leygardagur 12. oktober 1985síða 7

Nr. 116 - 12. oktober 1985 »Otraditionella« loysnin tryggjar ikki børnini Vidmerkingar Før- oya Pedagogfelag um samtykta álit hjá Tórshavnar By- ráð um »Fritidar- virksemi fyri bern — barnaansing« Vit liva í dag í einum framkomnum landi, bæði við teimum fyrimunum og vansum, ið tí fylgja. Í dag skula vit út á vinnumarknaðin fyri at vinna okkum pening, so at vit kunna keypa neyðsynj- arverurnar, sum áður í sterri mun vórðu fram- leiddir heima við hús. Húskini hava verið sterri, fleiri bern og fleiri vaksin undir somu lon, og eitt grannalag við nógvum virksemi. Her høvdu bern- ini sínar uppgávur og vóru fleiri meguleikar at gera sínar egnu royndir, sum kundu vera mennandi. Men nú eru tíðirnar broyttar, og umsteðurnar á flestan hátt vorðnar betri. Eisini fyri bernini, tó at tær á ymiskan hátt eru vorðnar fátækari sum mennandi umhvervi. Men skyldurnar mótvegis teimum veiku, bernum, sjúkum og gomlum eru ikki minni enn tær hava verið, kanska heldur sterri. Mennandi umhvervi Tað er í hesum viðfangi at dagstovnar og skúlar hava fingið eina breiðari uppgávu. Teir skula vera førir at skipa so fyri at bernini fáa hampulig upp- vakstrarlig viðurskifti, sum miða ímóti vælferð barnsins, teir tímar tey eru heimanífrá. Og tað vil siga at geva teimum tryggleika og meguleika á so fjeltáttaðari menning sum yvirhevur gjerligt Hetta er ein stór uppgáva sum er legd á tey, ið hava fingið hesar uppgávur um hendi. Samfelagið má tí skipa so fyri, at dagstovnar og skúlar fáa góðar umsteður og meguleikar til at leggja eitt gott menningar umhvervi til rættis, meðan bernini eru heiman- ífrá. igjøgnum lóggávur og reglugerðir hevur tað al- menna roynt at tryggjað sær ein karm fyri hesi bern. Tað almenna hevur ásett ávísar reglur fyri hvussu hesir stovnar skulu vera og eisini er skipað fyri útbúgving til tey, ið skula rekja hesar uppgávur 700 bern á bíðilista Í dag standa 700 bern á bíðilista til pláss. Harumframt er stórur tervur á frítíðar- heimsplássum til tey yngru skúlabernini. Hetta dagstovna- er ikki ein knappligur vekstur,men veksturin hevur verið líðandi. Ut- byggingin av stovnum til at taka sær av vælferð barnsins, hevur ikki verið framd í nóg stóran mun. Nú er trýstið frá for- eldrum vorðið so stórt, at býráðið í summar álegði umsitingini at gera eitt álit um barnaansing. Hetta álit varð samtykt 12. sept. í ár. Í álitinum verða hesar loysnir nevnd- ar: 1. Nýggjur dagstovnur, ið er samtyktur fyri tveim- um árum síðani. Hesin stovnur var ætlaður til 100 bern. Býráðið um- hugsar at gera hesi pláss til hålvdagsplåss, so stovnurin kann rúma 200 bernum. Hesin stovnur skal vera liðugur í 1987. 2. Nærumhvervishús á Norðasta Horni og við Suðuroyarveg, fyri bern í fýra til sjey ára aldur, sum skulu hava eina »ansingar- innistovu«, og fyri børn frá sjey til tíggju ára aldur har tey kunna vera við »åvisum eftirliti«. 3. Utbyggjan av dag- røktarskipanini úr 110 plássum til 130 pláss. Samtykt er fingin fyri hesum. 