týsdagur 22. oktober 1985síða 18

Demi um tramar- og botnbrot av íletum úr feroyskum leiri. Framhald av síðu 17 sakaði bústaðaleivdirnar í Eingjartoftum skamt frá teimum her umreddu bú- staðaleivdunum, vóru heldur eingir renlar millum gripatilfarið har. Enn er tó kanska ov tíð- liga at draga nakra niður- steðu hesum viðvíkjandi. Rannsóknin av bústaða- leivdunum innanfyri Heygagerði hevur higartil víst, at her hevur verið bú- staður í miðeld. Funnar eru leivdirnar av tveimum smærri bygningum — einum sethúsum og megu- liga einum úthúsi. Men enn liggja bústaðaleivdir á staðnum, sum ikki eru rannsakaðar. Hetta strikar sostatt undir, at henda framlega bert er fyribilsúrslit av eini rann- sókn ið enn ikki er at enda komin. So lítisverdar hesar bú- staðaleivdir enn kunnu tykjast vera, so verður týdningur teirra so mikið meiri áhugaverdur, tá tær vera settar inn í eina bú- setingarseguliga heild. Vanligastu heimildirnar til búsetingarsegu okkara hava verið skrivaðar og fornfreðiligu heimildir. Eisini hava staðanavna- kanningar verið nýttar í vissan mun. Skrivaðu heimildirnar, so sum jarðabekur, skiftir o.a., eru so at siga bert varð- veittar fyri tíðina eftir trú- bótina (uml. 1540). Ur teimum ber til at kunna seg um jarðar- og ognar- viðurskifti í hesum tíðar- skeiði. Men skulu vit við- gera búsetingarseguna í miðeld ella víkingatíð, so er skrivaða heimildar- tilfarið ógvuliga spjatt. Tí fær fornfreðiliga tilfarið øktan tydning hesum tíðarskeiðum viðvíkjandi (sí meiri um hesar spurn- ingar: Thorsteinson í Fróðskaparriti 26. bók, 1978). Búsetingarseguliga má Sandavágur metast vera sera áhugaverdur. Í Sandavági vita vit um tveir »søguligar« bústaðir, t.e. umreddir í skrivaðum heimildum: á Sondum, sum er kirkjustaðurin í bygdini, og á Steig. Nýggjari búsetingarsegu- ligar kanningar hava víst á, at fyrndarbýlingarnir, sum eitt nú hesir báðir umreddu, oftast eru aldar- gamlir bústaðir, sum kunnu ferast (fylgjast) langt aftur í miðeldina ella víkingatíðina við. Mett verður, at kirkjustaðurin hevur verið hevuðsbú- staðurin. At so er eisini í hesum føri, man neyvan vera at ivast í. Men upp- lýsingar um aldurin á hesum bústeðum kunnu vit bert vænta at fáa við fornfreðiligum rannsókn- um. Umframt at vit í Sanda- vági hava kunnleika um teir »søguligu« býlingar- nar, so vita vit um tríggj- ar aðrar bústaðir — bú- staðir sum skrivaðu tíðindablaðið heimildirnar einki siga um — nevniliga: í Eingjartoft- um, Yviri í Toftini og á Straplinum. Bústaðurin í Eingjartoftum er tíðar- festur til miðeld, meguliga tíðliga í miðeld (sí Dahl, Fróðskaparrit 10. Bók, 1961). Eisini var tað á esum staði, at mætasti rúnasteinur okkara varð funnin í 1917. Bústaða- leivdirnar her eru ógvuliga átekar teimum ionnanfyri Heygagerði, bæði hvat um og gripatilfarinum viðvíkur. Tað hava bert sagnunum, vit hava havt vitan um búseting vestan fyri Stórá — men stórur gamal beur hevur verið har alt tað vit vita. Nýggj- ari rannsóknir hava tó vist, at á staði nevnt Yviri í Toftini hevur verið bú- staður frá tíðliga í miðeld. Ymist bendir á, at bú- | staðurin er frágingin um ár 1400, men at smærri bygningar eru bygdir á staðin seinni (sí Diklev, Mondul 1976/3). Her stóð upprunaliga um 14 m langt langhús við bog- aðum langveggjum, um- framt minni ferhyrntur bygningur, og tún ímill- um. Harumframt eru sjón- ligar bústaðarleivdir utt- | ari í bygdini á staði nevnt á Straplinum beint við gomlu Giljarætt, bæði í sjálvum bakkanum og oman á honum. Har eru eisini gripir funnir, ið tala fyri fornum, helst miðald- arligum, bústaði. Her verður ikki rúm fyri nærri at greina teir búset- ingarseguligu spurningar, hesar bústaðaleivdir seta okkum. Men víst skal verða á, at tað er í hesi heild, bústaðaleivdirnar innanfyri Heygagerði skulu skiljast. Hesir forn- frødiliga åvistu bústaðir eru sostatt við til at skapa eina fjølbroyttari mynd av foroyskari búseting í eldri tíð, har skrivaðu heimildir- nar tiga. Smyril og heystfri Smyril var stúgvandi fullur við fólki og bilum, tá hann kom á Havnina seint sunnukveldið av Tver- oyri. Hetta er heldur ikki so legið, tí