hósdagur 7. november 1985síða 9

- va | Nr. 127 — 7. november 1985 BA gr Að tíðindablaðið Ein stórur partur av útróðrarflotanum er alt ov gamal og eitur at skiftast út varð hesin fiskur stuðl- aður við 50 milliónum til- samans, men hesi seinnu árini og eitt ár fram verður hann skattaður við heilum 140 milliónum. Nú vita vit, at hesar milliónir koma ikki allar frá útróðrarfiski, men vit vita eisini, at so gott sum allur útróðrarfiskur líður undir hesi byrðu Tað vil siga, at tann heildarloysn, sum varð ætlað til at tryggja útróðr inum rímilig kor, nú er broytt til tað evuga, til ein órímiligan skatt á útróðr- arvinnuna Tað er eyðsæð, at hesin skattur fyrst og rakar inntekurnar hjá útróðrarmonnum. Tað skal ikki noktast fyri, at myndugleikarnir hetta seinasta árið hava bøtt um henda inntekumiss við beinleiðis studningi. Har- aftrat verður nú rakstrar- studningur eisini veittur. fremst utróðrarflotin 44 ára gamal Men tað skerst íkki burtur, segði Frits Olsen, at tann ferdi politikkur ikki hevur verið stimbr- andi fyri útróðrarflotan, ella i ellum førum ikki hevur rokkið til fyri at halda uppi ta økonomiskt sunnu vinnu, sum út- róðurin av rettum kundi verið. Hyggja vit at íleguhug- inum til endurnýgging av útróðrarflotanum, síggja vit, at bátatalið stendur í stað, samstundis sum meðalaldurin er heili 44 ár. Íleguætlanin fyri fiskiflot- an, sum landsstýrið legði fyri 4 ár, umfataði — sum kunnugt — ongar útróðr- arbátar. Rakstrarhugurin tykist eisini at vera dvínandi. Meðan línubátarnir í 1977 settu 140 túsund stampar, settu teir bara 90 túsund stampar í 1983. Rokna vit veiðuna til 150 pund upp á stampin í 1977, hevur gongdin verið, at í 1983 fekst bara 80 pund upp á stampin. Sostatt hevur eisini tann samlaða veiðan hjá línubátum verið mink- andi, nevniliga úr 21 tús- und tonsum í 1977 niður í eini 7 túsund tons í 1983 Samstundis ektist veiðan av toski og hýsu fyri hin partin av flotanum úr 22 túsund tonsum í 1977 upp í 38 túsund tons í 1983 Prísstýring spælt fallitt Hetta vísir eisini, at tann prísstýring av fiskiveiðini, sum Ráfiskagrunnurin hevur ført, hevur spælt fallitt. Tann nógvi studn- ingur, sum annar fiskur hevur fingið fram um tosk og hýsu, hevur í hvussu so er ikki tryggjað útróðrar- flotanum veiðuna og úr- tøkuna og ótarnað at royna á útróðrarleiðum, sum tað tilætlaða málið fyri hesum príspolitikki var. Heldur ikki er nekur trygd fingin móti ovur- veiði av hesum fiskastovn- um, sum fiskifreðingar óivað kunnu ásanna. Skal veiðistýring vera, so má tann stýring, sum útróðrarmenn hava víst á gjøgnum nógv ár, nevni- liga at ávísa ymiskan reið- skap til ymisk ekir, takast upp til endurskoðan. Inn- og útgjalding ! Tær fyrr nevndu árligu út- gjaldingarnar úr Ráfiska- grunninum eru ikki fult mál fyri, hvussu nógv annar fiskiskapur hevur verið stuðlaður gjøgnum prísásetingina. Til demis vórðu út- goldnar 90 milliónir úr Rá- fiskagrunninum í 1984. Men við tað, at toskur og hýsa hetta árið lótu 33 milliónir inn í grunnin, vóru heilar 123 milliónir brúktar til at halda prís- inum á eðrum fiskasløgum uppi við Av hesum vórðu goldn- ar til upsan 78 milliónir, blálonguna 14 milliónir og kongafiskin 16 milliónir Hetta alt bara eftir einum ári Hetta tekur seg aftur í 1985. Tá er játtanin 60 milliónir og inngjald- upp ingin frá toski og hýsu 58 milliónir. Til prísstuðul av eðrum fiskasløgum verða sostatt brúktar 118 milliónir. Av upsin 74 longan 10 milliónir og kongafiskurin 20 millión hesum fær milliónir, blá ir Ikki skynsom