fríggjadagur 14. januar 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 9 - 14. januar 2000 Solei›is virka n‡ggju gjøldini Brúkar telefonina sjáldan. Tosar eina samrø›u um dagin og eina um kvøldi›. Hvør samrø›a er 3 minuttir. Mi›aln‡tsla: 10 samrø›ur um sam- døgri›, av teimum 1/3 um dagin og 2/3 um kvøldi›. Harafturat eru samrø›ur til fartelefon. Hevur 7 telefonir. Tær 7 telefon- irnar hava hvør í mi›al gó›ar 5 samrø›ur hvønn yrkadag, herav eisini uppringingar til fartelefon. Tel 30 30 30 · Fax 30 30 31 · www.tele.fo Smábrúkarin Familjan Miðalstóra virkið Verandi 1.februar 2000 Munur Minuttgjald - fastnet dag 0,70 0,38 -45,7% Minuttgjald - fastnet nátt 0,35 0,24 -31,4% Minuttgjald - GSM dag 2,80 2,40 -14,3% Minuttjgald - NMT dag 1,90 1,70 -10,5% Minuttgjald - NMT nátt 0,95 0,90 -5,3% Uppringingargjald 0,30 0,40 +33,3% Mána›argjald fastnet 89,00 115,00 +29,2% Mána›argjald ISDN 135,00 175,00 +29,6% Mána›argjald fartelefon 89,00 115,00 +29,2% Á›renn 201,50 Aftaná 194,50 Sparing 6,70 kr Sparing 3,33 % Talvan vísir gjøldini vi› mvg, sum tey ver›a frá 1. februar 2000. Á›renn 563,95 Aftaná 503,40 Sparing 60,55 kr Sparing 10,74 % Á›renn 2.858,00 Aftaná 2.439,00 Sparing 419,00 kr Sparing 14,66 % Føroya Tele hevur seinastu árini mi›víst arbeitt fram ímóti at fáa skapt tær ney›ugu fortreytirnar fyri at lækka telefongjøldini í Føroyum. Nú hevur Føroya Tele enn einafer› lækka› minuttgjøldini at galda frá 1. februar. Her eru nøkur dømi um, hvussu broytingarnar virka. Fyri fólk, sum als ikki brúka telefonina, ver›ur ein hækking upp á 26 kr. um mána›in. Omanfyri er bert rokna› vi› uppringingum frá fastari telefon, og uttanlandssamtalur eru ikki tiknar vi›. Legg til merkis, at tú sparir upp í 45% av minuttgjaldinum. Síggj neyvaru útrokningarnar fyri roknistykkini omanfyri á: www.tele.fo SANSIR TEL 355 355 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Niclas Johannesen Yngd: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Viðmerking: Fjølmiðlarnir bera í dag boðini um, at starvsfólk á landssjúkrahúsinum verða søgd úr starvi komandi dag- arnar.Einasta grundgeving- in fyri hesum uppsøgnum sigst vera neyðugar sparing- ar vegna ov lága játtan á løgtingsins fígggjarlóg, t. v. s. at hesar uppsagnir eru ikki grundaðar á neyvt út- greinaðar kanningar, ið vísa, at tørvur ikki er á nú- verandi tali av starvsfólk- um, og at hetta tí eigur at verða minkað. Neyvan er nakar føroy- ingur, ið ikki kennir vána støðuna, heilsuverk okkara er í eftir áralanga fíggjarliga niðurpíning. Dagligi tørvur- in er fleiri starvsfólk, júst tað mótsatta av tí, leiðslan leggur upp til. Í staðin fyri at fara inn við einari bøtandi hond, verður steinur lagdur oman á byrðu teirra, ið frammanundan royna at fáa niðurpínda heilsuverkið at hóra undan. Dupult ørkymlandi er at frætta, at partur av uppsagn- unum sigst verða neyðugur fyri at fíggja enn eitt lag oman á ein yvirbygning, hvørs vøkstur seinastu mongu árini als ikki stendur mát við veruleikan, ein yvir- bygningur, hvørs leiðsla higartil ikki hevur megnað at stýrt stovninum- tvørtur- ímóti. Miðflokkurin heitir stað- iliga á landsstýriskvinnuna at steðga fráboðaðu upp- sagnarætlanunum og at at krevja leiðslu landssjúkra- húsins at