leygardagur 2. november 1985síða 9

fólk og flest øll høvdu studentaskúlaprógv — Kortini dámdi mær væl. Eg helt læruna vera áhugaverda. Vit lærdu fyrst og fremst eitt hand- verk, sum tað er at vera tannlækni. Tá vóru øll gerðarmál innan tanna- rekt á skúlanum — bæði tá handisltenn skuldu ger- ast og umvæling av tonn- unum. Í dag verða serligar viðgerðir sendar á stovn- ar, sum eru serkønir innan ymsu greinirnar. Tá gingu vit í skúla í trý ár, fyri at fáa tannlækna- prógv, men eg gekk í fýra ár, tí eg var so óbúgvin tá eg kom higar. Vit ar- beiddu frá tíðliga á morgni til á kveldi, hvenn dag. Í 1936 var eg liðug og kom heim aftur til Feroya. Her fekk eg arbeiði hjá Kaaber, tannlækna, sum tá hevði tannlæknastovu í Tinganesi. Ferðandi tannlækni — Ein partur av arbeiði okkara var at fara á bygd at umvæla tenn hjá skúla- bernum. Í byrjanini fóru vit til Klaksvíkar og Suðuroynna. Seinni komu fleiri skúlar við í tanna- rektina. Kaaber hevði játtað at rekja skulatannarøktina og vit fóru tí tvær ferðir árliga út á bygd at arbeiða. — Hetta var serliga strævið, tí vit skuldu hava alt við okkum — frá tann- læknastóli til svávuldós ! Tá kríggið kom, tordu fólk heldur ikki at ferðast til Havnar og tí noyddust vit at taka tilkomin fólk í viðgerð eftir skúlatíð. Vit vóru burtur á bygd i ein mánaða hverja ferð, og tá arbeiddu vit frá tíðliga á morgni til seint út á kveldið. Í 1947 keypti Mia Trónd Jensen og Esther Djur- huus, sum tá var komin heim eftir útbúgving, tannlæknastovuna hjá Kaaber, og tær arbeiddu saman øll árini, til Esther Djurhuus fyri stuttari tíð síðan gavst at arbeiða. — Esther og eg plagdu at skiftast um útoyggjar- nar. Eg fór til Klaksvíkar og hon fór til Suðuroy. Vit hevdu tá báðar fingið bern og ofta var neyðugt hjá okkum at taka bern og arbeiðskonu við á bygd, tá vit vóru so leingi burtur, at tað var trupult at verða bernini fyri uttan. Tá var ikki gamans- leikur at fara til tann- lækna. Hvussu vórðu tit móttiknar ? — Vit vóru ikki væl sæddar, tá vit komu á bygd, ti viðgerðin var ikki pínuleys, sum hon er nú. Fólk vóru eisini von at taka tenninar, um tanna- Nr. 125 — 2. november 1985 pína ella annað tók seg upp Fyrsta uppgáva okkara var tí at siga fólki frá, hvussu umráðandi tað var at varðveita tenninar. — Tíðirnar vóru so vánaligar tá, og tað var torfert hjá fólki at skilja, at tenninar skuldu varð- veitast. Tá var eingin sátt- máli við sjúkrakassarnar fyrst í 30unum, og tí var tað eisini ein fíggjarligur spurningur. Fólk hildu, at tað var best at taka tenninar sum skjótast og fáa handils- tenn, tí tær kravdu ikki viðlíkahald. Í 1935 fingu vit sátt- mála við sjúkrakassarnar. Tá vóru 37 sjúkrakassar í Feroyum og hver ein- stakur skuldi gera av, hvert teir vildu lata ískoyti til tannarekt. Tað var ikki altíð, at formenn- inir í ymsu sjúkrakass- unum hildu, at tað var neyðugt. Sami sáttmáli var gald- andi fram til 1956 og hann var ongantíð reguleraður í hesum tíðarskeiði. Hálvir skúla- flokkar fjaldu seg — Serliga minnist eg, hvussu strævið