hósdagur 7. februar 1985síða 6

Síða 6 Nr. 16 — 7. februar 1985 ið Útgevari: o o j aað ki ygdaleiðir koyrdu | DS Ábyrgdarblaðstjóri: | Jan Miller i Fyritaksstjóri: o o o i me | Ikki skilaleyst | Telefon 118 20 Blaðfólk: Argjavegur 26, 3800 Argir Hegni Djurhuus Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Randi Jacobsen Bussførararnir á Bygda- yvirhåladir av einum bussi leiðum er altíð eftir Dagný Joensen leiðum gera her eina við- hjá Bygdaleiðum. Ferðin umstødunum, og eru lík- Utgåvudagar: tysdag, hósdag og leygardag bor. in merking til eitt lesara- hjá bilunum var 40-50 km. indini so vánalig, at tíðin . ; bræv, sum stóð í Sosialin- um tíman, tá teir vórðu ikki kann yvirhaldast, eru Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta Prent: 1 um 31. januar, undirskriv- — yvirhåladir. vit noyddir at leypa túrar ingi kl. 10 deginfyri Pit Pressen 1901 að »Volvo«. »Volvo« skriv- Vit bussførarar á um. Ognarrættur og bygda- menning EITT tað best brúkta orðið upp undir legtingsval er hugtakið BYGDA- MENNING. Bæði í talu og skrift hava politikarar og fólk við politiskum ambitiónum nærum válkað sær i hesum eina orðinum og víst á, hvussu stóran týdning tað hevur fyri okkara samfelag, at smáplássini í út- jaðaranum ikki aftoftast. HER verður bygdamenningin um- rødd í samband við almennar útbygg- ingarætlanir og iløgur í havnir, vegir, byrgingar, berghol o. I. Hetta eru alt týdningarmiklir partar av bygda- menningini. Og júst í hesum degum hoyra vit um bergholsgerðina til Trøllanesar, sum eitt av hesum út- jaðaraplássum, ið skal mennast. MEN vit mugu gera okkum greitt, at bygdamenning er ikki einans priorit- ering av krónum og oyrum. Bygda- menning er eisini ein spurningur um at kunna troyta teir møguleikar, sum eru á smáplássunum. HAR forðingar eru fyri at fremja eina slíka bygdamenning, mugu vit loysa upp fyri teimum. Vit kunnu her nevna lógir og reglugerðir og siðir, sum ikki longur hoyra tíðini til. Tá hesi viður- skifti eru forðing fyri eini náttúrligari menning av smáplássunum mugu tey takast av ella skiftast út. EITT dømi um slíka skerjing og forð- ing av bygdamenning er tann frið- halgaði ognarrætturin, og tá ið hesin ognarrættur forðar íbúgvunum á smáplássunum í at menna og út- byggja sítt egna búpláss, tá má hann skerjast við tað sama. Vit kunnu ikki tvihalda um ognarrættin til jørd og nåttururikidømi, tá hesin ognarrættur samstundis forðar ødrum í at fremja bygdamenning. MYKINES er eitt talandi dømi um, hvussuleiðis tann óskerdi ognarrætt- urin til jørð og nåttururikidømi slepp- ur at steðga bygdamenningini. Meðan henda oyggj tíðliga í 1900- talinum hevði 180 íbúgvar, so eru bert 15 fólk fastbúgvandi har í dag. Vandi er fyri, at bygdin avtoftast, um ikki okkurt verður gjørt. Í dag er stødan so tann, at tað stóra rikidømid av jørð, fugli, seyði o. ø. í oynni verður als ikki troytt, sum tað átti. Og oddagrein orsøkin til hetta er tann, at tað eru fólk aðrastaðni í landinum, sum hava ognarrættin til jørðina. NÓGV av hesum fólkum rekja als ikki jørðina og tí kemur hon ikki menningini av oynni til góðar. Við at varðveita tann óskerda ognarrættin til hesa jørðina, gera vit okkum sam- stundis sek í at forða fyri menning av hesum bygdasamfelagi. TAÐ hevur verið tosað um at áleggja fólki, sum eiga uttanbíggjajørð, fram- leidslu- og bústaðarskyldu, og hvat var meira náttúrligt enn tað. At tey, sum eiga jørðina, eitt nú í Mykinesi, vórðu tvingaði til at røkja hana, soleiðis at hon gav nakað av sær og soleiðis at hetta var medvirkandi til, at hetta lítla bygdasamfelagið aftur fekk meguleika at mennast. Í DAG er meira enn helvtin av jørdini í Mykinesi á hondunum á fólki, sum ikki hevur fastan bústað í oynni. Hetta líkist rætt og slætt ongum. FÓLKAVALDU umboðini á legtingi mugu her gera vallyftini um bygda- menning til veruleika. Tað er ikki bert talan um iløgur í berghol og havnir. Tað mugu eisini gerast reint menn- iskjansligar illøgur í at broyta verandi lóggávu á jarðargkinum. VIT eiga m.a. at krevja av teimum, sum eiga jerð í eini oyggj sum Myki- nesi, at tey lúka treytir so sum fram- leiðslu- og bústaðarskyldu. Okkara náttúru og tað, ið henni livir, er alt ov rík til, at hon bert skal vera til stutt- leika hjá nøkrum fáum og sum spek- ulatiónsvera hjá ødrum. TEY fólk, sum búgva í Mykinesi og tey fólk sum ynskja at búseta seg í Mykinesi til tess at menna hesa út- oyggj aftur og skapa arbeiðspláss har, tey fólk skulu hava rættin til at troyta jørðina og náttúrutilfangið