4. Frítíðarvirksemi í Skúlanum í Hoyvík fyri yngsu næmingarnar, har tey kunna vera við »åvis- um eftirliti«. Seinni kunna vera møguleikar at taka børn inn i fimm til seks åra aldur til hetta »åvisa eftirlit«. 5 Nuverandi dagstovnaplåss vera gjørd til hålvdagsplåss 6 Fritidaritrivs barnaansingartiltøk i Bad mintonhøllini og Veli- unum fyri børn i 5—7 åra aldur, ið ikki hava dag- ansingarplåss, og hálvan dag fyri tey bern sum í dag hava pláss á dag- stovni, men sum eftir nýggja álitinum, bert fáa hálvdagspláss. Á sama hátt skal kjallarin í Mein igheitshúsinum brúkast Ongin verulig framtíðar- ætlan um útbygging fyri- liggur, men sum meguligar framtíðar- ætlanir = verða nevnd »nærumhvørvishus«, ið skulu virka sum barnaans- ing, skúli og felagshús fyri bern, ung og vaksin. Itrottamenning Stadionekið riggar av segn heilt væl til tað endamál, sum tað er gjert til. tvs. at íðka ítróttir og til ítróttarkappingar. Men tá tað ræður um at geva bernum eitt gott, trygt og mennandi umhvervi, er tað onnur krev ið vera sett. Ein av teimum fremstu uppgávunum hjá dagstovnunum er at vera eitt ískoyti til heimið, har bernini kunna fáa trygg- leika, ið er grundarlagið undir einari fjelbroyttari menning. Stadionekið kann brúkast til ítrótt og ítróttarmennandi tiltek, men tað er b rt ein lítil partur av heildarmenning barnsins. Býráðið upplýsir at or- Framhald á síðu 8 halaferðina á mínum kæra stjóra, har hann fór til ar- beiðis so penur og nosligur sum ein nýskift barna- rumpa. Konurnar, sum vóru á veg oman at keypa døg- verða, heilsaðu blíðar upp á hann, og man sá hvat tær hugsaðu: Altíð er hasin maðurin so nosligur og soigneradur. Og stjórin lyfti hattin uppfrá og heilsaði, áðrenn hann fór inn í boxina eftir morgun- postinum. Men tað sum konurnar ikki vistu, var, at heima við hús hjá honum gekk eg uppi á baðiverilsinum og gjerdi reint. Hvenn morgun. Ég setti meg niður á krakkin, meðan eg luftaði deymin út gjegnum vindeygað, og so í gongd: Grensápa, skúribust, klútur, tvega — alt kom í sving, og einki hugsaði eg um nakra terrorismu tá. Eg gjerdi bara tað, sum fleiri hundrað konur og ar- beiðsgentur plagdu at gera. Eg fekk baðiverilsið aftur upp á rættkjøl — og har var tað verandi til næsta morgun. So — om igen. Tí er eitt tað fyrsta, eg geri, tá mannfólk koma í húsið hjá mær at biðja teir fara at fáa sær bað. Ongantíð ov skjótt. Eg vil hava teir avdúkaðar beinanvegin. Men nú til nakað annað Vit vita øll, at føroying- ar eru so gladir fyri sang. Føroyingar syngja nógv, og teir syngja ikki bara fyrsta erindi, nei, teir halda á til úti er. Vit kenna tað í kvæd- unum fyrst og fremst. Einki við at lumpa seg igjøgnum eitt kvæði. Tað er bara, tá fólk skula vísa dansin at tey svika. At feroyingum dáma væl popp og country & western, folk, rock, beat og ikki at forgloyma Tey á Kamarinum. Og so er tað sjálvandi tann kristiligi tónleikurin og tann klass- iski. Bach, Beethoven, Mozart og allegro moderato, sum maðurin Jú, feroyingar elska musikk. Og tað veit út- varpið. Ti er tað, teir senda tónleik tíðliga og seint. Morguntónleik, fyrra- partsløg, døgverdatonleik, náttverðatónleik og fyri ikki at