um onkra atkvødu í Sund- alagnum. Vit eru fleiri sum halda tað vera lítið hepi í at byggja eina ruskbrenni- stød júst har. Vit duga illa at hugsa okkum alskyns rusk hóska saman við krøvum um avgjert rein- føri. Men teir sakkønu siga, at vid ymsum trygd- artiltøkum, er einki at ótt- ast. Teir sum avgerðina hava tikið — bygdarráðini — hava lurtað eftir hesum ráðum. Latum okkum vóna, at so verður, og at vit fara at fáa eitt reinari umhvervi og gagn av hesi loysn fyri alt landið og ikki til ógagn fyri nakran. Men vit eiga eisini at krevja serliga strangt eft- irlit við steðini, um so er, at hon skal byggjast har ella aðrastaðni. Vit krevja eisini at trygdartiltok verða sett við onnur dálk- andi virki, eitt nú at filtur verða sett í skorsteinarnar á Sundsverkinum og á Landssjúkrahúsinum. Teir dálka nógv verri enn ætlaðu brennisteðirnar. Við heilsan Sverri Egholm Havi verið góður við spari- kassan, síðan eg byrjaði at fortjena pengar. Eg var tí skelkaður á politiskum fundi av Sandi at hoyra í útvarpinum, at spari- kassastjórin har upplýsti, hver eigur pening í spari- kassanum — ella soleiðis skilti eg tað, at javnaðar- fólkini eiga stersta partin av peninginum í sparikass- anum á Sandi. Eg má tí spyrja, skal Føroya Sparikassi — folks ins peningastovnur, nú eita FÓLKAFLOKSINS PENINGASTOVNUR ? So vænti eg og fleiri við mær noyðast at finna ann- að stað, tí eg leggi einki í at vera útpeikaður. Helt har var tegnskylda. Eldri kundi í Sparikassanum Brekkmaður kveður Lag Jens Vejmand Eg havi nógv at gera, ti valg í hondum er, og royni agitera, so eingin stemma fer. Á meti trúgvur gangi, so stutt er eftir tíð, eg ung og gomul fangi, teim gevi smil so blid. Tað sum her mest umræður, tað er at sleikja nógv, eg eri rættur maður, og havi hega prógv. Um prædikumenn haldi, jú tað ger mun mín sann, tað ekir væl um valdið, ell síggja at EG kann. So tíðum eg mann práta við minni mentar menn, og fyri teimum gráta, »mær manglar stemmur enn«. »Ju, eg uppá teg stemmi og konan ger tað vid«. Eg vendi rygg og flenni, nærum kjálkin fer úr lið. Í telefon eg liggi til fólkið ringja má, enn fleiri stemmur tryggi, vil sess mín aftur fá, eg snari norður, suður, har sum eg síggi kjans. Á tremur er mín muður: VÍSIÐ STAVNAMANNI ANS. Hjá nekrum ringt er skilið, ei hava telefon, tá fari eg við bili, og stekki inn í lon, men kemur í meg ivi, ei oyðsli mítt bensin, tá postkort heldur skrivi, avstað fer mangt dusin. Og hetta væl seg loysir, góðtrúgvið fólkið er, av lyftunum útoysi, um eina betri verð. Um tey vit ikki halda, nei, mær ei munar tað, bert EG og MÍNIR valda, er hugsan mín hvenn dag. Tó kommunistatrellið ei spekir nú sum síðst. Teir spæla nú á velli, vit hava teimum hýst. Vit vunnu síðsta valið, við at siga fólki frá, bert borgarliga stýri kundi bjarga Feroyum tá. Tó ikki áðrenn valið, eg greiði nekrum frá, í orðavavstri spæli, vit stuðla stór og smá. Men ei tey mugu vita, áðrenn stemman komin er, tá vit á kassa sita, ei eitt oyra til tey fer. Best fyri okkum sjálvar, ið eiga henda flokk, av okkum hver seg bjálvar, bert vit nú fáa nokk. „Lat okkum STÓRU ráða, tey smáu — hvat um tey??? Ivaleyst hjá teim at fáa pening fyri mjólk og breyð. Antibrækk so