hósdagur 31. oktober 1985síða 6

Telefor 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Utgåvudagar: tysdag, hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Íbúðarneyðin SAMFELAG okkara er sera væl útbygt á nógvum økjum. Fiski- flotin sigst at vera heimsins mest nútímans, vegirnir eru vælasfalt- eraðir (og tilsvarandi vanda- miklir), skúlarnir stórir og glæsi- ligar ítróttarhallir og svimjihallir eru í hvørjum størri plássi. Húsini gerast alt betri og hugnaligari og umsetningurin við innbúgvi svar- ar til umsetningin í einum donsk- um býi uppá 300.000 íbúgvar. HENDAN er tann mynd nógv helst síggja av okkum og okkara samfelag. Tað er bara tað, at álvarssamar rivur eru í hesi mynd 'og ein tann mest álvarssama er, at tað gerast alt fleiri sum ikki fáa sín rímiliga lut í hesum ágóðum. Tað er td. heilt 6gjørligt hjá jeinsamøllum forsyrgjara at fáa sær tak yvir høvdid »upp á før- oyska måtan« t.v.s. vid at byggja hus. Grundstykkjaprisir, tilfar og byggikostnaður eru so høg, at ein einsamøll inntøka hevur ongan livandi tjans at figgja eini sethus. Úrslitið er, at hóast vælferð og vælstand eru tað fleiri og fleiri, serstakliga einsamallar mødur við einum ella fleiri børnum, sum búgva undir vánaligum um- støðum. Ja, mangan eru hesar umstødur so vånaligar, at tær beinleiðis eru heilsuskaðiligar. HETTA kunnu vit ikki lata okkum lynda. Vit kunnu ikki við teim- um munagóðu ressoursum, vit hóast alt eiga, góðtaka, at eitt heilt ættarlið veksur upp uttan semilig bústaðarkor. Havnar kommuna hevur fingið eyguni upp fyri íbúðarneyðini, men loysnin hjá kommununi er stórt sæð tann einasta, ið ikki eigur at verða nýtt: eitt kasernubyggjarí úti undir Fjalli. Berjabrekku halda vit uttanfyri, tí har verður húsa- leigan so dýr, at bert tey væl- bjargaðu, kunnu nýta hetta til- boð. Útgevari: P!f Sosialurin Åbyrgdarbiadstjori: Jan Måller Fyritaksstjøri: Krisjan Dahl Blaðfólk: Høgni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 LOYSNIN liggur i einum aktivum íbúðarpolitikki frå landsins síðu. Landið eigur ein íbúðargrunn upp á 16-17 mill. kr. Men higartil hevur knípt við at fáa nakað gagn av hesum grunni. Tað er ti í tøkum tíma, at landsstýrið er farið at ar- beiða við hesum spurningi. Nevnd er sett at endurskoða leigulógina og lógina um íbúðar- grunn. Vónandi kemur henda nevnd skjótt fram við einum áliti, ið kann verða grundarlag undir einum skilagóðum og rættvísum íbúðarpolitikki. HESIN POLITIKKUR má í minsta lagi bera við sær, at landið, kommunur og sosialir felags- skapir í felag kunnu fara undir at byggja íbúðir eftir ti tørvi, sum er til staðar. Hetta merkir: íbúðir til einsamallar forsyrgjarar, ungfólk, pensionistar, brekað, kollektiv og tey, sum ikki hava hug at byggja hús. HETTA MÁL HASTAR, stødan er vorðin heilt ótolandi og verður einki gjørt nú, so tað okkum til stóra skomm og teim íbúðarleysu til miklan skaða. ja ræði og »frælsi« Í Feroyum eru tvinnar uppfatanir av, hvat satt fólkaræði = merkir. Ein metir, at fólkaræði merkir óavmarkað skrivi- og talu- frælsi. Hetta frælsi røkkur so langt, at tú uttan nakra sum helst avmarking mið- víst kann virka fyri van- virðin og háðan av tínum medmenniskjum, og verður á henda hátt stuðl- að undir einum tí vánalig- asta menniskjansliga eginleikanum sum finst. Annars meta flest onnur, at verður skrivi- og talufrælsi nýtt á henda hátt og til so ella so at forða eðrum fyri at nýta hetta frælsi, so er rættu- ligur vandi á ferð fyri fólkaræðinum sum so. Tað er ikki neyðugt at hava nakað serligt tjak um hvat av hesum sjónar- miðum er -„rættarie. Segan er full av dømum um, hvat tað fyrra sjónar- miðið kann føra til, og hvussu menn annars hava borið seg at mótvegis hóttanum móti fólkaræði- num. Her skal verða greitt frá tveimum slíkum segum: Ein stutt sega við einum góðum góðum enda Í 30-árunum fingu ódemo- kratiskar kreftir valdið í ungmannafelagnum hjá danska Konservativa flokkionum. Sum ofta er við slíkum kreftum bekenna tær ikki kuler beinanvegin, so tað gingu nekur ár, áðrenn floksfor- maðurin