týsdagur 27. august 1985síða 14

Síða 14 Idnaðardepilin á Sundi: Bygdamenningin fekk mønustingin Um George Orwell hevði verið føroyingur, hevði bók hansara »1984«, ella >Seinasta menniskjan í Europa“, ivaleyst verið nevnd >1985< ella >Seinasta fólkið i Føroyum«. Men hví George Orwell? Jú, tí hansara mynd av „Big brother — he is watc- hing you!< — kemur meiri og meiri klárt fram í ljósið sum ein — her á okkara leiðum — ídnaðardiktator, ið tekur alt valdið á foroyska samfelagnum, og tað við lít. Ídnaðardepil Øll hava hoyrt um ídnað- ardepilin á Sundi hjá Hans Mortensen. Her hevur H.M. nú fingið grent ljós til at leiga ekið frá Tórshavnar kommunu, stuðlaður av ellum bý- ráðslimunum, undantikið tveimum monnumÅnnars hevur stuðulin verið sera breiður, líka frá tveimum tjóðveldisarkitektum yvir ein sokallaðan vinstra- hallan, intellektuellan mentunarboss og víðari til partamenn og komandi út- lendskar serfreðingar. Sjálvur tekur H.M. so- leiðis til: »Hvadani hesi fólk eru, hevur ikki tann avgerandi týdningin, bert tey eru dugnalig«. Og eitt afturat: >Kinverjar ella fransar — sama ger, bara teir duga at selja“. Útlendskir bankar og peningafólk siga sjálvandi ja takk til at kunna vinna pening uppá føroyska rá- evnið fiskin, men hvat sigur fólkið, ið her býr? Tað luktar langa leið, at hesi skulu bara tiga og líða boð. Tey skulu laga seg til at koyra i egnum akfari. ofta langa leið og við hegum benzin- og olju- prísi. Ella meguliga verð- ur skipa ein H.M.-buss- ruta fyri tey, ið ikki megna privatan flutning til og frá sentrala arbeiðs- plássinum Her ber eisini til at koyra børnini veggu- stovu ella barnagarð. og keypa dagligu verurnar á staðnum Um nú uppskotið hjá H.M fevndi um einar 500 íbúðir á økinum, ja, so høvdu vit fingið ein nýggja bý ella kanska eina nýggja kommunu, og so kundi H.M. blivið borgar- stjóri! Ivaleyst e1s1ni kunnu arkitektarnir kroysta eini 3-4 háhús niður í ekið, alt letur seg jú gera á pappir- inum. Bygdamenning ? Í Sosialinum frá 23. febr- uar 1984 roynir H.M. at argumentera fyri tí vekstri, ið vil fara fram í ídnaðinum kring alt landið. Henda argunænt- atión minnir einastand- andi nógv um Erasmus Montænus hjá Holberg, og hansara øvugtvenda iog- ikk Ein og hvør føroyingur frå 5 år og uppeftir skilir uttan minstu fyritreytir, at hetta er tað bera tvætl. Nokk skulu vit hava ein sonevndan kjarna, men við teimum nýmótans EDV-tólum og aðrari há- teknologi er eingin orsek til at miðsavna allan fiski- ídnaðin í landinum á Sundi. Tverturímóti eru í dag allar fyritreytir fyri at desentralisera. Og Før- oyar við sínum 18 oyggjum eru frá náttúr- unar hond eitt tað mest spjadda samfelagið, ið finnist. Hví so trekt? Men hví er bygdamenn- ingin so trek at fáa í gongd? Einamest vegna vánaliga politiska stýring, men serstakliga vegna tveir almennar mammut- stovnar — Landsverkfreð- ingin og SEV i landsverkfrødings stovninum situr Arnstein Niclasen sum leiðari á ein ari sonevndari planlegg ingardeild. og hann skal eitast at gera heildarætl anir, dispositiónsætlanir, fyri 10-15 ár fram í tíðina fyri tær einstøku smærri bygdirnar í landinum. | nógv ár hevur frá hesum stovni, deild, verið skump- að undir útlendingar at gera hesar ætlanir, og kann ein bert undrast á slíkt Býarskipanarlógin frá 1954 leggur serligan dent í staðkunnleikan og tær kommunalu royndir, ið eru avgjert neyðugar fyri at tryggja haldgóða plan legging Í hverjari kommunu sær. Ymiskar smáar broyt- ingar hava verið gjerdar í byggi- og býarskipanar- lógini, men hóskar henda í núverandi líki als ikki til nútíðarsamfelag okkara Í eðrum meiri fram- komnum londum verður. t. d. áðrenn ein byarskipan verður gjørd, almanna- kunngjørt, hvørjir høvudsspurningar og planleggingarmøguleikar eru i ti komandi byarskip- anini. Og eitt, ið heilt manglar