tað var at ferðast á bygd. Vit fingu innivist í onkrum kjallara ella í heli á skúlunum. Bert rúmd var fyri tann- læknastólinum, so skuldu vit vera fegin. Bernini ræddust okkum ikki minni enn tey til- komnu. Tað var so vanligt, tá vit sendu boð eftir einum skúlaflokki, at so var bert helvtin eftir, tá flokkurin kom fram. Tveir dreingir í Klaks- vík plagdu at fylgja bern- unum til okkara, so tey ikki fingu meguleika at sleppa sær til rýmingar. Eisini lærararnir vóru bangnir fyri okkum. Teir plagdu at koma innar at kanna, hvussu steðan var, og um vit tóku lívið av bernunum, sum tey leik- aðu í. — Tað er greitt, at tað var ikki hugaligt arbeiði, sum vit gjørdu. Nýttu tit ikki doyving- arevni ? — Nei, tað var eisini trupult. Børnini vóru mangan so bangin, at vit tordu ikki at nyta doyv- ing. Tað var annað slag av doyving, enn tað vit nýta í dag. Tú kundi lætt svíma, og tí var tað enn verri, um vit greiddu frá, at ein kundi svíma av doyving- ini, tí so svímaðu tey rættuliga ! — Nei, tað var ikki ser- liga takksamt arbeiði at virka sum tannlækni tá. Nú er tað eðrvísi. Ein sjúklingur skal als ikki kenna sær nakað, tá hann setur seg í tannlæknastól- in. Tað er eisini orsekin til, at arbeiðið í dag gongur lættari, eins og fólk ikki eru so bangin longur. Tíðindini um at tann- læknin var komin til bygd- ina og eisini í Kommunu- skúlan í Havn, har vit arbeiddu somuleiðis, vóru heldur ikki soleiðis at fjala. Í Kommunuskúlanum plagdu vit at arbeiða á skrivstovuni hjá skúla- stjóranum. Vit settu am- boð, spritt, vatt og annað vit nýttu, har pláss var fyri tí. Vindeygakarmurin var nýttur til vatt og spritt. Tá bernini sóu at hetta stóð í vindeyg- anum, vóru mong, sum ikki komu í skúla aftur, fyrr enn lutirnir vóru horvnir í vindeyganum ! Ring í sjóverki til tannlækna Dámdi tær arbeiðið, hóast fólk vóru bangin fyri tær ? — Hóast tað kanska ljóðar legið, so dámdi mær væl arbeiðið. Tá var einki annað at gera, tí vit vóru so fá, sum vóru tannlækn- ar tá. — Mangan havi eg tókt synd í mammum, sum komu av bygd við tveim- um ella trimum bernum til tannlækna. Vóru tey heppin, so sluppu tey til Havnar tann dagin, sum tey hevdu fingið tíð hjá mær. Oftani komu tey ikki fyrr enn næsta dag, ring í sjóverki og so noyddust tey at bíða í fleiri tímar at sleppa til. Vit kundu ikki biða tey fara avstað aftur, og tí var bert at arbeiða, til einki var eftir, hvenn dag. Var tað ikki strævið ? — Jú, víst var tað strævið, men tað var tað so mangt sum var áður. Eingin hugsar um neyta- konurnar. Tær høvdu tað eisini strævið. Soleiðis vóru tíðirnar og vit hugs- aðu ikki um tað. Arbeiðið var har og tað skuldi gerast. Nær ætlar tú at gevast at arbeiða ? — Eg dugi ikki at gev- ast, tí eg havi ongantíð gjørt annað. Í dag arbeiði eg einar tríggjar-fýra tímar dagliga og tað dámar mær væl. Hvat var mest ótakk- samt í arbeiðnum áður ? — Tað var so avgjert at arbeiða við fólki, sum ein visti ikki dámdi ein. Tú noyddist at geva ellum eins viðgerð, tí fólk kundu ikki fara aðrastaðni. Tá tú gevur persóni