hósdagur 14. februar 1985síða 9

Nr. 19 — 14. februar 1985 SJÁLDAN eydnast tað feroysku fjølmidl- unum at fáa eina samreðu um so skelkandi tilburðir sum júst henda. Alt ov oftani verð- ur tað dult fyri almenningin, sum snýr seg um »teir stóru-, stjórar ella leiðarar innan ymsar fyritøkur ella stovnar. Tað almenna innlitið hjá fjølmidlunum i tilik mål sum hetta verður sum oftast skert, men hesa ferð hevur tað eydnast okkum at fáa um ein av endunum. HETTA er tí segan um landsverkfreðingin, ið gjørdist formaður i alinevndini og sum vildi leggja (hevur lagt?) dálking av umhvervi og aling undir sítt málseki. Hetta arbeiði, sum náttúrliga hoyrir heima hjá stovnunum á Debesartreð. HETTA er segan um landsverkfreðingin, ið sum formaður í alinevndini fekk fleiri brøv frá Heilsufreðiligu Starvsstovuni men als ikki legði tey fyri alinevndina til viðgerðar ella svaraði teimum. HETTA er segan um landsverkfreðingin, sum ikki lurtaði eftir stovnunum á Debesar- treð um setanina av fólkum til at gera dálk- ingarkanning í samband við aling, men sum fór beinleiðis til táverandi legmann Paula Ellefsen og fekk henda til at góðtaka, at danski stovnurin, VKI, skuldi ingar av dálking í Feroyum gera kann HETTA er segan um táverandi legmann Paula Ellefsen, sum fyrst játtar tvey nýggj sterv á Heilsufreðisligu Starvsstovuni til at gera kanningar av dálking í samband við aling, men sum síðani letur landsverkfreð- ingin fara til Danmarkar við hesum kanning- um. HETTA er segan um sama legmann sum síð- ani vil gera gott aftur og biðjur H.S. sekja um peningastuðul til nýggjar kanningar — og sum segði, at nú skuldu allar kanningar gerast í Feroyum. Og segan endar við, at sami maður, Pauli HETTA er segan, sum byrjaði undir undan- farna landsstýri og sum nú verður tikin upp í hesum landsstýrinum. Men nógvir spurn- ingar standa enn ósvaraðir. Ein er: Hví hev- ur landsverkfreðingurin tvíhildið um, at danir skulu gera kanningar av feroyskum umhvervi og ikki okkara egna H.S., og hava hann og Pauli Ellefsen skrivað undir sátt- mála við VKI, sum bindur hetta landsstýrið eisini? Eftir sita feroyingar við nekrum ónýtiligum kanningum og við stovnunum á Debesartreð, sum ikki sleppa at virka innan sítt náttúrliga virkiseki. 0 Mikkjal Helmsdal, landsverkfrødingur, sum higarti! hevur fordad stovnunum á Debesartrød í at arbeiða vid spurn- ingum sum viðvíkja dálking av umhvervi, og sum hevur roynt at leggja hetta málseki, nú hann eisini situr sum for maður í alinevndini, undir landsverkfrødingsstovnin ara hvat meðaliltnegdin sjógvinum omanfyri tað er. Tað, sum avger, um vrid livir ella dovr hvat iltnegdin er, har Niðri við botnin var ilt negdin i juli 1984 bert 0,2 mg/! omanfyri loyvda markið. Botnlagið vita vit, kann vera læst av heilt fram til miðjuna av sep- tember mánaða, og broyt- ingar eru frá einum ári til annað. Vandin fyri at ilt- trotið kemur undir mark- ið, sum er, er tí stórur, og ti eigur ikki meiri dálkandi tilfar at koma í fjørdin og also heldur ikki meiri aling. Hetta er einasta forsvar- liga nidurstøda, sum VKI kundi gera úr sínum mát- ingum og sínum fortreyt- um. Alingin tvifaldast! — Men hví siga teir so, at alingin á Skálafirði kann tvífaldast? — Tí eri eg ikki ferur at svara. Tað er ilt at skilja, at nakar, sum fæst við tílíkt, skal hava so lítið skil á tí hann ger at hann ger ein tílíkan feil av ókunnleika, men tað mugu vit so halda. Misnýtt