leygardagur 3. august 1985síða 9

Nr. 86 — 3. august 1986 Tølini og innigyrdu økini vísa, hvar norska havrann- sóknarskipið Michael Sars gjerdi stovnsmetingar av rækjustovninum í 1984. Barentshavet V av Tiddly Tiddly Barentshavet Barentshavet V av Thor lverser Rækjustovnurin i Barentshavinum og vid Svalbard. Ut- rokningarnar byggja å data frå kanningum i Barents- havinum í april/mai og í fiskiverjusonuni kring Sval- bard i juli/august. um årid — frå 15. april til 15. mai og frå 15. juli til 15. august. Flestu leidir kendar Per Øynes sigur, at teir hava kortlagt so gott sum øll pláss, har rækjur kunnu veiðast í Barents- havinum og við Svalbard, so tá fiskimenn tosa um, at teir hava funnið heilt nýggjar leiðir, so heldur hann tað vera skeivan málburð. — Ti hesum leiðum hava vit verið á við okkara havrannsóknarskipum. At so norsk fiskiskip ikki hava troytt allar hesar leiðir í stóran mun, kemst av, at tað hevur verið so nógv til av rækjum við norsku strondina, at tað hevur verið óneyðugt at fara meira víða um. Hann sigur víðari, at ein við at hyggja at einum korti yvir havbotnin bein- anvegin kann síggja, hvar rækjurnar finnast, tí tær liva bert á ávísum dýpi, hverki á ov djúpum ella ov grunnum vatni. Eitt annað er so, at negdirnar av rækjum á hesum mongu leiðum kunnu vera rættiliga skiftandi. Hetta hevur so ymsar orsekir. Tær venda vit aftur til seinni í sam- 5 tíðindablaðið Síða 9 Um ein mánað fáa vit at vita, hvussu til stendur við toskastovninum í Barentshavinum og við Svalbard í 1985. røduni. Per Øynes sigur um kanningarnar, sum eru gjørdar av rækjustovn- inum fram til 1984, at teir so gott sum alla staðni í Barentshavinum og vid Svalbard hava målt eina øking av stovninum. Hann leggur aftrat, at hvussu staðan er í 1985, tað vita vit ikki enn, men helst í september mánað. Teir hava gjert kann- ingar í Barentshavinum og við Svalbard fyrr í ár, men vóru tá noyddir at gevast í fyrra lagi orsakað av ov nógvum ísi. Kann- ingarnar, sum verða gjørdar nú, eru tiskil framhald av teimum kanningunum. Stovnurin tví- faldaður frá 1975 til 84 Per Øynes upplýsir, at rækjustovnurin í fjer var nærum dupult so stórur sum tann í 1975. Hetta eru rættiliga neyvar kann- ingar, tí teir kanna tey somu økini hvert ár og brúka sama kanningar- hátt. Tað er tann sonevndi »Swept Area Method« kanningarhåtturin, sum verður brúktur. Hetta er ein kanningarháttur, sum føroyski fiskifreðingurin Kjartan Hoydal hevur uppfunnið. Tey ymsu rækjuøkini verða býtt upp í fýrkantar í ávísari stedd og verður so trolað á åvisan hátt igjøgnum hesar fyrkantar. Hereftir verða so útrokn- ingar og at enda metingar gjørdar av rækjunum i fyrst einum fyrkanti og sidani å allari rækjuleid- ini. Síðani hesar kanningar byrjaðu í Barentshavinum í 1980 hevur tað verið ein vekstur í rækjustovninum í vekt uppá 15-20% um árið. Stersti veksturin hevur verið við Hopen. Har hevur ikki verið fiskað í nógv ár og stovnurin er rættiliga stórur. Regluligar | kanningar hava verið gjerdar í Sval- bardsekinum síðani 1982, og har hava fiskifreðingar mált ein vekstur í rækju- stovninum uppá 3% í vekt, t.v.s. munandi minni enn í Barentshav- inum. Nógv skal hepnast fyri at fáa ein góðan árgang Og hver er so orsekin til hetta, kunnu vit spyrja! Per Øynes sigur, at til- gongdin av rækjum í Svalbardseki hevur verið minni enn í Barents- havinum. Óvanliga nógv av kvennrækju er uppi í veiðuni við Svalbard. — Kortini hoyra vit fiskimenn fegnar tosa um, at teir fáa bara stórar rækjur við Svalbard, men hetta nýtist ikki at vera ov gott uppá longri sikt. Eg kann minna á, at í ár- unum 1973 til 1976 vóru næstan ongar rækjur við Vest-Spitsbergen. I 1976 og 77 kom so rækjuyngulin aftur. Tað kemst helst av broyttum streymviðurskiftum. Rækjularvirnar eru nevni- liga pelagiskar í 3 mán- aðir, áðrenn tær fella á botn. Tær koma rekandi við Golfstreyminum og um hesin ikki rekkur Vest-Spitsbergen kemur heldur eingin rækjuyngul higar. Rækjuyngulin kann eis- ini fella á botn á sera djúp- um vatni og heilt hverva ella kann hann koma á ov grunt vatn, har tað er alt ov kalt. Nógv skal tí hepnast fyri at fáa ein góðan árgang av rækjum í hesum norðaru og keldu umráðunum, sigur Per Øynes. Hyggja vit so nærri at einstøkum av árgang- unum, sigur Per Øynes víðari, so síggja vit t. d. at 1977-árgangurin var sera góður. Hetta gjerdi, at vit fingu fyrst smáar rækjur í 1978 og 1979, men tær, sum vórðu veiddar í 1983 og 84 vóru sera stórar. Henda gongd er so steðg- að í 1985. Hetta heldur Qynes hevur nakað við tað at gera, at vit fingu ein stóran 1983-árgang, sum síðani fyrst gevur okkum smáar rækjur fyri so seinni at geva okkum sterri rækjur aftur. Toskurin komin fyri seg aftur! — Vit spurdu Per Øynes, um hann ikki er kløkkur av at siggja. at rækju- stovnurin skal verða meira enn tvífaldaður uppá 10 ár. Til tað sigur NA X hann, at hetta kemur ikki óvart á seg, ti tann fisk- urin, sum vanliga etur rækjurnar, er horvin — hann er uppfiskaður. Her er m.a. talan um tosk. — Men, leggur hann aftrat, — nú koma so stórir árgangir við toski, so vit eru sera spentir at vita, hvat hendir við rækjunum. Per Øynes sipar her til tann vøksturin, sum hevur verið i toska- og hýsustovnunum í Bar- entshavinum seinastu ár- ini. — Kann tað henda, samstundis sum toska- stovnurin mennist, at rækjustovnurin so fer at minka? Framhald á síðu 10 i + 2 i 4 í tij H USE (ii LL — Føroysk skip hava verid okkum til nogva nyttu, sigur Per Øynes og peikar å Hinlopenvikina, har Høgifossur fekk væl av rækjum. Norskt havrannsóknarskip trolaði seinni á somu leið og fekk at vita frá feroyingum, hvussu botnurin var.