leygardagur 2. februar 1985síða 12

ir ho I€NQSKa granna. Vi { VIt enda 1 í Álandi mai 1918 fór finska stjórnin undir at seta í verk útbúgving av ungum álendingum til at gera hertænsatu í finska herinum. Hesum mótmæltu álendingar harðliga. Teir segdu, at teir vildu ikki gera hertænastu í nekrum landi, fyrr enn tað var av- gjørt, hverjum landi, teir skuldu vera saman við. Aftan á hesa roynd- ina hjá Finlandi, at taka álendingar til at gera hertænastu í finska her- inum, fór meginparturin av ungum álendingum í herskyldualdrinum vestur um Ålandshav til Svøriki fyri at sleppa undan hertænastu. Men longu, meðan Álandsmálið var til viðgerðar á fridarrådstevnuni árunum vitjaði Sámal Johansen í Álandsoyggj- ur hann síðani tá víst hesum lítla og sjáldsama dag frásegnina hjá Sámali Johansen frá eini ferð í París, var Ongland komið til ta niðursteðu, at bæði politiskt og her- málsligt var tað best, at Áland kom at vera saman við landinum á eystaru strondini á Botnisku Víkini, Finlandi. Tað er neyvan skeivt gitt, at henda steðutakan hjá Onglandi var av stórpolitiskum orsekum. Ongland mundi hugsa sum so, at best var, um markið millum Finland og Sveríki kom at verða í Álands- havinum vestan fyri Álandsoyar, tí so fór tað ikki at verða so lætt hjá Svøriki at føra jarnmálmin úr Norðursveríki til loniini í Mid- europu, skuldi eitt kríggj aftur. Markið millum Finland og komi- vr ÅR 0 AU SL Seinasti partur Í 1954 fingu álendingar sítt egna flagg Sveríki hevði allar tíðir verið eystan fyri Álandsoyar í tí havinum, sum verður nevnt »Skiftet«. Eftir enskum uppskoti varð ein nevnd vald, sum skuldi koma við tilmæli um, hvussu hesi viðurskifti skuldu skipast. Henda nevnd mælti til, at Finland skuldi eiga fult vald á Álandsoyum, at sjálvstýrislógin skuldi endur- skoðast og fullfíggjast, og at oyggj- arnar skuldu vera uttanveltaðar (neutralar). Hetta tilmæli varð viðtikið á samkomuni í Geneve 24 juni 1921. Sveríki mótmælti men lútaði skjótt. Tríggjar dagar seinni skrivaðu Finland og Sveríki undir Nr. 14 — 2. februar 1985 = mere eee SG TILL eitt skjal, ið tryggjaði Ålandi sítt svenska eyðkenni, og sama dag varð semjan góðkend av Fólkasamband- inum. Tað sigur seg sjálvt, at hýrurin í Ålandi var ikki góður, tá tað frætt- ist um úrsiitið av ellum tí stríði, tey høvdu haft fyri at kunna sameinast aftur við Sveríki. Men tá ein tíð var liðin, tóku álendingar við tí sjálv- stýri, teir hevdu fingið. 8. mai 1922 var landstingsval í Álandi, og 9. juni, sama ár, helt Álands landsting sín fyrsta fund. Tá ið vit minnast til, at álendingar einki sjálvstýri vildu hava, so var tað hóast alt ikki nakað vánaligt