leygardagur 10. august 1985síða 9

Nr. 89 — 10. august 1985 stersta byggifelagnum í Noregi, Selmer Furuholmen upp í hendi at gera alduorkuverkið, sum er tað fyrsta av sínum slag í heiminum. Hin fyritøkan er eingin. mætari enn »Kværner Brug A/S«, sum er rætti- liga kend innan orku- spurningar. Henda fyri- tøkan hevur verið i sam- starvi vid Hydrotekniska stovnin i Trondheimi um gerð av eini aðrari proto- typu »Norwave« Alduorkuverkið hjá »Nor wave« er í trimum pørtun Fyrst ein útsprongd trakt i hjallm 1 oti ha síð kílaskapað t ne x I rK í t } i til ;ð ð ; K I re TK Traktin er 60 metrar breid og 90 metrar lon sr og g og er 7 metrar undir havyvir flatuni. Hon endar i einum sum er 7 Uttast er breidur, stoyptum kila, metrar djupur kilin 3 metrar meðan hann bert er 30 cm breiður innast móti vatn- goymsluni. Vatngoymslan er uppá 550 fermetrar. Fallhæddin frá vatn- goymsluni til turbinuna, sum framleiðir streym, er bert 3 metrar. Tá so aldurnar bróta móti landi, verða tær trýstar inn í ta smelu traktina og fara víðari inn i ta kílaskaptu rennuna, sum eisini smælkar inn- eftir. Hetta ger, at sjógvurin verður trýstur uppeftir og floymir út yvir rennu- kantin og í goymsluna, ið er 3 metrar omanfyri hav- yvirflatuni. Við tað at aldurnar av egnari megi verða lyftar 3 metrar upp, hava vit fingið eina fall hædd uppá rat Hetta gevur okku l€lKan at fra el x 1 x likt alduorkuverk sand bvggjast nærum, hvar tað 1 } På . På il skal vera, bar aldur eru til stadar Hetta grundad å, at tad kann koyra við fullari orku, um orkuverkið er aldurnar eru 70 til 80 cm høgar Hvat vidvikir framtidar- møguleikanum vid aldu- orku, so heldur Johannes tíðindablaðið Byrkjenes, at uppá longri sikt fer hetta alternativið at verða kappingarført við vanligu vatnorkuna í Noregi. Orkusteðin verður uppá 350 kilowatt, og verður samlaði kostnaðurin av hesum projektinum einar 11 mill. norskar kr. Saml- aða orkuframleiðslan verð- ur 2 GWh. Tad fer at kosta millum 30 og 60 oyru pr. kilowatt- tima, at framleida elorku eftir hesum arbeidshått- inum. Slikt orkuverk kann eisini byggjast nærum allastaðni. Rakstrarútreiðslurnar á einum slíkum orkuverki eru sera smáar Kværner-ætlanin ) k í DT i ør Sir t i x e ir sto 'Skakt er sprongd ut berginum. Her er so ein stálsylindari settur upp Hesin sylindarin flytir seg upp og aldunum hesin sylindarin flytir seg uppeftir, trystir hann luft gjøgnum turbinuna, sum stendur ovast á sylind- aranum. Sama hendir, tá sylindarin flytir seg niður niður saman við uttanfyri rå Teir eru i ferð við at gera ta kilaskapadu rennuna. Sjógvur verður trýstur inn gjegnum hesa rennuna, sum smælkar longur inni, og tí floymir sjógvurin yvir rennu- kantin og í stóru vatngoymsluna, haðani tað so aftur er triggjar metrar fallhædd niður til orkusteðina. Síða 9 Alduorkuverkið hjá Kværner Brug er meira einfalt enn heitt verkið. Ein djúp »skakt« er sprongd ut í berginum og í hesi »skaktini« er uppsettur ein stórur stålsylindari. Ovast á sylindaranum er turbinan. aftur. Á henda hátt verður so streymur framleiddur Knut Bønke, verkfrød- ingur hjå Kværner Brug sigur vid norska bladid Bergens Tidende, at aldu- orkuverk um nøkur få ár vera kappingarfør i prisi vid vatnorkuna eisini i Noregi. Royndirnar, sum vit gera uttanfyri Bergen, vísa longu, at bæði tekniskt og fíggja á rættari leið. Pr: sum vit hava bygt á Tofte- liga eru totypan stallen, fyri 14 mill. kr., fer at kunna framleiða elorku fyri einans 50 oyru fyri kilowatttíman til umleið 140-160 familjur við norksum ella til menningarlondunun Knut Bønke heldur, at víðari gransking og ro ir fara at trýsta pr longur niður, kanst helvtina av hesun redda prísi brúksmynstri 1600 familjur í Bonke gur at I alduork rkid enn ikki et heilt liðugt so royndirna ið smærr prototypi t x anin tekniskt sæð er í lagi Hanr gur víðari, P 3 teir í vrstani høvdu roknad vid, at oyggjasam- feløg i Kyrrahavinum fóru at vera tann mest åhuga- verdi marknaðurin fyri 1 PP ; hesum alduorkuverkinum Fleiri staðni í Kyrra- havinum liggur orkuprís- 1 og 7 norskar krónur pr. kWt, prísurin við alduorku er niðir á 50 oyru pr. kWt Kunnu vit so gera alduorkuverkini enn bí- ligari — og tað haldi eg vit i fråliur so urin millum meðan alduorkuverk igaverd loysn í Am- Fur pa og 25 oyru pr. kWt! Kunnu vit koma niður á »r. ein pris uppá 25 oyru pr. kWt, so eru vit kappingar- førir við tann pris, sum elorka dag kostar at framleiða í Noregi Benke vísir eisini á, at prísurin á vatnorku í Nor- egi i dag er á slíkum stødi, at tað ikki longur lenar seg at brúka hesa orku- keldun | framleiðslu av Bønke heldur eisini, at øguleikar liggja i ng av slíkum kuverkum Vit et rættiliga dugna- selja orkuverk ir lond, leggur hann aftrat. Harn heldur, at her talan um arbeiði innan tung- og mekaniska idnadin, sum bruka hå verður LeEKnOOFI Bønke vísir á, at verða bert 5% av norsku strond- ini brúkt til alduorkuverk, so fer elorkuframleiðslan at gera ein triðing av allari orku, sum í dag verður framleidd í Noregi Víðari vísir Bønke á, at umheimurin vísir projekt- inum stóran áhuga. M.a hevur australska sjónvarpið gjørt upptekur av alduorkuverkinum og skal hetta vísast í 22 lond um Herfyri vitjaði >Heims- ins umhvervisverndar- nevndin $ undir ST plássið, har alduorkuverk- ini verða bygd. Hesi verk ini dálka ikki og eina ótemandi orkukeldu Tí hava tey stóran áhuga fyri umhvervisfólk Tað er ætlanin, at bæði alduorkuverkini skulu framleiða streym til brúka hesi íbúgvarnar i Qygárden kommunu vestan Bergen longu í hesum ár fyri inum Norðmenn rokna við at kunna selja tey fyrstu alduorkuverkini í 1986. Tá verður talan um verk í støddini 1-5 megawatt kosta millum 20-30 mill. norskar krónur Tey fara at jan