leygardagur 24. august 1985síða 9

Nr. 95 — 24. august 1985 fulde sider kunne komme til deres ret « Fólk høvdu als ikki hugsa sær til, hvat Men tey fingu annad at siggja fantasi til at nasisman innibar Danska pressan hjålpti til Eitt sum gjørdi sitt til hesa stødu var at danska pressan var rættuliga vinarlig óti nýg 1 styrinu Fýskalandi ótrúlig gv støduna t leður æð pg ni ri á era demokratisk blød vnast eitt ohugnaligt dør Í at ( ill krystalnåttin ir i Tysklan« j.nr emne 35» | V irð fr 1 dur 1 gast 1 Mm. ødum. Teir vórðu forfylg iripnir yg teirra ognir oyðilagdar n « ntíð iður Tann 15. novemb« sama ár skrivaði »Jyllandsposten«, sum í dag er stersta danska dagblað uttan fyri Keyp mannahavn m.a »Når m in har f ulgt jod ! uropa art F Á mm Man t1 en » rad forstå tyskernes jødern« Selv herhjemme har man i le senere ar bema rket deres uheldige egenskaber Det er páfaldende mange jøder, som pa en lidet tiltalende máde er blevet forgrundsfigurer i svindelaf færer Men det som vi herhjemme har set af jødernes uheldige sider, er kun en vag afglans aj deres virke í de mellem , uropæiskte pg østeuropæiske landet Man kan indrømme Tyskland, at det har ret til at skille sig af med sine jøder. Mer til gengæld kan man stille det krav, at let sker på en anstændig vis Og her var talan um at tvangsflyta jødarnar og talan var tå um til Madagas hetta skuldi henda å »anstændig vis« aftanå krystal nåttina var vist ein rættiliga kar. Men at rokna vid at nav Men annars var Jyllandsposten hugsan samdur vid tysku uppfatanini hv pakk« jedarnir vóru! Tvskarar løgadu seg iongu 1 I ut i hvat donsk blød skrivadu, og tad høvdu teir ongar trupulleikar við heldur Berlingske Tidende hevði ein heiður kallaðist Nic la Hann ávaraði íðiliga fólk móti ligan blaðmann, sum Blædel teirri stødugt framvinnandi nasismuni og ti, sum hetta kundi føra vid sær Nicolaj Blædel greiddi soleiðis í eini grein í »Berlingske Tidende« í oktobur 1938 fra, at aftaná týsku hersetingina av Tjekkoslovakínum hendi tað, at fólk vórðu brennimerkt við hagakrossmerk- inum. Dagin eftir kundi lesast sum við merking til hesa frásegn, at blaðið harm aðist um hetta og metti hesi tíðindi, sum eina »lidet kunne give troværdig episode, som en antydning af hvorledes den tjekkiske befolkning som sádan kan e behandlet. Formodninger >Berlingske Tidendes« ansvarlige ledelse fjernt « Seinni visti tad seg, at hendingar vid brennimerkingini vóru småting móti tí, sum týskarar annars framdu bæði móti tjekkarum og ødrum Men tyski gesanturin i Danmark hevði lagt seg út í málið, og leiðslan á blaðnum bakkaði beinanvegin. Seinni varð Blædel eftir týskum kravi noktað at skriva meira í Berlingaranum. Tað er so sanniliga ikki nekur sjálv- fylgja, at pressan sjálvt í einum fríum landi er ein verja móti ódemokratiskum hugsunarhátti. Tað er tað sum fólk rokna við, og tí kunnu bleð ið vísa seg sum úlv í lambaskinni vera meira vanda- mikið enn nakað sum helst annað. At bleð siga seg vera demokratisk prógvar yvirhevur ikki nakað sum helst ventes at blit af denne art ligger Lýsingarboykott einki nýtt Tað er ikki nakað føroyskt uppfinnilsi at elva til lýsingarbann móti blødum, sum hava eina >skeiva< meining fyri á tann fJE ndskab overior hått at køva tey vid at taka figgjarliga grundarlagið undan teimum Hetta gjørdu nasistarnir eisini. Í Týskalandi varð fylgt væl við hvat donsku bleðini skrivaðu um teirra stýrislag. Og lýst varð donskum blødum í tann mun bleðini vóru vinar liga sinnað móti nasistunum. Hetta eftirlit var í hondunum á ein stovni Werberat der Deutchen Wirtschaf ur eina t i 1 e ne iprí 934 fing væl Berlingske Tidende: Er týsk*. | erður viðmæld orsak OO 1% sing teirri storu