standa til svars fyri Áheitan á landsstýriskvinnuna í Almanna-og heilsumálum ómenniskjaligu og bein- leiðis skaðiligu ætlanir sína Vinarligast vegna Miðflokkin Jenis av Rana, løgtingsmaður Sjúkrarøktarstjórin er nú settur EIRIKUR LINDENSKOV Frá 1. apríl at rokna verður Marin Vang, sjúkrasystyr, sett sum sjúkrarøktarstjóri á Landssjúkrahúsinum. Marin Vang tók prógv sum sjúkrasystir í 1969. Hon tók víðariútbúgving til deildarsjúkrasystir og sjúkr- asystralærara á Danmarks Sygeplejerskehøjskole í 1978 og framhaldsútbúgv- ing innan leiðslu í sjúkra- røkt á Danmarks Sygeplej- erskehøjskole í 1998. Um- framt hetta hevur hon tikið lut á fleiri eftirútbúgvingum og skeiðum innan sjúkra- røkt, pedagogikk, leðislu og fyrisiting. Hon hevur havt leiðandi størv innan fleiri sjúkrahús í Danmark. Eitt skifti var hon fyristøðukvinna á Sjúkrasystraskúla Føroya. Nú Marin Vang tekur við starvinum sum sjúkrarøkt- arstjóri á Landssjúkrahúsi- num, kemur hon út einum starvi sum varafyristøðu- kvinna á Diakonissestiftel- sen Ældrecenter á Frede- riksberg. Grindir í Føroyum í 1999 Dagur Hvalvág Hvalir Skinnatal Slag 14. mars Tórshavn 132 1.357 grindahvalir 15. juli Sandavágur 112 809 grindahvalir 25. juli Bøur 72 449 grindahvalir 2. aug. Klaksvík 196 2.077 grindahvalir 30. aug. Vágur 15 68 grindahvalir 4. sept. Klaksvík 4 48 grindahvalir 8. sept. Vestmanna 34 423 grindahvalir 28. sept. Leynar 43 266 1/2 grindahvalir Tils. 8 grindir við 608 grindahvalum uppá 5.398 1/2 ella 269 gyllin og 18 1/2 skinn Góðskutrygging í fiskiídn- aðinum olg Innaneftirlit í fiskiídnaðinum. Hesi eru heitini á tveimum bókum, sum eru útkomnar. Bøkur- nar eru úrslit av ein i verk- ætlan, sumhevur til enda- máls at gera frálærutilfar um innaneftrilit í fiskiídn- aðinum. Verkætlani er fíggj- að av Fiskimálastýrinum. Bókin »Góðskutrygging í fiskiídnaðinum« viðger vandamál fyri góðskuna á matvørum úr fiski, so sum bakteriur, virus, eiturevni, sníkar og annað. Bíkin viðger eisini vanligt mikro- lívfrøðiligt eftirlit og krøv- ini til trygging av heilsu- góðskuni á sjómati grundað á altjóða viðurkendu HACCP-skipanina. Herum- framt eru kaptilar um rein- gerð og sóttreinsan í fiski- ídnaðinum og krøv til inn- rætting av fiskavirkjum. Zakaris Svabo Hansen hev- ur týtt úr donskum eftir bók hjá Hans Henrik Huss. Bók- in er 108 blaðsíur og kostar 150 kr. Hin bóklingurin, »Innan- eftirlit í fiskiídnaðinum« viðger uppbygging av eini innaneftirlitsskipan á fiska- virki ella verksmiðjuskipiæ. Øll myndugleikakrøv við- víkjandi innaneftirliti verða viðgjørd og greitt verður frá, hvørjar skipanir ein fyr- itøka kann seta í verk fyri at lúka krøvini. Bókin gevur á henda hátt ítøkiliga leið- beining um uppbygging og íverkseting av einum innan- eftirlitskervi. Rithøvundur er Janet Fríða Johannesen. Bókin er 70 blaðsíður og kostar 100 krónur. Bøkurnar, sum báðar fá- ast í bókahandlunum, eru í fyrsta lagi ætlaðar til skeði í innaneftirliti. Á skeiðum, sum Fiskivinnuskúlin skip- ar fyri, fara tær at verða nýttar. Fyrsta skeiðið byrjar 31. januar. Bøkurnar fara tó eisini at verða brúktar í van- ligari undirvísing á Fiski- vinnuskúlanum eins og at tær veru viðkomandi fyri øll fiskavirki og virki, sum virka aðrar matvørur enn tær úr fiski. Kistan við HERMAN JACOBSEN ættaður úr Víkarbyrgi, búsitandi í Havn fer frá Landssjúkrahúskapellinum hósdagin kl. 17. