leygardagur 18. mai 1985síða 15

Nr. 56 18. maí 1985 A USA RUN. 22 AE Men hetta falska gagnið vit. Í USA verður ei mannarættindi verða nvtt | verður vidgjørt: ti tað sagt vid okkum at tey eitt sindur ov rimuliga LA . . hevur, hóast av órættum. sum rikið er í ferð við at og í meira lagi, so at tey H V USSU a y Ir ar eitt at nerta við allar veruliga kensluliga makt: og vit mugu vera ter tyri at ganga ímóti tí, og vit mugu vera fer fyri at visa fólki, við virðing. hví tað er falskt. Tá ið vit gera drepa. eru av sonnum ikki tara samfelagnum tað er tá ið stjórnir fara at menniskju. men at tey eru partar av ódýr ella at tey eru krabbabeinssvullir, mugu skerast burtur úr samfelagskroppinum. Tey sum missa sítt lógliga grundar brekað barn eina lag. og tað er tá, tær ofta falla sum Shahurin av tad, mugu vit minnast, at um onkur kundi vist at okkurt samfelagsligt gagn, sum kundi fáast av at avrætta nakrar einstak- fólk, sum standa í deyða rødini í USA hava veruliga gjørt flestu teirra ræðuligar illgerdir, sum mugu fordømast. Tad ger Íran og Somoza generalur i Nicaragua vóru ov seinir at sanna Her á landi er tað tann úrvalda nýtslan av deyða- lingar kundu vit ikki verið = einki gagn - - heldur haldi revsing, sum ger tað meira fyri avrættingum eg, at tað hevdi gjørt møguligt at nýta hana enn fyri pining, um onkur stóran skaða - - at romanti- demagogiskt. So leingi familju bæði sál- arliga og sosialt? Hetta var spurningurin, sum ein kanningar-arbeiðsbólkur í kundi visa, at samfelagið sera, hverji hasi fólkini hon fyrst og fremst verður . fekk gagn av, at onkrir eru, ella onkursvegna at nýtt móti rasu-minni- | Danmark setti sær fyri at kanna i 1981 og 82. Endamálið við einstaklingar vórðu bera í bøtuflaka fyri tær lutum, teimum fátæku. | kanningini var at greiða frá teimum kenslubornu livilikindum píndir. Og tað kemur av, ræðuligu illgerðir, tey sosialum minnilutum, ; at alt grundarlagid undir verki okkara, er, at tad eru nakrir hættir, sum eingin stjórn má nýta til tess at verja samfelagið: tit drepa hava gjørt. Men tað er ikki eitt mótmæli móti roman- tikki og sentimentaliteti, sum greiðir frå ti yvir- hver leggur so í tað? Ég meini, hver leggur í, um vit hvert ár velja út nekur fá hundrað fólk, sum ikki bert hava gjørt ræðuligar | hjá familjum at brekaðum børnum, ið búgva heima, fyri at meta | um, hverja hjálp ein slík familja hevur veruligan terv á. Í kanningini luttóku 8 foreldraper, ið hvert hevði 2 bern, har tað eina barnið er brekað. gangi, sum so ofta verður á júst tey virði, sum gera gjørdur móti einum og brotsgerðir = men yvir- På hatta samfelagið vert at hverjum, sum roynir at hevureru fátæk ella hoyra | Tað mest vanliga er, at at takast við til dagligt greiniliga frá trupulleik- á verja. vísa á. at tey følkini, at til rasu-minnilutar ella eru | foreldur hjålpa/ala upp Tervurin hjá foreldrun- unum i samband við teirra r Tá id ein sleppur av vid lívið hjá teimum fólk- týðiliga sálarliga sjúk? | børn síni til rættar sam- um eigur at verða mettur fyrstu upplivingar, í ger- FE allar hasar rættvísger- unum. sum bíða eftir av- Maktarleysir bólkar. Hver felagsborgarar. Hetta ger ut frá heilt eðrum met andisdegnum, systkini. á ingarnar í navninum hjá rætting, kann ikki gerast fer at mótmæla? Hver | seg eisini galdandi. ta ið ingumenn tann tørvur, ið almenna verkið, sam- > eini hægri sak, er ein upp i einari einstakari leggur i, hvussu gongst | tad snyr seg um familjur, tad yrekaða barnið hevur. bandið við tey serkenu og 3 onnur logisk grundgeving. gerð, tey hava gjørt; at slikum følkum? ið hava brekad barn. uttan sjålvt um familjan er ein við umhvørvid = ein onnur rættvísgering. fólkini í deyðaraðini hava Tó. svarið er, at vit | mun til hvussu nógv hetta samantvinnað eind Harnæst viðv. stuðlin 3 sum loypur upp og setur = hver sina segu. og athesar leggja í slík fólk. Vit kemur at kosta ti einstaku um uttanifrå og foreldr 3 seg i teirra stad; hon er søgur liggja aftan fyri tað. leggja i slík folk, ikki