hósdagur 21. mars 1985síða 7

Nr. 34 — 21. mars 1985 Tíðindi frá Amnesty International Fangar í stórum tali »horvnir« og fyribeindir í Peru Meira enn 1000 menn, konur og bern eru tikin av hermonnum og legreglu og síðan »horvin«, eftir at ein fjarskotin landspartur Peru varð settur undir veim fråsøgn Grimdargerðirnar tóku seg upp av eina herferð steðurersluni Sendero Luminoso (>Glógvandi gøtu«), ið sjálv er sek í fjøl- mongum manndrápum, átekum avrættingum, og í at pína vanligar borgarar Nú er vorðið so vanligt, at stjórnarhermenn taka fangar av degum, et tey, ið varða av teimum »horvnu«, hava tikið sær fyri at leita á ruskdungum fram við vegunum, har ið lík tíðum eru at finna, ofta so illa viðfarin, at tey kennast ikki aftur. Líkini, ið funnin verða á hesum dungum og í hóp- grevum, eru sum oftast nakin, merkt av píning og við einum einstekum skot- såri í høvdinum, sigur frå- greidingin. Tilik brot méti manna- rættindum hava verið ókend í Peru í nýggjari tíð, sigur Amnesty Internatio- nal. Fyri atsóknum hava helst verið bendur og ben- armenn, bygdarformenn og ungfólk í Ayacucho, ið varð lýst í undantaks- steðu við árslok 1982. Undantakssteðan var í álvara eftir móti mot- gildi í 13 av teimum meira enn 140 fylkjunum í Peru, tá ið frágreiðingin fór til prentingar Legmálaráðharrin Peru, ráðstova hansara og nakrir lómarar hava rættindini neyðugt at forða fyri tílík um brotsgerðum og revsa tær, tiltøkini hjá stjórnini mega vera í sam- svari við altjóðareglur um mannarættindi Í frágreiðingini eru álít- andi upplýsingar um 1.005 fólk, ið »horvin« eru. Sagt verður, at felags- skapurin eisini veit um 400 navnnevnd fólk, ið eru tikin og seinni funnin deyð. Tey eru ell haðan, ið undantakssteðan er, og man hetta vera eindemi í Peru. Hóast hetta eki er langt av leið, hava Amnesty International, mannarætt- indafelagsskapir á staðn- um og embætisfólk í Peru savnað saman prógv í hópatali um brotsgerðir, ómerktar hópgravir og dungar á steðum, ið eru undir hermannaeftirliti. Bygdarfólkið sjálvt fær prógvini til vegar, mangan við at gera ferð til Ayacucho, hevuðsstaðin í ófriðarekinum, ella ríkis- hevuðsstaðin Lima. Skriv og vitnisburðir eru bein- leiðis frá avvarðandi, um- boðum fyri bygdarfólkið, kirkju-, yrkis- og manna- men at rættindafelegum, og frá løgfrødingum. Hundrað- tals fólk, ið varða av svarað spurnableðum, ið eru orðað eftir forskriftum Sam hava frá »Starvsnevnd eindu tjóða til frama fyri horvin o burturflutt I nited Nations Working skrivligar horvnar 14 mánaði Innanrík mánað & manað at siga, a irnar fram til miðskeiðis í 1984 vóru 2000 menn, sum teir skíra uppreistrar- menn, tiknir av degum Eisini skuldu uppreistrar lið hava beint fyri meira enn 1600 vanligum borg- arum. Prógv eru fyri, at í báðum pertum eru nógvir vanligir borgarar tiknir á hondum og dripnir av stjórnarhermonnum, upp- lýsir Amnesty Internatio- nal. Trygdarlið hava sekt at skúlum, bygdum og húsum og tíkið fólk, stendur í frágreiðingini. Alt tað unga fólkið tykist vera undir illgruna og so statt í vanda fyri at »hvørva« á stødum, har sum uppreistrarlið halda til, verður sagt. Amnesty International hevur skjal- prógv um, at 76 bern og ungfólk undir 18 ár eru ikki afturíafturkomin. Avvarðandi teirra siga, at