fysiska plan- leggingararbeiðinum Í Feroyum, eru tey hægru, yvirordnaðu skipanarstig- ini — región- og lands- skipan. Broyting neyðug Um vit vilja eitt væla heildarúrslit fyri sam- felagið, og harvið bygd- irnar, er avgjert neyðugt, at gott samband er millum tey ymisku stigini, og at tær logir, ið hesar fysisku skipanir styðja seg til, eru tíðarhóskandi og greiðar. Hin mammuttstovn- urin, vid Arnstein Nicl- asen sum formanni, hevur somuleidis hildid sina køv- andi hond yvir bygda- menningina í nógv, nógv ár. Nokk er ljósperan komin út á minstu bygdir- nar, men var ikki betur, um peningurin, ið nú fer til at oyða tað vakra Eiðis- vatn-økid, fór til eina des- ) Tr ———— 7 ÆFIR Nr. 96 — -{ gg EN entrala el-framleiðslu við hitapumpum og vind- myllum og niðurgrivnum háspenningarlinjum ? Nei, SEV hevur einkar- rættin til ell vetn, áir og lekir í landinum. Men vit kenna tó øll tey avbera góðu úrslit við bæði hita- pumpuni í vakstrarhús- inum í Sandavági og vind- mylluframleiðsluni har vesturi í Vágum Undarligt er, at vit góð- taka, at einstakir peninga- menn og skrivstovupamp- arar skulu sleppa at oyða landið, náttúruna, fólkið og framtíð tess við nekr- um í útlondum væl kend- um — sentraliseringsskip- anum, ið einans hava ført vid sær, at bygdir og byir eru løgd i oyði ella eru vorðin »deyd« 8 til 10 tím- ar hvenn dag. Satt at siga, ongantíð hevur = erskapurin og teknokratdiktaturið verið í so stórari vælmakt sum í meiningar Vit gera lesarar okkara 1985. varugar við, at treytin Hevði Orwell vitað, fyri at fáa lesarabrev hevði hann vent sær í upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. grøvini fleiri ferðir. Bygdamaður 27. august 1985 Af ff AA AffAffAyAfyAy fy yf[f AA ————Wawø Talvlandsdystur = hevur verið í Kollafirði um vikuskifti, millum Feroy- ar og Ísland. Dysturin varð leiktur í tveimum umferum. Fyrra varð leikt friggjadagin og seinna leygardagin. Steð- fríggjadagin gjørdist 51/2 til Ísland, so foroyingar eitt sindur góðar vónir, tá teir an 61/2 høvdu byrjadu leygardagin. Men úrslitið svaraði ikki til vónirnar. Tá ið av- tornaði høvdu íslendingar føroyingar So føroyvingar vunnu heldur ikki hesa å islendingum. Tad hevði verið fyrstu ferð i seguni, um vit vunnu. Eitt, sum gjørdi, at før- oyingar klåradu seg illa, varð helst, at teir bestu leikararnir ikki vóru við John Redgaard ella Luitjen Apol kundu koma 131/2, og 101 ferð Hverki Fyrra umfar 23. august: Hesin dystur var tann sætti millum Feroyar og Ísland, og sum sagt hava foroyingar tapt allar. 1. Jens Chr. Hansen 2268 — Askell Ó Kárason 2260 O—1 2. Leif Kristensen 2222 — Kári Elison 2165 1—0 }. John Jacobsen 2185 — Jón G. Vidarsson 2125 1/2—1/2 4. Bogi Ziska 2126— Holmgrim. Heiðreksson 2096 | 0—1 5. Steintór Rasmussen 2125 — Þór Valtýsson 2045 1/2—1/2 6. Suni Ziska 2118 — Þórsteinn Skúlason 2015 1—0 7. Andrias Ziska 2079— Eirikkur Karlsson 1945 1/2—1/2 8. Torkil Nielsen 2069— Arnar Þórsteinsson 1910 0—1 ) H.J. Petersen 2069— Einar M. Sigurðsson 1805 1—0 Helgi Joensen 2061 — Sveinn Pålsson 1705 1/2—1/2 Heri V. Thomsen 2051 Martin Brekká 2024 — Gu 12 Magnus Valgeirsson 1590 0— 1 dm. Sigurjónsson 1500 1/2 Í 1987 fer Talvsam- fara fram í juni 1987. bandið at skipa fyri Norð- urlandakappingini. Ætl- Hans anin er at kappingin skal Seinna umfar 24. august: 1. Jens Chr. Hansen — Askell O Kárason 1 Leif Kristensen — Kåri Elison John Jacobsen — Jón Gardar Viðarsson Bogi Ziska— Holmgrimur Heiðreksson ] Steintór Rasmussen — Þór Valtýsson Suni Ziska — Þórsteinn Skúlason Andrias Ziska— Eirikkur Karlsson Hans J. Petersen 2 1 0 0 ÁN 300 CNOH=-N … NO Arnar Þórsteinsson 1 9. Helgi Joensen — Einar Már Sigurðsson Heri V. Thomsen — Sveinn Pálsson 11. Joan P. Midjord 2029 — Jakob Kristjannsson 1695 Gunn. Joensen 2008-Magnus Valgeirsson 1590 1/i N …— O