ti at familjuni, v ið brekadum anna »tilvenjing«. Kann- P eitt sindur meira primitiv, tey hava gjørt: og at hesar Vit hava nakra romantiska | barni bædi menniskjans- Samandråttur av ingin varð legd soleiðis til : eitt sindur ráari, men segur ofta sýna, at tey kenslu av, hverji tey eru, | liga og peningaliga úrslitinum av rættis. tað var eitt spurn- s ærligari. Hon sigur, at vit mugu drepa hesi fólk bert sjálv vóru offur fyri sam- felagsins misnýtslu go og sanniliga ikki tí at vit ikki leggja i yvirgangs- Samfelagið hevur við lóg viðtikið. at eisini tey brekaðu hava sama rætt projelinum arblað og síðan varð ein inntringjandi (intensiv) av teirri grund, at tey vanrekt, langt áðrenn tey vandamálið í samfelag Endamálið við kuni.ngini samrøda við foreldrini hava uppiborið at gjørdu tær gerðir, sum okkara. Vit leggja í hasi | til samfelagságóðarnar er at greiða frá teim Foreldrini skuldu svara 32 doyggja. tí tey hava gjørt samfelagið nu skjýturupp fólkini, ti at vit vita, | eins og allir aðrir borgarar = kenslubornu livilíkindum spurningum. ið snúðu seg gerðir. sum seta tey uttan at drepa tey fyri. At hesin hvønn tydning manna- | hava tað. Og lógin talar = þjá familjum at brekaðum um kenslur, upplivingar fyri mannaættina. Og við tað at tey eru uttanfyri, er tápuligt at tosa um, at tey hava mannarættindi - - tey hugsunarhåttur er so ágangandi móti fólki kemur av, at hann minnir tey á, at hesi fólk eru rættindi hava, og tí at vit vita, at Amnesty Ínter- national júst varð stovnað fyrst og fremst fyri at greitt um. at familjur. ið hava eitt brekað skulu hava hjálp Mangan er tað sva barn. børnum, ið búgva heima, fyri at meta um, hverja hjálp ein slík familja hev ur veruliga tørv á og reaktiónir. staðan hjá ti brekaða barninum, stødan hjá pápanum. steðan hjá systkjunum. kunnu ikki hava rættindi = menniskju. Eg taki upp- Yerja mannarættindini hjá | háttað. „at trupulleikar Kanningin arð framd sambandið við foreldrini. sum menniskju. Ein og aftur: Tað er ringt at gloymdum fangum. Og verða millum hjálparveit frá 24. sept. 1981 til 31 vinir. onnur foreldur, tey hver sum hevur virkað í drepa onkran, tá ið tú tað eru eingir fangar | ingarliðini. myndugleik- des 1982 serkonu og umhvervið Amnesty International verður mintur á, at vid nakrastaðni, sum eru arnar og brúkaran. um so Í kanningini luttóku 8 Í einari seinni samreðu bert í eina tíð, man vita, at eisini henda steða er van- ligt, tí stjórnir siga okkum altid, at tað er ikki tað, at tær pína og fongsla fólk og »tåa fólk at hvørva«; tær pina, fongsla og »fåa at hvørva« »yvirgangs- kroppar< ella »kommu- nistar< ella >mótkollvelt- komandi er menniskja Ti mugu vit nokta fyri, at tey eru menniskju. Og tað ger eisini greitt, hví deyðarevsingin verður framd, sum hon verður Tað er nógv lættari at av- nokta, at tey eru menn- iskju, tá ið samfelagið longu hevur sett spurnar- meira gloymdir ella sum samfelagið vil hava meira gloymdar, enn tey følkini, sum tað setir í deydarød- irnar um alt hetta land At enda leggja vit í tey, tí vit vita, at enn ikki hin óndasti hópdrápsmaðurin setir hetta samfelag í sterri vanda enn tey, sum er. at hjálparveitingin er óstortslig/knortlut stiv og óliðilig og afturhald- andi (konservativ) og um so er, at hjálparveitingin ikki er í trá við ta hjalp trongd. ið tann einstaka familjan hevur um so er. at hjálpin ikki verður veitt alt fyri eitt. tá ið foreldrapør, ið hvort hevdi 2 børn, har tað eina barnið er brekað Tá ið mangir av trupul- leikunum eru generellir (vanligir) hjá familjum í heila tikið og eru ikki åvistir av ti åvisa brek- inum, sostatt eru fleiri ymisk brek tíkin við so fingu foreldrini høvi til at någreiniligari frå svarunum Foreldrini uppá kenslu. at verða útbrend. kensluna av ikki at vera nog god, fjøtradur í leinkj- ur. dupultvirði (bæði kunna sýna hatur og kær- greiða komu inn sorg skuldar ingarfólk- = ella >CIA- tekin við hetta. Tí fellur opinlyst, alment, tala fyri, | tørvur er á henni. og har- sum: sálarliga