annars. TÁ hetta gerst veruleiki, kunnu vit við stoltleika tosa um, at bygda- menning ikki bert er eitt tómt hug- tak, ið bert verður havt á manna- munni, tá val er 4. hvort ár. aði um ein tilburð á Oyggj- arvegnum sunnudagin fyri, tá ein bussur yvirhál- aði skilaleyst. Bussfer- ararnir skriva: I Sosialinum 31.1.85 skrivar ein bilførari, ið nevnir seg Volvo, at ein bussur hjá Bygdaleiðum hevur koyrt skilaleyst á Oyggjarvegnum. Hesin bilferari sigur, at á Norða- raskarði vórðu fimm bilar Bygdaleiðum kenna einki til slíka skilaleysa yvirhál- ing á Oyggjarvegnum sunnudagin 27. januar. Tað er ein spurningur, um tað var ein bussur hjá Bygdaleiðum, tí tað vóru fleiri aðrir bussar á oynni henda dagin. Allir túrarnir hjá Bygdaleiðum vóru heldur ikki koyrdir henda dagin vegna vánaligt veður. Koyringin hjá Bygda- Slíkan dag sum tann nevnda sunnudagin, við tí sýni, sum var, hevði tað verið betri, at bilar og bil- forarar, ið ikki seta seg ferar fyri at halda hósk- andi ferð, lótu vera við at fara á Oyggjarvegin. Tað er júst, tá koyrt verður við lítlari ferð, at henda skila- leysa yvirhálingin hendir. Bussferararnir á Bygdaleiðum vandalismu Ein húsmóðir í Havn spælir í týsdagsdimmuni serfreðingur innan orku- mál, hálovar SEV og kallar alt annað >romant- iskt tvætl«. Sama dag skrivar Sosi- alurin um nakrar føroy- ingar, ið eru farnir yvir til USA at seta upp feroyskt framleiddar = vindmyllur. Legið, at amerikumenn skulu vera so áhugaðir fyri romantiskum tvætli, at teir leita heilt til Feroya fyri at finna tað. Samstundis leita føroyingar uttanlands eftir »profetum«, id eru førir fyri at uppala okkum i teknokratiskari heimspeki. Hesir skulu við sínum borimaskinum og heilagu gravkúm syrgja fyri, at sovorðið sum áir og fossar ikki ferir veikar sálir út í romantiskt fortapilsi. Hetta gerst best við, at hesi verða uppturkað — tí tá fara perurnar nokk at lýsa blankar. Og SEV betalir. Vit kunnu ikki liva av romantikki, sigur m.a. hendan húsmóðirin. Hetta veldst alt um, hvussu vit nú uppfata orðið at liva. Tað er rætt, at vit ikki beinleiðis kunnu eta áar- tutl ella eitt vakurt sól- setur. Heldur ikki vinna vit nevnivert av peningi við at lata náttúruna fáa frið; tað gagnar ikki kapitalinum. Men tað romantiska aspektið (illa umtókt sum tað er) má eisini sleppa inn í myndina. Tað er ikki ber luft. Í Danmerk friða teir í túsundavís av hektarum árliga. Rekreativ virði er ein orsek. Varðveiting av hóttum náttúrugripum er ein onnur orsøk o.s.fr. Hava vit nakað sovorðið í Feroyum. Er nakað, sum eitur friðing her á landi. Tann sokallaða yvirfrið- ingarnevndin tykist, ið hvussu er, ikki at vera annað enn nikkidukka hjá kapitalinum og tekno- kratinum. Hon gav jú SEV loyvi til at neyðtaka eitt tað vakrasta náttúru- ekið í Feroyum. Ein skammblettur fyri feroy- ingar sum framkomin menniskju. Romantikkur móti Feroyar eru eitt lítið land, 1400 km! til støddar. Vit hava ikki ráð til at for- koma einum eki fyri og eðrum eftir á henda hátt. Her má farast fram við skynsemi. Tað verður nógv tosað um ferða- mannavinnu her á landi. Eitt er vist, ferðamenn koma ikki hendavegin at hyggja at SEV-byrg- ingum og uppturkaðum áum. Teir koma fyri at njóta ta serstøku føroysku náttúruna. Hvervur náttúran, verður hareftir við ferðafólkinum. Hevur eingin kapitalistur hugsað um tað? Tað er at vóna, at hetta landsstýrið er so mikið at sæt komið, at tað fær steðgað hesum garrvilla ævintýrinum hjá SEV í Norðureysturoy. Tí tað sær út til, at flestu redd- irnar nú (uttan SEV sjálvt) mæla til aðrar loysnir. Sum bæði eru sky nsamari og bíligari. Lurtið fyri einaferð skyld eftir »tvætlinum«. Romantikari Steðgið religiøsu fanatikarunum Ferðsluvanlukkurnar vísa seg til bert at økjast meir og meir, so nú má okkurt munagott gerast, ikki bara tosa. (Hasin setning- urin er nú sagdur fleiri ferð). Nú mugu vit taka ábyrgd av samfelagnum, ið vit liva í. Eg skal her siga frá nekrum grundum til ferðsludrápini (ja tað er dráp). 1: Trygdarseðla: Hvussu ber tað til, at tað í Feroyum er betri at koyra uttan trygdarseðlar, tá tað allar aðra staðir er tað mótsatta? 2: Almenna busrutan: Hon skuldi, tá hon kom, vera bíligari enn at koyra sjálvur. Men tað er hon so ikki í dag. Demi: Tú skal úr Havn vestur í Vágar. Við bili kostar tað: 25 kr. fyri bensin, 45 við SAM, til- samans kr. 70,00. Við bussi kostar tað: busleiðin niðan í Bil kr. 8,00 til Vestmanna kr. 30,00, við SAM kr. 20,00, viðbussi í Vágum kr. 30,00 ella tilsamans kr. 78,00. Framhald å sidu 12