leygardagur 2. november 1985síða 6

- Fr Telefor 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Útgávudagar: týsdag. hósdag og leygardag Lýsingar skulu vera okkum í hendi í seinasta lagi kl. 10 dagin fyri útgávudagin Útgevari: P/f Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Mútler Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Biaðfólk: Hegni Djurhuus Randi Jacobsen Dagny Joensen Uppseting: P/f Sosialurin Prent: P/f Pressan 1981 Útróðrar- stevna Í DAG og í morgin skipar Klaks- vikar Útróðrarfelag fyri eini stevnu í Ósáskúlanum í Klaksvík undir heitinum: »Utr6dur«. Har fara fleiri kend fólk at halda fyri- lestrar og har verður eisini pall- borðsorðaskifti, har enn fleiri kend fólk fara at hava framløgu — eitt nú sjálvur Føroya løgmadur Atli Dam. LAT tað vera sagt beinanvegin, at vit øll eiga at taka væl ímóti einum tilboði sum hesum, har hevi verður hjá fólki at hoyra, hvat fakkunnleikin hevur at siga um eitt ávíst evni og har møgu- leiki verðua at seta spurningar og luttaka í orðaskiftinum. Hetta er jú m.a. tað, sum átti at givið okk- ara demokratisku samfelags- skipan veruliga meining. Spurn- ingurin er so bert, um vit duga og vilja brúka tær nidurstødur, sum ein tílík stevna kemur til. Tað hevur víst seg at vera verri við tí. STØDAN hjá útróðrarflotanum hevur ikki so sjáldan verið frammi í fjølmidlunum. Her eru eisini mangir áhugaverdir spurn- ingar at viðgera, tí júst hesin partur av fiskiflota okkara tykist at hava verið við sviðið soð í teirri stóru útbygging og nútímans- gerð, sum hevur verið í okkara fiskiflota tey seinastu árini. Meðan vit fáa stórar og stásiligar trolarar, so stendur í stað í útróðr- arflotanum. MONG eru tey sum halda, at trol- arafloti okkara er vorðin ov stór- ur, og at vit eiga at sleppa okkum av við fleiri av trolarunum. Ístaðin eiga vit at útbyggja tann flotan, sum fiskar við línu og her kemur so útróðrarflotin inn sum ein nátt- úrligur partur. VIT kunnu vera samd og ósamd um mangt, sum viðvíkur okkara fiskivinnu. Lat okkum í hvussu er verða samd um hetta: at alt ov nógv liggur á láni, tá hugsað verður um útróðrarflotan — møguleikar og umstødur hans- ara. Okkara politisku myndug- leikar hava ikki gjørt sær hetta nóg greitt og tí er stødan eisini hareftir. Vit vita, at vit við góiðum skipum, sum hagreiða fiskin á besta hátt, kunnu fáa eina fyrsta floks veru, sum kann geva útróðr- armanninum besta prísin og verður tað gllum samfelagnum til frama. HETTA verða so helst spurningar, sum fólk fara at umrøda á stevn- uni í Klaksvík. Lat okkum vóna, at okkurt gott fer at spyrjast burtur úr, og at okkara politisku mynd- ugleikar og vinnulívið annars fara at lurta og taka ynskini hjá hesum parti av vinnu okkara til eftir- tektar. Skomm og spell er tað, at tað ikki hevur verið lurtað fyrr. Men betri seint enn ongantíð. jami [L Nr. 125 2. november 1985 Målrøkt og fjølmidlar Tað var sera áhugavert at lesa í Sosialinum um pall borðfundin um feroyska málið. Kortini neit tað í hjartað at síggja, hvat for maður Føroya Blað- mannafelags hevði at bera fram: »Fremsta uppgáva er tíðindaflutningurin — málið kemur í aðru rød.« Er hetta veruliga stevnumiðið hjá feroysk- um blaðmonnum yvir- hevur, so er illa statt. Ikki skal eg gera meg klóka upp á mál ella mentan tað havi eg alt ov lítlan kunnleika til men So bvt. eri eg kortini ikki, at eg ikki veit, at hevur tú ikki vælbryndan nyttar tær einki at svara Við óbrýndum am- boðum verður íúrslitið ljótt, knortlut og illgjert Og fyri tað um vit hava fingið eitt vánaligt amboð í arv, er ikki sagt, at tað skal blakast á dungan. Til ber at brýna tað og hampa um tað. Á sama hátt við málinum. Tí má blaðmannafelagið kniv, her og nú verja garð. Um fremsta uppgava tess er tíðindaflutningur, hví so ikki bara brúka útlendskt mál? Tíðindafólk fáa eisini len fyri at duga at málbera seg toliliga, at duga sitt handverk. Tað hoyrir ongastaðni heima t.d. at lesa í Sos jalinum nr. 122 á s. 20: „...sjúkan kann smitta við kynsligt samband ...