týsdagur 20. august 1985síða 17

Nr. 93 — 20. august 1985 Úr Geteborg til Motala Ferðafrásegn eftir Sámal Johansen Vit bæði, kona min og eg, høvdu ofta hugsað um at fara eina ferð eftir Gota ánni og Gøtaveitini. Vit høvdu hovrt so nógv sagt frá hesi siglingarleið men høvdu ongatið fingið upp i lag at fara hesa ferð Ikki fyrr enn á ellisárum 1973, tá vit vóru stedd í Danmark, fóru vit hesa ferð, men av tí, at tíðin hjá okkum var avmarkað, fóru vit ikki allan vegin til Stockholm, men steðgaðu í Motala Tad er um ferðina ur Gøteborg til Mot ala, eg skal royna at siga eitt sindur Vit hevdu fingið ferðamannastovuna hjá DSB, »Danske Statsbaner« at leggja ferðina til rættis fyri okkum. Til ferða- mannastovuna guldu vit ferðaseðlarnar úr København til Gøteborg, skuldu bruka eisini teir ferdasedlarnar, sum vit umborð á skipinum, vit skuldu fara við eftir Getaánni og Gøtaveitini og fyri matin umborð á skipinum. Vit guldu eis ini til DSB ferðaseðlarnar úr Motala til København, so har var einki hjá okkum at hugsa um uttan at ansa eftir okkum sjålvum og vísa ferdasedlarnar, tá ið tað kravdist. Hetta vist seg at bera væl til, vit hevdu ongastaðni nakrar trupulleik ar Seint á kveldi, 4. juli, fóru vit við tok inum frá København til Gøteborg. Vit vóru í sovi jarnbreytarsteðini | vogni, men svøvnurin var litil (i hvussu er hjá mær), og klokkan hálvgum seks morgunin eftir komu vit til Gøteborg Klokkan 7 fingu vit okkum g, og klokk drekka jarnbrevtarstødini í Gøteb in 8 fóru vit við bili til bryggjuna »Lilla B MIM har s Ir pa nit ð r] | Gøtaånni og Gøtaveiti lig Vid Lilla Bomm« | il } pryð sa b kir Vik rð rukt tl oman KUla Pætt við barkina »Viking« lá »Jun báturin, sum vit skuldu fara við, har var longu væl av ferðafólki komið. Við land gonguna stóð bátsvertskonan og beyð ferðafólkunum at verða vælkomin og hugdi at ferdasedlunu: Stutt seguligt yvirlit Longu í 16. old varð hugsað um at gera ein siglingarveit tvørtur gjøgnum Svo riki. Tad var biskupurin i Linkøping Hans Brask, id fyrstur kom vid hesum hugskoti. Hans Brask (1464-1538) var føddur i Linkøping, og 1513 varð hann biskupur i heimbýi sínum. Hann sigst at hava verið ein vitugur og ein sera råda- ríkur maður, ið vegna klókskap sin slapp undan stockholmska blóðbaðnum. Hann var harður mótsteðumaður av Ein ferð eftir - = Í Gøtaånni og Gøtaveitini Såmal Johansen, Luthers læru og striddist av allari megi ímóti henni. Tá ið nyggja testamenti í 1526 varð týtt til svenskt, skuldi hanr taka soleiðis til „Betri var, at Paulus varð brendur, heldur enn at hann so víða varð kendur« Aftaná ríkisdagin í Vesterás 1527, tá ið trúbótin hevði sigrað í Svøriki, rymdi Danzig. Hant doyði í einum pólskum kleystr hann av landinum til Hans Brask var sun fyrsti ð kom við hugskotinur it sera 18 rve vørtur url »vørit O ð ( it rist X ( y eid Mi i eðgaðu á pappir Í 17. eld var ætlanin un ingina komin í fastari legu. Hugsar binda saman vøtnini Vattern og Vanern. Hesa var at Hjalmaren, veitina, ið varð kallað >Svea veitin varð byrjað at grava 1629 og grivið varð til 1639, men hesi 10 árini komu teir ikk longur enn frá Hjalmaren til Arboga anna, so varð steðgað 04 urin um ár liðu, av og á varð spurning veitina havdu til umreðu men einki spurdist burturúr. Í stjornartidini hjá Karli kongi IX (hann livdi fra 1550 til 1611) varð farið undir at grava veit frá Vanern til tað lítla vatnið Vass botten. Hetta arbeiði og tann parturin av Trollháttanveitini, verður nevndur »Karls Grav«, var ikki liðugur fyrr enn í stjórnartíðini hjá Karli XII kongi (hann livdi frá 1682 til 1718). Vatnið Vassbotten og veitin Karls Grav sum eru millum Vanern og rollhattar arnar Vegurin, sum veitin nu hevði fingið var nógv stvttri enn ætlað var at byrja við. men enn var tað tyngsta arbeið tað var at sleppa tvertur um fossarnar við Trollháttan. Hesir fossar rekka umleið 1 km. hæddarmun eftir at gera urin á vatninum í erva og niður til i Frollhattan eru ) rennur mek er 32 m. Í fleiri fossar, teir kendastu eru Gullo fossurin, 8 m, Toppofossurin, 10 m og Helvetesfossurin, 8 m 1949 byrjaði arbeiði at byggja slusur nar við Trollháttan. Madurin, ið skipaði fyri hesum arbeiði, var Christoter Polhem (1661-1751). Arbeiðið var væl áleiðis, tá ein stór vanlukka hendi, komið byrgingin við Helvetesfossin brast, og nógvir menn umkomust Arbeiðið varð fyribils steðgað. me: Nu vor ødrum stadi enn seinni var aftur farid til verka slusurnar bygdar i ætlað hevði fyrr. og 14. august 1800 for fyrsta farid gjøgnum Trollhattanslusur nar. Seinni vórðu slusurnar gjørdar størri, og 1915 var tann leidin, vit nu kunnu fara eftir, liðug Leiðin úr Vanern til ha við vestantvr Skúlabern umborð á einum av áarbátunum Síða 17 1. partur | S ) øga Durtur med alla N irð farið ndir at va Gotave ettir r Vaner Vatte í > att Boren og Roxen til víkina Slatbaker við Evstrasalt Ein orsøk til, at teir nú fóru henda vegin við veitini, var kriggið við Rus ISOS-1809 tá ið »vØørik: mist land Russar voru ógvuliga naskir Finland £ teir herjaðu illa á svensku strondina við Í ystrasalt { n Sú ' 1rDp 2 russar stongdu sjóvegin við eysturstrondina so skuldu sviar kunna flyta mat gerð eftir Gøtaveitini til ein stóran part av rikinun Madurin, ið kom at standa a odda fyr hesum arbeiði, var Baltzar Bo von Plate 1766 829). B rr ove Plat« ir svenskur dl } hevði so statt góðan mogule gjørdi hann eisini, og ta inr I fekk mvdnugleikarnar at ganga við til at Getaveitin varð grivin út í víkina Slátbaken við Eystrasalt Adolf IV. kongur Svøiriki, Baltzar von Platen saman við Ihomas Telford 1808 bað Gustav erkfreðinginun Þú. Få …