hermenn hótta við at drepa tey, tá ið tey sókn- ast eftir næstingum sínum á dungum fram við lands- vegnum. Har eru hermenn ella legregla í heilum á ferð. Mong av líkunum eru bundin og hava bind fyri eyguni. »To be or not to be« mars Sund I Dagblaðnum 8 mótmælir Jógvan stein eini grein hjá blað stjóranum við teirri sig- andi yvirskriftini »»Quis ling< Treholt javnaðar ella tjóðveldissosialist<É Tað sum er av serligum áhuga í hesum mótmæli er fylgjandi petti, har Jógv an sigur við blaðstjóran >Ég havi alla tíðina vart tin rætt til at hava tina sannfrøing og loyvi til at føra hana fram i skrift og talu, men hesin rættur er eisini galdandi viðvíkjandi politiskum mótsteðu- monnum, uttan at teir verða skýrdir fyri at vera quislingar>. (Okkara striking |! Y r } OB 1 r ist k € AT År 5 ÁS t r k 5 t > i mu a M in hava verið nytt ns kva orð o isini verri, og nógvar hansara greinum hava verið munandi meira per sónligar enn hendan greinin var. Her hevur verið førdur ein miðvisur pennur í so nógv ár, og satt at siga hevur eingin slingur verið í valsinum. So tá Jógvan metir júst hesa grein fyri at vera ein forðan hjá politiskum mótsteðumonnum at føra síni sjónarmið fram, er hetta samstunds ein met- ing av hevuðsuppgávuni hjá Dagblaðnum, síðan hesin blaðstjórin tók við. Og tað er sanniliga stór hending at fáa hetta vátt- að frá hægsta stað í fólka- flokkinum. Tí hetta hevur júst verið tað, sum m.a. hetta blað hevur vist á 6- talligar ferðir, ogh evur heitt á flokkin um at fáa skil á. Tað er als ikki neyðugt at endurtaka demir um hesa framferð móti annar- leiðis hugsandi. Tey finn- ast í hópatali. Samstundis má júst hesin partur av átaluni hjá Jógvan Sundstein fatast sum ein váttan av, at skrivingin hjá Dagblað- num beinleiðis er í stríð við stevnuskránna hjá fólkaflokkinum, sum m.a sigur: >Fólkaflokkurin vil halda fast um... persón- liga frælsið,... bert av- markað av at eingi borgari ella bólkur av borgarum má vera hver eðrum at at meini« Tá hetta er sagt, skal eisini sigast til forsvar fyri OB. at hann hevur kanska verið góðari trúgv øll hesi árini. Hann hevur jú ikki tann eginleika at munin millum hvat inn loyva sær ella i hann hevur so ikki t nogv t 1 K ving IKKI €T inug Ki 1 it K € ið eðr F stu aðr le 1V na nevnd, sum væl virðiliga hevur verið sam- ansett av umboðum fyri flokkin. Í hesi nevnd eru umframt hann sjálvan hansara mest trúfasti stuðul Levi Niclassen. Men hesir báðir eru bert ein minniluti. Verður hugt at nevndini sum slíkari kann eingin siga Óla ringan fyri at meta blað- skriving hansara at hava fingið tað bláa stemplið frá flokkinum. Tað er neyvan hugsandi at hetta mótmælið hjá Jógvan fær nakra sum helst ávirkan. Tað siga í hvussu er royndirnar av teimum mótmælum sum fyrr eru komin. Og rokn- ast má enntá við at Jógv- an mangan man hava mótmælt innanhysis, utt- an at tað hevur ringið tað allarminsta við. Heldur tvertur ímóti. Hetta sein- asta mótmæli er eisini kroyst niður í eitt horn við minst meguligar uppset- ing. Men uttan mun til hvat Jógvan ella onnur í flokk- inum halda um hesa skriv- ing, so metir fólk yvir- hevur hesa skriving at vera umboðandi fyri sjón armiðini hjá flokkinum sum jú eisini er við til at figgja DB. Og tað kann á ongan hátt noktast fyri, at hetta