viðgerð, sum er bangin og tí ikki tolir = ein persónliga, gongst ikki altíð so væl í hond. Tannlæknin kann eisini gerast ótryggur tá sjúklingurin er tað. Í dag er hetta sega, tí viðgerðin er so nógv broytt, sigur Mia Trónd Jensen at enda og brosar. Poul Jacob Olsen, tingmaður undan útróðrar- stevnuni í Klaksvík: Ikki fleiri trolarar men nýggjar og betri útróðrarbátar ! — Eg beri ótta fyri lagnu trolaraflotans, nú trolararnir eru alt ov nógvir í tali til at troyta verandi fiskastovnar, sigur Poul ið í stað leingi, og hver Jacob Olsen, tingmaður javnaðarfloksins í Norðoyggjum og í fleiri ár umboð floks- ins í fiskivinnunevnd legtingsins. Hann hevur eisini sjálvur verið útróðrarmaður í síni tíð. Sosialurin hevur tosað við hann. Poul Jacob Olsen heldur tað vera í so nógv avgjert, tá sagt verður, at útróðr- arflotin ongan góðan hevur átt. - Politikarar = eru noyddir at hugsa um, at umstødurnar vera best møguligar hjå øllum. Eg skal tó viðganga, at útróðrarflotin hevur verið troðkaður burtur av trol- arunum, men hetta er so einki nýtt, tí so var eisini, tá bretar vóru undir Feroyum. Annars haldi eg, at friðingin av ávísum ekjum hevur verið til gagns fyri útróðrarflotan og ikki minst fyri fiska- stovnarnar, sum eisini út- róðrarflotin livir av. Endurnýggið útróðrarflotan — Men er tað ikki so, at útróðrarflotin hevur stað- Pr hevur tå skuldina av ti? — Tað kemur mær fyri, at tey skip, sum royna við línu, hava kastað í so lítið av sær, at tað hevur verið sera torfert at endur- nýggja henda flotan, tí tað er eisini so kostnaðar- mikið at byggja nýggj skip. Men eg haldi, at tað er so avgjørt neyðugt at endurnýggja útróðrarflot- an. Vit mugu so finna fram til eina firring, sum kann bera eina slíka út- bygging. — Hvat heldur tú um umsteðurnar hjá útróðrar- monnum? — Tað kundi verið nógv betri, og tað er einki at iv- ast í, at tað hevði verið Framhald á síðu 10 Í Suðuroy Bileftirlitið, Trongisvági Í Sandoy Í Vágum Í Norðstreymi Í Eysturoynni Norðskála Skála Á Borðoynni Klaksvík Bileftirlitið, Klaksvík Í Havn Autoverkstaðið, v/ P.J. Joensen, Vági 73175 Ásmund Johannesen, Sandi Neinbjørn Nattestad, Miðvági Sandavágs Automekanik, Sandavági Óla Hans Jacobsen, Vestmanna Super Dekk Servise, Kollafirði ESSO-Sentrum, Skálafirði ESSO-Servisusteðin, Saltangará Bilverkstaðið v/ Brdr. Andreasen, Shell Quik Servise, Klaksvik ESSO-Servisu Midstødin, Klaksvik Autoverkstaðið, v/ O.J. Joensen, Bilsentrið, J. Broncksgeta Reyni Servise, Vegurin Langi Norrena, Vegurin Langi Vilhelm Nielsen, J. Broncksgøta P/f Ivan Johansen, Hoyviksvegur Bileftirlitið, Smyrilsvegur LYKTAKANNING 1985 Lyktakanning 1985 byrjar månadag 4. november og sein- asti dagur er fríggjadagin 15. november, á hesum stoðum: Telefon 71671 61101 32727 . 24112 21540 41200 47200 22271 Skála Dekksøla, v/ Hjalmar Kollslíð, 41736 56166 56159 55077 56571 14520 13599 15354 11140 13666 16225 månad.-friggjad. sí lýsing á verkstaðnum 32527 . rå Ráðið fyri Ferðslutrygd Í høllini á verkstaðnum í hellini á verkstaðnum í høllini