Christmas Møller fann útav, hver tað var sum ætlaði at vinna valdið í flokkinum. Formaðurin fyri KU hesa tíðina var Jack Vestergaard, og Christmas Møller tók ta manniligu stødu, at Jack Vestergaard sjålvsagt skuldi hava fullan rætt til at virka fyri sinum polit- isku sjónarmiðum, men tað skuldi so ikki vera í hansara flokki. Vester- gaard og hansara menn vórðu tískil frystir úr flokkinum og endaðu sum nasistar, har teir sjálvsagt alla tíðina hoyrdu heima. Síðan tá hevur eingin sett spurnartekin við tað demokratiska sinnalagið hjá konservativa flokk- inum og heldur ikki hjá KU. Ein longri sega við einum ringum enda Í 1919 gjerdist Adolf Hitler limur í Týska Ar- beiðaraflokkinum, sum seinni gjerdist til Týska Nasistaflokkin Hann byrjaði sum vanligur limir, men fór skjótt at arbeiða seg upp innan- floks, og var í 1921 vorðin tann sum teknaði flokkin úteftir. Tað vóru tó ikki allir í flokkinum, sum vóru fegnir um hetta. Teir byrj- aðu at seta seg upp ímóti honum. Hann var ov ein- ræðisligur, hugsaði bert um egið vald, var ein demagogur, og hevði stórar trupulleikar við at halda seg til sannleikan ! Tá Hitler frætti um hesa andsteðu móti sær, bjóð- aði hann sær til at leggja frá í stundini, um tað var hetta teir ynsktu! Men tå bakkaðu teir beinanvegin. Hóast teir ikki brýggjaðu seg um Hitler og hansara framferð hevdu teir als ikki ráð til at missa hann. Hann arbeiddi jú fyri flokkin uttan len, og tað var jú hann sum skaffaði flokkinum atkveður og stuðul! So uttan Adolf var flokkurin einki verdur. Tá hinir hevdu bakkað hevði Hitler eisini vunnið spælið. Tá tók hann bein- leiðis við leiðsluna av nasistaflokkinum, og for- maðurin inntil tá Anton Drexler slapp at vera »heidursformadur«, sum var ein formansskapur meira av navni enn gavni. Frå tå av kundi Hitler njóta óavmarkað skrivi- og talufrælsu. Í sínum dagblødum -Vølkischer Beobachter« og >Der Stúr- mer« fekk týska fólkið at vita, hver tað var sum var orsekin til allar trupul- leikar í heiminum. Tað vóru ikki nógv sum tóku hetta í álvara tá, men í 1933 gjerdist Hitler kanslari í eini stjórn, har nasistarnir vóru í minni- luta. Tað at Hitler var í minniluta bæði í stjórnini og í ríkisdegnum varð tikin sum ein trygd fyri, at Hitler og hansara flokkur ongan skaða kundu gera, og gekk tað ikki við hesi stjórnini, kundi forsetin jú bara koyra hann frá aftur! Men nú kom rættuliga til sjóndar hvussu »væl« óavmarkað skrivi- og talu- frælsið hjá Hitler royndist honum. Og fyri at gera eina langa segu stutta: Aðrenn 1933 var farið var nasistaflokkurin einasti loyvdi flokkur í Týsk- landi, og stórt var hetta gjørt uttan at nakar mót- mælti. Í 1935 mistu jedar- nir síni rættindi uttan at nakar mótmælti. Seinni í 30-unum legði hann Eysturríki og Tjekkoslo- vakia undir seg uttan nakra mótsteðu av týdn- ingi. Tað var ikki fyrr enn í 1939, at onnur lond settu ímóti honum i 31. oktober 1985 | Tvær segur um fólka- hansara óavmarkaða hugi at leggja onnur lond undir seg. og tá kundi tað eins væl verið ov seint. Men innanlands møtti Hitler onga mótsteðu. Sjálvt tá tað gjørdist ein ídnaður at beina fyri jødum og eðrum »minni verdum“ fólkaslegum á ein hátt sum segan ikki kennir líkan til, var tað eingin sum so mikið sum mukkaði. Hetta man vera eitt tað „bestar demi um hvat óavmarkað skrivi- og talu- frælsi kann fera til. Fært tú nóg langa tíð til at pota niður í fólk, at ávís fólk eru minniverd, so kann hetta gerast úrslitið. So- leiðis var tað í Týsklandi og tað finst einki prógv fyri at vit vildu verið eðr- vísi undir somu um- steðum, her í Feroyum. Adolf Hitler var eingin vandi í sjálvum sær. Tað sum gjerdi hann og hans- ara harkalið til eina van- lukku, vóru ell tey sum bakkaðu fyri honum og sum ongantíð tordu at seta seg upp ímóti einum politikki, sum tey vistu var skeivur. Tað skal tó sigast til verju fyri teir, sum gjørdu tað tá, at teir ikki kundu vita, hvat eitt slíkt steðu- loysi fór at fera til. Tann umberingin kann ikki nýtast í dag. Profa máling besta dygd Sámiligir prísir MIDBYURIN TORSHAVN TLF. 16066