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni fríggjadagin kl. 13. Sálmabókin verður brúkt. Familjunnar vegna Hilmar og Danjal Johan Jacobsen Jarðarferð Tvær bøkur um frálæru innan fiskiídnaðin Svartkjaftagullið ORÐIÐ svartkjaftur er aftur at síggja og hoyra í almenna orðaskiftinum. Hesin pinkufiskur, sum fáur av okkum hevur givið stórvegis fær um nú í mong ár, hóast hann er gullverdur fyri stóran part av okkara fiskivinnu, er nú aftur komin í „rampuljósið“. Tað er bráddliga aftur „in“ at tosa um svartkjaft.Orsøkin er tann, at um ikki so langa tíð verður hesin stovnurin kvoteraður, og hetta merkir, at føroyingar koma at fáa eina kvotu, sum neyvan røkkur til alla ta vinnu, sum í dag antin beinleiðis ella óbeinleiðis livir av hesum fiski. SENDINGIN í sjónvarpinum mikukvøldið um júst svartkjaftin var ein av teimum góðu. Við relevantum spurningum og fjølbroyttum vinkl- um megnaði verturin - sum ikki einaferð - at seta ljóskastaran á eitt sera álvarssamt mál. Hvør eigur svartkjaftin, hvat fáa vit burtur úr honum, hvussu skal hann býtast í framtíðini osfr? So mikið týdningarmikil er hesin fiskur fyri føroyska samfelagið, at hann fer uttan iva at eiga stóran part av almenna orðaskiftinum næstu tíðina. Mangt bendir á, at svartkjafta- gullið, ið svimur í føroyskum sjógvi, er og verður ikki minnandi týðandi enn tað svarta gullið, sum møguliga liggur undir havsins botni. Sera forvitnisligt og áhugavert at tað at kunna staðfesta, hvussu stóran týdning eitt einstakt fiskaslag hevur fyri so stóran part av flotanum, fyri flakatrolararnar, fyri rækjubát- arnar, fyri nótabátarnar, fyri Havsbrún og fyri alivinnuna. Soleiðis kundi verið hildið fram at reksa upp allar tær vinnugreinar, sum antin beinleiðis ella óbeinleiðis liva av svartkjaft- inum. HESIN fiskurin hevur jú verið brúktur sum býtisfiskur við russar og norðmenn serstakliga í mong mong ár. Vit hava fingið dýrar rækjur og tosk í býti fyri svartkjaft. Og nú alivinnan er komin fyri at verða og tekur seg meira og meira inn á vanligu fiskivinnuna, er nettup svartkjafturin eitt av svarunum til hesa succes. Svartkjaftur er nevniliga týðandi partur av fóðrinum hjá alifiski.Men hvussu verður, tá kvotuavmarkingarnar koma? Verður tá nokk til allar tær ymsu vinnugreinarnar, til flaka- trolarar, rækjubátar, nótabátar og fóðurvirki? Nú er so eisini tað nýggja komið inn í myndina, at vit fara at gera matvøru burtur úr svart- kjaftinum úti á feltinum. Hetta er roynt fyrr við minni góðum úrsliti. Nú verður so aftur settur skjøtil á eitt nú við framleiðslu av surimi. At man í størri mun fer at brúka svartkjaft í beinleiðis matvøruframleiðslu er bara at fegn- ast um. Tað er so ein fjøltáttan av vinnuni. EIN spurningur, ið tó hevur verið lítið frammi, er støðan hjá stovninum. Eru vit við at niður- fiska hann? Tá taka vit tilverugrundarlagið undan okkum. Og hvat við øðrum fiskastovn- um, sum liva av svartkjafti? Her eru mangir spurningar at umrøða, og tí eigur tjakið um svartkjaftin at fáa eitt týðandi pláss í miðlunum í komandi tíðum. Er svartkjaftagullið við at gleppa okkum av hondum?