feroyska tilfarið — Men Bogi, tekur tú ikki steðið undan tær sjálvum við hesum? Er tað ikki rætt, at VKI í síni meting av Skálafirði í stóran mun nýtir úrslit frá tær sjálv um og vísir til tin? JU ad er ræt S SI € he VK KK g 16 Sr í K M K í Í A eðar er irbeiddi kannaðu vit Skálafjorð NOKK SO gJØIIa Og úrslitin eru sett upp í eini fyribils frágreiðing. Hesa frágreið- ing lat eg saman við ødrum tilfari til VKI tá teir byrjaðu kanningar sínar í sambandi við SEV- útbyggingina fyri at tann kanningin ikki skuldi kosta meiri enn neyðugt. Teir hava so eisini í stóran mun nýtt hana í hesi seinnu dálkingarkanning- ini, og tað er heilt í lagi, men eg skal viðganga, at tá eg sá, hvussu teir høvdu nýtt, ella rættari misnýtt, tey úrslitini, vit komu til, tá gjerdist eg í ødini. Vandi á ferð — Tín niðursteða er tann, at alingin skal ikki byggj- ast meiri ut å Skålafirdi. Er hetta ikki ein stør åbyrgd at taka å seg, at stedga vinnuni soleidis? — Ja, soleidis verdur tad ivaleyst lagt ut, men heilt so einfalt er tad ikki. Lat meg fyrst siga, at hevði eg nakra åvirkan i hesum máli, so hevði eg ikki torað at givið fleiri loyvi til aling á Skálafirði og heldur ikki á Funnings- firði við tí óvissu, sum nú er, tað er rætt. Hinvegin, so veit ongin í dag við vissu, hvussu nogv skal tl A á eydnaðis var. Tað ikki í fyrsta umfari at fáa nóg gott tilfar, men vit hevdu gjert fyri, hvussu spurningurin kundi loysast og hevdu vit fingið umsteður at gjørt tær kanningarnar, so kundi tann spurningurin meguliga verið loystur nú Men sum nevnt er hatta bara ein partur av mål- inum. Eftir er eisini at greina, hvussu alisteð- irnar dálka fyri seg sjálvar og grannaalisteðir. Tað krevur eisini at kannast. — Jú men hví hava tit eina ætlan so ikki gjert hesar kanningar? — Ja tað kanst tú spyrja, men dálking er eitt torfert evni at kanna, tað krevur fólk við ymsum serkunnleika, og tað krevur tól og pening til bát o.t. Men júst tí gjer- dist eg sera glaður, tá Ali- nevndin í 1982 bað meg og Kára Mortensen gera eitt uppskot til eina kanning av dálkingarvandanum frá alisteðum. Vit gjerdu eitt fyribils uppskot og mæltu til eina kanning, sum skuldi gerast av føroyingum. Vit á Fiski- rannsóknarstovuni skuldu gera útskiftingsmátingar. Náttúrugripasavnið skul- di kanna plantu- og djóra- við danska Vandkvalitetsinstituttet sum samarbeiðspartn Landsverkfreðing- urin og starvssetan Og hvussu tok nevndin moti skoti? hesum upp * hesa kanning og fekk hann. Men trupulleikarnir komu tá hetta eina starvið skuldi setast. Vit hevdu sum nevnt skotið upp, at tað skuldi setast á H.S., men formaðurin í ali- nevndini, Mikkjal Helms- dal, segði beinanveg at starvið skuldi vera hjá landsverkfreðinginum. Vit mótmæltu hesum, tí har var onki kemilabora- torium. Tað fór tí at vera nógv dýrari, og ein stórur partur av arbeiðsorkuni fór at fara til uppbygging av laboratorii, ístaðin fyri at fara til kanningarnar Ein partur av alinevndini var samdur við okkum í hesum, men ikki lands- verkfreðingurin. Hetta seinkaði málinum, so av- gjerdi landsstýrið, at tvey sterv skuldu setast á H. S. og H. S. skrivaði tá til ali- nevndina, at nú var klárt at byrja og bóðu um ein fund við nevndina at tosa meir um kanningarnar og um, hverjir pengar vóru at keypa tól fyri og annað Hetta bræv varð sent til alinevndina við formanni hennara, men hann legði tað ikki fyri nevndina, og Framhald á síðu 18