< Barnaansing Hesin spurningur hevu rnú aftur verið á lofti: Hvussu skipa vit fyri barnaansing, so bæði bern og foreldur eru negd? Sum so mangan er kjakið komið at standa ímillum tveir partar, og fólk og bólkar verða sett upp ímóti hverjum eðrum í harð- ligum orðadrátti, so kanska loysir tað seg als ikki at koma sær upp í hetta mikla stríð. Men tá ið nú dagliga yrki mítt er at ansa bernum heima, og heimið í tí nógva tosinum og skrivingini um barnaansing hevur fingið lítla og negativa umtalu, loyvi eg mær at gera nakrar viðmerkingar. Sum kunnugt er eitt álit við heitinum >Frítíðarvirk- semi fyri bern — barna- ansing« samtykt í Tórshavn- ar Býráð. Gera viðmerkingar til álitið sum heild skal eg ikki, men bara taka tað eina brotið fram í ljósmála: >Fleiri foreldur ynskja sjálvi at ansa eftir sínum bernum heima, og nekur gera tað. Bar nú til hjá kommununi óbeinleiðis ella beinleiðis at stuðla teimum, ið ynsktu at fáa bernini ansað heima...hevdu geil fingið tilboð um barna- ansing«. Hesin tanki plagar at vera flættaður inn í val- reður fyri so at kódna aftur í alskyns eðrum málum, tá ið valið er av. Nú er hann so komin á prent í einum áliti, sum er samtykt. Niðursteðan í Býráðnum Allir býráðslimir eru helst samdir um, at steðan er akutt. Nakrir vilja bera skjótt at, m.a. ti at »nøkur hava alt, meðan tann sterra helvtin onki hevur.« (Dagbl. 2. okt.) Hverjum av hesum báðum bólkum munnu tey heimaarbeiðandi vera í? Ein býráðslimur sigur í grundgevin síni fyri at at- kveða ímóti, at sum eitt av heimsins ríkastu samfelegun hava vit eisini ráð at vestera í bernini og kun loysnir. Forvitnisligt verið at vitað, um hann sir bara uuiarbeiðandi, og til øll børn ella teirra 1VØria tíð og tann pening, tey kundu vunnið úti, í bernini. Kanska rúm eisini er fyri teimum, tá familjupolitikkur verður rikin í hesum felag? »rika« sam Heimid sum ansingarstovnur Nekur foreldur brúka heimið sum »ansingarstovn« og eru sjálvi um bernini teir tímar á degnum, mong onnur bern eru á stovnum, sum verða stýrdir og riknir av útbúnum fólki eftir ávísum reglum. Hesi foreldur halda seg í heiminum kunna skapa eitt eins trygt og gott umhvervi, sum gjert verður á ansingar- stovni ella frítíðarheimi. Ans- ingin í heiminum verður skipað eðrvísi enn á stovn- inum, tí bernini eru ofta í ymsum aldri, men heima- bernini eru eisini skapningar í menning, sum krevja stuðul og hjálp allan dagin. Krevur ansingin á stovninum nógv av arbeiðsfólkinum, man ans- ingin í heiminum neyvan krevja minni. Higartil er heimið so at siga tagt burtur sum ansingarpláss, hóast mong hevdu mett tað sum ein miss, um vit ikki eisini hevdu hendan ansingar- meguleika. Tí áttu býarpolit- ikarar okkara at vidurkent heimið sum eitt slag av ans- ingarstovni fyri tey bern, sum har eru. Tað einstaka barnið Bern eru ólík, bæði likamliga og sálarliga, og hava sostatt ymsan tørv. Øll trívast ikki innan fyri somu karmar. Hetta er komið ov lítið fram í kjakinum, sum meir hevur snúð seg um tervin hjá for- eldrunum. Hver einstek familja má sjálv sleppa at av- gera, hvat er best fyri teirra bern, og so áttu tilboðini at skipast eftir ti tervinur Heimið sum arðeiðs r RP marknaður Slík demi eru oftani at lesa Oddver Johansen 3, um vit ynskja barnið á stovn ella ikki. Bæði foreldur eru komin á arbeiðsmarkn aðin fyri at verða, tíðin kann ikki setast aftur, tí er spurn- ingurin um ansingarpláss uppgåvan hjå politikarum at loysa«. Nakað soleiðis plagar grundgevingin fyri at fåa fleiri stovnsplåss at ljóða. Hugtakið arbeiðsmarkn- aður hevur í sambandi við at ansa bernum fingið eina legna merking. >Nú ert tú so ikki á arbeiðsmarknaðinum longur«, verður sagt við ein, sum er farin år útivinnu og nú hevur heimið sum arbeiðs- pláss burturav. Hvat er ar- beiðsmarknaður? Havi eg bern hjá eðrum í dagrekt, havi eg eitt starv og eri á arbeiðsmarknaðinum. Hví er tað at ansa egnum bernum ikki eisini eitt starv ella partur av einum starvi? Dagrøktarmamman Nogvar mammur eru eisini dagrøktarmammur. Tær standa ofta fyri skotum i barnaansingarspurninginum, og orøsk hevur óivað verið til atfinningar. Men tað kann nú eisini hugsast, at foreldur átaka sær hetta arbeiuði, tí teimum dámar at fáast við bern, samstundis sum hetta hjálpir teirra egnu bernum. Nú eru bernini í einum bólki, og foreldrini tryggja sær, at bernini á tí ekinum fáa ta neyðugu avbjóðingina. Eitt av tí mest neyðuga fyri menningina av barninum er jú tað náttúrliga sambandið og samveran við onnur bern. Fyri stovnsbern er hetta ongin trupulleiki, men kann vera tað fyri onnur bern. Við at rbúka heimið sum »ansing- arstovn< kunnu vit hjálpa bæði eðrum og okkara egnu bernum. Heimið sum stovns- fyrimynd Tá ið stovnar verða bygdir til ymisk endamál, verður nógv um »at skapa heimligt nærun Framhald á síðu 7