tala um allan stevnutónleikin, sum verður spældur, meðan út- varpsbåturin stimar út á kappróðrarmálið, ella sum verður spældur, tá einki samband er, ella tá Niels Juel er blivin burturi á Varmakeldu. Tónleikurin verður brúktur sum ífylla til alt meguligt. Vit komu flúgv- andi til Feroya, lendu, og so inn í ein buss. Og har floymdi við tað sama musikkur út úr fleiri há- talarum. Um tað var beat, punk ella dytt ella bátt er mær eitt feitt. Tað drenaði bæði aftan og framman, og bilferarin sat og nikkaði í takt allan -vegin líki til Oyragjáar. Ja, soleiðis er skilið. Eg kom ein fyrrapart í Sparikassan eitt erindi. Har var Útvarpið beint vi at enda morgunlesturin. Eg fekk mínar pengar út- flýggjaðar, og maðurin við kassan segði: >Gerið so væl, áttahundrað kronur«. »Amen«, svaraði i útvarð- inum, og næsta sekundi dundi Kalle Katt út í rúm- ið. Allastaðni har tú kemur, melur tónleikurin ella babbið av speakarun- um. Vit komu inn í ta nýggju deiligu svimjihøll- ina ein dagin. Hegt til loft og vítt til veggja, nosligir flisar og sjóbláir hyljar. Men í hátalarunum ljóð- aði: >Góð elskaði maður. Vælkomin so langt. Vit leingjast.« Sum tit hoyra, vóru tað kveðuljómarnir til sjófólk- ið. Handlarnir hava eisini fingið sær tónleik, og man kann ikki longur keypa sær eitt par av undir- buksum í friði. Alt verður innballað í popp, og tað sama er við matarhandl- unum. Ræstur fiskur og garnatálg verða vavd saman við Nicodemus Sangbólkinum ella Streingjakórinum á Argj- um. Ein dagin var eg úti á hospitalinum og vitjaði gubba mín, sum lá upp á tað seinasta. Undir aðrari liðini á honum var norðmaðurin við fiskarítíðindum, undir hinari liðini sálmar og sangir við Janusi Mohr. Alt gott um feðilands- sangirnar, men strævið er tað hjá sjúkum fólki at liggja og hoyra um Hest, sum eftir Koltri rennur ... Gubbi doyði eina viku seinri. Kortini fingu stovufelagar hansara loyvi at liggja og sjengra við kappróðrinum á Jóan- søku og fótbólti á Sevmýri, alt ímeðan sumbingar kvóðu vum Óla Hvass. Allastaðni metir tú transistorapparatum. Í plantaguni gongur ein eldri maður og gevur dunnunum, meðan hátal- arin spælir electric boogie. Í býarbussunum hava tey morgunfimleik, og tá fólk hyggja eftir fótbólti sunnudagar, hava tey út- varpið frá við meti úr Ebenezer. Vit tosaðu um terror í áðni. Terrorisman hevur so nógv anlit. Dálking hevur eisini so nógv andlit. Allir hesi hurrandi hátalararnir allastaðni. Eru teir ikki eitt slag av dålking? Og skulu vit finna okkum í tí? Vilja vit hava allan hendan gangin rund- anum okkum, og verða oyru okkara ikki eftir- hondini so niðurdoyvd, at vit ikki geva okkum far um, nærvit lurta og nær ikki? Og hvussu við tí super- teknologiska samfelag- num, sum summi eru so gramm eftir at fáa — við heimateldum, video og satelittsjónvarpi ? Skal alt hetta eisini sleppa at standa og hurra eirinda- leyst fyri mær og tær, frá tí vit verða fedd og til vit geva upp ond? Og — er tað nakar, sum torir at tosa um ófriðarlig bern nú á degum ? Hvussu hevði tað verið um vit trýstu á knappin og slektu onkuntíð av og á?