týsdagur 1. oktober 1985síða 3

Síða 3 Nr. 111 — 1. oktober 1985 Úr Vágum til Vágs: Føroysk | trolspøl i føroysk skip! Partur av trolútbúnaðinum, sum er gjørdur á verkstaðnum hjá Joensen & Soni í Miðvági, og sum nú skal setast um- ! i Verkstadurin hjå Joensen & Soni i Midvågi gjørdi herfyri sáttmála við eigar- arnar av teimum bådum nyggju trolbåtunum, sum verða bygdir á skipasmiðj- uni í Vági. Sáttmálin er upp á umleið 3 mill. kr. og fevnir hann um allan trol- útbúnaðin. Í gjár fóru tey fyrstu spelini til Vágs. Talan er um 2 trolspel, 2 breidla- spøl, 2 gilsaspøl, eina neta- trumlu og so aðra útgerð, sum hoyrir til trolútbún- aðin. Verkstaðurin í Miðvági hevur langar traditiónir fyri at gera trolspel. Talan er um spøl til skip ið hava eina tógmegi, ið svarar til eini 18 tons. T. v. s. at spøl verða ikki gjerd til teir stóru trolararnar, ið royna á djúpum vatni. Bjarni Joensen, stjóri á virkinum, sigur, at tað er hugaligt, tá feroyingar keypa útgerð til skip, sum verður gjørd í Feroyum. Hetta er nevniliga ikki so borð á trolbát á Vágs Skipasmiðju vanligt, sum ein annars kundi ynskt sær Bjarni Joensen vísir á, at teir á verkstaðnum eru førir fyri at nøkta eftir- spurningin á trolspelum til skip í ávísari stedd. Oftani verður henda út- gerðin tó kortini keypt í útlandinum, hóast góðskan á vágaspelunum sigst vera eins góð og tann útlendska og prísurin ikki hægri. Vit spurdu Bjarna Joen- sen, hvussu tað ber til, at ) førovingar fara av land- inum at keypa hesa dyru útgerð, tå hon kann fåast til Føroyum Til tad sigur hann, at ein orsøkin er tann, at nógv foroysk skip verða bygd aðrastaðni, og tað hevur tíanverri víst seg, at tað er torfert hjá virkjum at sleppa upp í part. Eg haldi, at kunnu vit foroyingar lata eins góða og bíliga útgerð sum eitt einsvæl vega í føroyskum nú norðmenn til føroysk skip, sum verða smíðað i Noregi, tá skuldi verið góð grund til at keypa hesa út- gerð í Føroyum. Men tað vísir seg kortini at vera trupult. Bjarni Joensen vísir tó á undantek. T.d. lótu teir ta nógvu trolspælútgerðina til bátarnar, sum vórðu bygdir í Pólandi í síni tíð Uppá fyrispurning, um teir ikki eisini ætla at gera spel til teir stóru trolarar- nar, sigur Bjarni Joensen, at teir ynskja at vera varnir. Tað er eisini eitt mark fyri, hvussu stór spel ein kann gera á verk staðnum í Vágum Trolspelini annars umleið ein triding av samlaðu framleiðsluni á verkstaðnum í Miðvági útgera jan Báturin — ein tann mest týðandi tåtturin i føroyskari menning — Vit mugu åsanna, at føroyskur båtaidn- adur smæðist ikki burtur ímillum segði Vil- helm Johannesen, landsstýrismaður m. a. tá hann setti stóru bátaframsýningina í Gundadalshøllini fríggjadagin. Hann segði: „Fyrst av ellum skal eg takka Gundadalshøllini, ið stendur sum fyrireikari, fyri, at eg eri biðin um at seta hesa framsýning. Framsýningin, sum letur upp her í dag, umfatar bátar, fiskireiðskap og ymiska útgerð til bátar. Hetta er sostatt ein fram- sýning sum hevur allra stersta áhuga fyri føroyingum. Lagna okkara hevur altíð verið tætt knýtt at sjónum. Vit kenna ell tað gamla orðatakið, at bund- in er bátleysur maður, og lýsir hetta orðatak hvussu stóran tydning båturin altid hevur havt fyri føroy- jongar.æ Segan sigur okkum, at eina ferð vóru tað bert bendur og stórmenn, ið hevdu loyvi at eiga bátar. Vit vita eisini, at fjeldin av føroyingum mettu bátsbandið sum eitt mannminkandi haft um beinið. Og satt er tað, at bátsbandið var við til at darva menningina av Feroyum í langa tíð. Báts- bandið varð sett úr gildi í 1865, og er sostatt farið í seguna. Segan um báts- bandið er meistarliga lýst av einum av okkara mæt- astu rithøvundum, Heðin Bru, i skaldsøguni »Men lívið lær«. Ein avleiding av, at bátsbandið varð sett úr gildi og at Feroyar fingu frían handil var, at út- róðurin av álvara fór at mennast. Vit mugu ásanna, at útróðurin síðani hetta hevur havt mennandi týdning fyri feroyingar og at hann i åvisum tidarskeidum hevur ått livid i føroying- um, t.d. undir 1. veraldar- bardaga. Sostatt hevur báturin verið ein tann mest týðandi tátturin í føroyskari menning. Vit kunnu eisini ásanna, at fyri frítíðina hjá heilt nógvum føroyingum, er báturin eitt hitt hentasta amboðið. Tað er tí av allra stersta týdningi, at vit leggja stóran dent á trygdina. At vit hava sjó- góðar, sterkar og væl út- gjørdar bátar. Í hesum sambandi loyvi eg mær at minna á, at Feroya Leg- ting fyri stuttum eftir uppskoti frá landsstýr- inum hevur samtykt strangari reglur um bjarg- ingarútgerð á opnum bát- um. Framsýningin her vísir bæði útlendskt og føroyskt handverk og ídnað. Her kunnu vit tíbetur ásanna, at føroyskur bátaídnaður ikki smæðist burtur ímill- um. Júst í hesum degum 3 er feroyskur bátaídnaður við at taka seg upp í fjar- skotnum landi. Eg hugsi her um samstarvið millum Marinplast i Kaldbak, danska iløgugrunnin IFU og indiskar myndugleikar og fyritøkur, um eitt menningarprojekt í India Við hesum orðum skal eg landsstýrisins vegna lýsa hesa bátaframsýning, ið er tann fyrsta av sínum slag, at vera setta. Sam stundis skal eg ynskja Gundadalshellini góða eydnu við tiltakinum,- segði Vilhelm Johannesen