avirka sum blaðið hevur Dagens Nyheder: Hetta blað er vorðið liga sinnað, og tí er nú í lagi meira vin at lýsa her Politiken: Avarað verður móti at lýsa, tí blaðið aftur hevur havt tysktfigginda ligar greinir O.s.fr. Onkur ónd tunga vil vera við, at Politiken tók sær annað skinn um bak r aftur gjerdist verdugt at fáa týskar í og lýsingar Slaktarin úr Polandi fagnaður Eitt dømi um, hvussu meinaleys donsk blað hildu nasismuna vera, var tá Hans Frank, løgmålarådharri Tyskalands, var á almennari vitjan í Danmark í 1939 Berlingska Tidende skrivar, at »den kun IF ange rigsminister har et sar« 14 vsen«. Eitt kveld melt, mer NdÁende hevði hann fyrilestur fyri limunum danska legfroðingafelagnum um ta nýggju rættarskipanina í Týsklandi. Og Berlingske skrivar, at »efter foredraget der stort bifald«. Formaðurin fyri løgfrødingafelagnum taladi aftanå og Vit [| vrd {{dt sam , 41 irs 2 ( K logfreðing 1 felagið í 1941 við til at stovna ein altjóða løgfrødingaf« agsskap " ð sama Hans Frank sum forste Hesin sa Hans Frank var annars ein av teimum 11 oddamonnunum hjá triðja ríkinum, sun 1946 vórðu hongdir sum krigsbrotsmenn. Hann hevði verið »gauleitari« í Polandi og eitt av hansara endamálum her var at gera allar polendingar til trælir hjá »harra- fólkinum<. Hann hevði ábyrgdina av drápum í milliónatali og yvirgang sum als ikki kann greiðast frá. Hann hevði eyknevnið >slaktarin hjá Polandi« Samstarv millum danskt og týskt politi Navnið Gestapo stendur í dag fyri fólkið sum eitt tað óhugnaligasta fyribrigdi í samband við nasismuna. Gestapo var tann tyska løgreglan, men longu í 30- unum var eitt neyvt samstarv millum Gestapo og donsku legregluna. Tað var so, at tá Hitler hevði fingið valdið í 1933 vóru nógv vinstravend, sum føldu seg hótt. Tað snúði seg bæði sum sosial- demokratar og kommunistar. Nógvir av teimum flýddu til Danmarkar, har teir hildu, at teir kundu fela seg tryggar. Í Danmark virkaðu teir eisini móti nasist- iska stýrinum í teirra heimlandi Men hetta var illa dámt í Danmark, eisini av politikarum. Teir segdu týsk arar hava fingið teirra lógliga valdu stjórn, og tað skuldi eingin úr Danmark blanda seg uppí Tað sum verri var, var at nógvir av flóttarmonnunum vóru eftirlýstir í Týskalandi fyri politisk brotsverk, og danska løgreglan var sera ágrýtin fyri at hjálpa Gestapo at leita upp hesar »brotsmenn« í Danmark og at fáa teir útflýggjaðar til Gestapo, og merkti hettg ofta tann vissi deyði Hetta samstarv helt fram aftaná at Tað hatur móti jødum, sum gjegnum fleiri ár varð potað niður í týska fólkið, gav rættuligt úrslit tann 9. november 1938. Henda dag varð ein starvsmaður við týsku sendistovuna í París skotin av einum 17 ára gomlum polskum jeda. Henda hending varð nýtt sum páskot fyri einum yvirgangi móti jedum og jediskum ognum, sum ikki áður varð sæddur í nýggjari tíð. Henda náttin varð kallað >Krystalnáttin< vegna alt tað glas og rútar, sum varð sorað í hesum sambandi. Hetta var eitt beinleiðis úrslit av syndabukkapolitikkinum móti jødunum, og sum »Jyllandsposten« ikki helt vera uttan grund! Henda myndin er frá eini niðurbrendari synagogu í Berlin 10. november 1938 Danmark varð hersett, og ein sendi- nevnd frá týsku løgregluni fekk eina hjartaliga mótteku, tá hon kom til Dan- markar at vitja fyrst í 40-unum. Danski løgreglustjørin takkaði týsku løgregluni fyri gott samstarv og gleddist um, at teir eisini vidhvørt hevdu kunnað rætt týsku løgregluni eina hjålpandi hond! Konservativ Ungdom Tað visti seg, at tað sum nasisman stóð fyri, hevði hug at fanga danska ungdóminum. Tað er einki duls mál, at ungmannafelagið hjá konserva tiva flokkinum var sera nógv ávirkað av partar av Framhald á síðu 10