hendir innan fyri rammurnar av folkaflokk- inum, sum tiskil må hefta fyri henni. Og flokkurin hevur jú longu følt sviðan avhesum, tá hann als ikki kom uppá tal sum gongupartnari aftaná seinasta val. Hetta hevur bert ta einu orsekinat sam Nú eru fólk so von. vid ókvæmisorðini ú Dag blaðnum, at tað ner ongan longur at vera ka aður landasvíkjari 13111 vit ið } é 5 ir , om ng S usk 1 1 S4 i ræ > má r aðri r verður yvirhildin, soleiðis at rætturin til at framfera onnur sjónarmið eisini er galdandi hjá »politiskum motstødumonnum uttan at teir verða skýrdir fyri at vera quislingar.« Hetta vil geva fólkaflokkinum meguleika fyri at fáa á- virkan aftur. Hin møguleikin er: at strika hesa grein og so lata Ólarnar báðar halda fram við síni herferð móti politiskt >vantrúgvandi<. Hetta vil gera flokkin ennmeira isoleraðan í framtidini. At vera so liberalur, at bæði hesi mótstríðandi sjónarmið verða hýst, ber ikki til. Tað mugu sjálvt fólkafloksmenn duga at síggja nú. 6. AAA AHHH HHH 777 y[yyy 7, ye TTT EET plaga at kvøda: »Her er tapt og her er vundet.« Men hvussu høgt eg meti tað, tå tað kemur til: »Slottet det er vundet.« Har kann eitt stórt spurn- artekin siga restina. Fyri stuttum síðani, hevði eg eitt lesarabræv í Sosialinum. Har vardi eg Kvinnuna, eg metti, at kvinnan átti at verða heilt leys frå at fáa hongt uppí eitt mann ella maður eisini harra. Eg havi ikki broytt stødu sidan tá. Men tað skal og má verða ein fyri- treyt, at ein kvinna við orðsins rætta forstandi, hon skal hava eitt hjarta. Og ikki bert ein tilfeldigan kjøtklump (ella eitt stål- hjarta). Lat meg enda við kvinnutekkinum, at við hesi samanbering, stendur og fellur kvinnan i mini meting. Soleiðis gagnaðist hetta ervið. Hetta lesarabræv kann býtast í tveir partar. Á síðu 2 í Sosialinum leyg- ardagin 9. t.v.s í gjár fall eygað í eina feita yvir- skrift: >Betri at samráð- ast í felag. Hetta sigur form. Klaksvíkar Arbeiðs- mannafelag Niclas Johan- nessen. Hatta eru orð, sum skil eru i. Gamalt orð sigur: »Munur er á monnum og tómum stúkum.< Hatta er ein væl gongd leið, sum eg fyri nú, mongum árum síðani havi saknað innan- fyri arbeiðararrersluna í Feroyum. Ég ætli mær ikki at fara út í æsir við hasum fyristandandi sátt- málasamráðingunum. Men hvar er min góði Carl Johannesen, form. Havn- ar Arbeiðsmannafelag? Eg hevði ikki ætlað mær at nema við hetta seinra í brævinum. Men eg meti, at tað bretska kolanámsverkfallið hevur boð til okkum verkafólk í Feroyum. Er tað nakað, ið vit føroyingar ikki kunnu reypa av, so er tað gott samanhald. Hetta eg havi umrett beint nú, meti seg sum tvey tannhjól, ið grípa inn í hvert annað. Eg fari ikki at taka hetta mál úr hond- unum á tykkum. Feroya Arbeiðarafelag, Klaksv. Arbeiðsm. og Havnar Ar- beiðsmannafelag! Vanliga tosa vit um tveir polar, nevniliga norð og suðurpólurin. Men ikki tykkum at siga, so er her talan um triggjar pólar. Er tað ikki nakað óvan- ligt? Vit feroyingar eru nú soleiðis í atferð, at mang- an kann ein spyrja seg sjálvan, um eisini fer- oyingar vóru við til at byggja >Bábelstornið<? Úrslitið kenna vit øll, hvat, ið hendi. Ein rópti kálk, annar stein, og so kom steðgur í. Og arbeiðið fór ongantíð í gongd aftur. Tekk fyri upptekuna Vágur tann 10/3-85 Hentzar Joensen