júst hesin sunnudagurin — endin á hey: fríðtíðini — er tann, har it náttúrliga kunnu væn i nógv fólk og bilar. Tísnverri vóru tað nógvir bilar og tí eisini ferð: folk, sum ikki sluppu við hendan túrin, tí so yvirivlt var. Og av teim- um mongu, sum vóru við, noyddust fleiri at standa upp'. tí sitipláss var ikki eftir til teirra. Eg fari at seta Strand- ferðsluni tveir fyrispurn- ingar hesum viðvíkjandi: 1. Smyril sigldi eisini henda sunnudagin av Tveroyri kl. 8 á morgni. Hevði tað ikki verið betri — í hvussu so er í heyst- frítíðini — at latið skipið siglt eftir middag ístaðin, tí tá hevdu helst verið fleiri, sum nýttu hevi at fara aftur til Havnar enn so tíðliga á morgni! Túr- urin um kveldið hevði so verið tann sami, men har- afturímóti hevði tá helst verið meiri pláss, enn stødan var hesaferð. Eg vil tí spyrja, um tit yvir- hevur taka hædd fyri slíkum, tá siglt verður í heystfrítíðini? Harnæst fari eg at spyrja, um tað ikki hevði borið til at fingi fleiri siti- pláss har afturi í skip- inum, soleiðis sum tað er umborð í Teistanum. Hetta haldi eg átti at verðið umhugsað. Henrik Old, tingmaður verið í ; Loysingarfdlk til Nr. 120 — 22. oktober 1985 Danmarkar at prenta Í Sosialinum seinasta hós- dag, fílist Árni Dahl á, hvussu navni hansara í sjónvarpinum málber seg. Alt gott um tað, men er stadfestin, bygningaleivd- | hann tann rætti at verja tað, ið føroyskt er? Árni Dahl, sum man halda seg vera ein av okk- ara sterstu feðilandselsk- arum, hevur skrivað nakr- ar frålikar bekur, nevnliga Framhald av síðu 3 Feroya Undirhaldstón- leikarafelag jåttadi á stovnandi aðalfundinum at halda ein limafund inn- an ein mánaða, har toll- og skattamál verða á skránni, eins og nevndin heitti á limirnar at koma við møguligum uppskot- um um, hvat gerast kann fyri at fremja tónleikara- lívið i Feroyum.i Fyri at fáa meguleika at arbeiða, fara limirnir at spæla ókeypis til dans og skipa fyri konsertum, til Bókmentasegur I, II og III. Men hyggur tu í hesa seinastu, er eitt tað fyrsta tú sært: >Prent: MIDT- FYNS BOGTRYK«. Hetta er ikki eitt eindømi, men eitt vanligt fyribrigdi millum skrivandi loys- ingarfólk. Hjá teimum er Moder Danmark ofta best, hóast tey annars eru so viðkvom fyri dønum. Huldubrøv „Til oll blødini. Vit vóna tit eru menn fyri at taka hetta upp ?« Soleiðis ljóðar eitt av teimum mongu huldubrevunum, sum m.a. Sosialurin fær sendandi frá ónavngivnum lesarum. Vit hava fyrr gjert vart við her í blaðnum og gera tað aftur nú, at lesarabrev, ið als ongan avsendara hava, verða ikki prentað. Eitt er so tað. at tann, ið skrivar, ikki ynskir navn sítt undir brævið, men at dylja fyri blaðstjórnini, hver er innsendari, halda vit vera heilt burturvið. tess at savna pening til felagsarbeiðið. Sunnukveldið fyrsta tiltakið roynt, tá varð Twilight tónleikarabólk- urin, spældi til dans í Klubbanum. Agóðin fór til Feroya Undirhaldstón- leikarafelag. Ein limur í nevndini upplýsir fyri Sosialinum, at teir nú fara at fyrireika seg til konsert, til frama fyri felagið. Kosertin verður um árs- skiftið. Hetta tykir okkum sera legið. Eingin skal siga okkum, at feroyingar ikki duga eins væl at prenta bekur — og harvið er pen- ingurin í landinum! Nei — hatta er sam- bandspolitikkur av fúl- asta slag. skúlanæmingur ft blaðstjórin — Nú hava vit í ell árini spælt til frama fyri ítrótt- arfelag og onnur feleg í landinum. — Vit fara nú at royna okkum, til tess at menna virksemið innan undirhalds- og tónleika- ekið, — egnu áhugamál okkara, sigur ein nevndar- limur. Dagny ARKITEKTUR ella VERKFRØDINGUR Søkt verdur eftir arkitekti ella verk- frødingi til byggimálsviðgerð, plan- legging 0. a. Løn sambært såttmålanum millum landsstýrið og verkfrødingafelagid. Umsékn saman við prógvum og møguligum við mælum verður at senda til landsverkfrødingin, Post- boks 72, 3800 Tórshavn innan 15. november 1985. Nærri upplysingar um starvið kunnu fåast å tlf. 1 1333, lok. 412. Landsverkfrødingurin Lystiliga prentar i Gøtu, tlf. 41085 Vit gera hvat vit kunna — og kunna tað vit gera BERGMENN spæla allan tónleik til dans fyri rímiligan penga. Tlf. 16134