brekað, leika) ófrælsi, trupulleikar ørindasveinar« — fólk, deyðarevsingin, allastaðni at týning av menniskjum afturat um so er. at hjálp- iikamliga ella rørslubrek- i gerandisdegnum, at- sum orsakað av gern- har hon verður nýtt í kann góðtakast sum loysn | n ikki verður veitt vid að og sansubrekað. burðartrupulleikar. frá- ingum sínum ikki longur heiminum, altíð á av vandamålinum. Tað er | virðing og sóma. og ikki Tey foreldur, ið luttaka greiðingar trupulleikar, og eiga at roknast til manna- ættina. Slíkum stjórnum dámar ikki at verða mintar á, at sjálvur týdn- ingurin í mannarætt- indum er, at tey eru Óómiss- andi. Mannarættindi eru ikki heiðurstekin, sum stjórnir geva fyri góðan atburð, og tey kunnu ikki takast frá fólki fyri ringan atburð. Men tað er bert trupult at drepa ella pína fólk, um tú heldur tey vera menniskju, tá ið tú sært, at tú hevur okkurt til felags við teimum sum menniskja. Tað er orsekin minnilutar, um teir so eru eyðkendir eftir húðarliti ella eru politiskir, bú- skaparligir ella sosialir. Tí er tað so tápuligt at krevja, at deyðarevsing skal fremjast við rættvísi. Brot á mannarættindi verða ongantíð framd við rættvísi. Deyðarevsing re í veruleikanum tað at venda brotum á manna- rættindi móti illa dámdum bólkum ella bólkum, sum myndugleikarnir gera sítt ýtarsta fyri at gera illa dámdar við at kalla teir yvirgangskroppar ella teirri hóttanini, vit berjast ímóti. Tað er tí, vit berjast móti deyðarevsingini. Tað er tí, Amnesty Internatio- nal USA fer at herða stríð sítt móti deyðarevsingini, og tað er tí, at eg vóni, at vit einaferð fara at vinna stríðið móti deyðarevsing- ini. minst um so er. at hjálp- arveitingarliðini ikki hava innlit í hesum: at hjálpin er fyri neyðini. Endamálið við hjálpar- veitingum má verða at finna javnvág millum har, ið ólag er í og ta hjálp, ið veitast skal. ið kemur at ganga brukaranum best. Tær samtyktu lógirnar og tær mongu. mongu reglugerðirnar innan lóg- arkarmarnar megu verða fylgdar av hjálparveiting- arliðunum út í odd og egg og harafturat má verða innblástur andi í annars í hesi kanningini, eru tey sokallaðu sterku foreldr- ini. Mangir trupulleikar komu týðiliga til sjóndar hjá hesum familjum, ið hava eitt brekað barn. Sambandið við hesar familjur fekst i lag gjøgn- um ein sålarfrøding, ið starvaðist á einum ser- skúla. ein ráðgevara innan statin, ein skúlaleiðara, ein fyristøåumann, ein foreldraráðsformann og gjøgnum ymsar handicap- bólkar. ianningin leggur dent trupulleikar, ið snúgva seg um »plasering« og um framtidina ] kanningini greida for- eldur frå, at tad er munur millum sålarliga (menn- ingartarnað) og rerslu- brekað. og at tey sálarliga brekaðu eru tey torferastu at liva við I hesi kanning er eitt dýpi millum tey serkenu og foreldrini at teim brek- aðu bernunum Her eru nøkur orð burt- ur úr heildini: Virða foreldrini sum menniskjur, ikki sum so til, at — bæði tá ið avrætt- kommunistar ella CIA- hesar deyðu lógar reglu- = á at fáa at vita. hvussu mangan verður gjørt. at ing og píning verður ørindasveinar ella hvat gerðarbeinagrindirnar. S0- foreldrini hava kent sina foreldrini eru nekur. ið framd — verður hetta sum helst. sum ger tað leiðis at ikki alt bæði lik- stødu, sum hon var, áðr- Súgva mergin úr tí reina. smoygd niður um hevdið á offrinum; tá verður einki eygnasamband, einki, sum minnir okkum å? AT hesin persónur veruliga er eitt menniskja. júst sum meguligt hjá einari stjórn at fáa ið hvussu er nakað av tolsemi um enn ikki góðkenning frá fólki yvir- hevur av framferð hennara. Og tá id so brot á amligt sålarligt /búskap- arligt skal hanga sum ein nivandi byrða á herðum á teimum familjum, ið hava brekað barn. sum fram- manundan hava nóg mikið enn tey fingu eitt brekað barn. sum steðan er nú. og hvussu framtíðin sær út við at hava eitt brekað barn í húsinum. Foreldrini greiddu ná- deiliga kapitalistiska sam- hesi foreldrini at brekaðum børnum eru við at oyðileggja. smitta og dálka. hetta heilaga Framhald a siðu 16 felagnum.