prisstyring Tad er vert at merkja, at jåttanin hetta árið er minkað við 30 milliónum, uttan at stuðulin til upsa, blálongu og kongafisk er minkaður. Hetta letur seg gera við at hækka skattin á toski og hýsu við tí, sum játtanin varð lækkað. Tað er eisini vert at merkja, at tað er upsin, sum hesi bæði árini fer við allari játtanini til Ráfiska- grunnin. Spurningurin er so, um hetta er skynsom prís- stýring. Svarið má vera eitt avgjert nei. Øll vita, at upsa- stovnurin hesi seinastu árini hevur verið trároynd- ur, so hann nú telist millum teir hóttu fiska- stovnarnar. Eisini vísa kanningar, at meðalvektin á saltupsafløkum er fallin frá 1400 grammum í 1983 niður í 1200 gramm í 1985. Nú vita vit, at prísáset- ingin við sínum skatti á útróðrarfiski stuðlar undir hesa stovnshóttandi veiðu. Mín niðursteða kann tí bara vera, at henda prís- stýring hevur spælt fallitt. Ført trolarapolitikk At enda segåi Frits Olsen Samanumtikid må sigast um heildarloysnina frå 1975, at hon, sum var ætlað at vera eitt útróðrar- politiskt tiltak, leið gjerdist til eitt trol sum frá- amboð, sum arapolitiskt nú og fram brúkt alt ímóti útróðrinum yvir verður meir og meir Sum sagt so gjalda toskur og hýsa fyri tey áðurnevndu 11 árini 93 milliónir inn í Harafturímóti fær 410 milliónir, kongafiskur grunnin upsin og blálonga fáa tilsamans 190 milliónir, onnur fiskasleg fáa 110 milliónir. Hetta hevur tvungið út- róðurin út í eina aðra studnings- og avgjalds- skipan, sum hann ikki kann vera negdur við, og sum frítekur landsins myndugleikar frá at fera ein aktivan og miðvísan útróðrarpolitikk. Kravið frá útróðrar- vinnuni má tí vera, at landsins myndugleikar fara undir eina heildar- ætlan fyri fiskivinnuna, har útróðurin eigur sama sjálvsagda lut, sum trol- aravinnan hevur í dag, meðan segði Frits Olsen, for- maður í Klaksvíkar Utróðrarfelag. Kjartan Hoydal: Rómin verður fiskaður omanav Hóast toska og inum hevur verið yvir tilgongdin í upsastovn meðal onkur av teim um seinastu arunum, so er veiðtrýstið so mikið stórt. at »rémin« verður fiskaður omanav beinanveg Hetta rakar fyrst út róðurin, segði Kjartan Hovdal fiskifreðingur m.a. í sínum fyrilestri á útróðrarstevnuni Klaksvík Hann vísti á, at vit við verandi flota hava ein yvirkapacitet upp 60-70 og helt eiga at flyta ein part av landleiðin hetta gerst neyvan eft orKunl av aðrastaðir ir einum degi Vit mugu so brúka studningin til at fáa menn at royna aðra staðni, segði hann Vit prenta her niður steðuna, sum Kjartan Hoydal kom til 1. Beint eftir annan heimsbardaga var útróðurin sera góð- ur, men so hvert sum útlendski trolara- fiskiskapurin ment- ist aftur gjerdist úr- tøkan frá útróðrin- um vánaligari aftur. I 1977 kom so megu- leikin at leggja so- leiðis til rættis, at ein stórur partur av fiskinum til flaka- virkini kom at verða ferdur til lands av útróðrarflotanum, við rímilgari veiði upp á stampin. Hesin meguleiki varð seplaður burt- ur. Feroyskir trolarar avloystu bretskar, franskar og týskar trolarar og tað varð líka óliviligt hjá út- róðrarbátunum, sum áðrenn fiskimarkið fór út. Hóast tilgongdin í toska- og upsastovn- inum hevur verið yvir miðal onkur av teimum seinastu ár unum. so er veiði trýstið somikið stórt, at »rémin« verður fiskaður omanav beinanveg Hetta rakar fyrst út róðurin, sum krevur at stovnarnir eru væl fyri, um vinnan ska! vera lenandi Hýsan hevur ikk síðani mitt í sjeyt gongd yvir er tí í letuni á einun sera lágum steði, og róðurin Nógvar royndir hava verið gjerdar bæði Førovum og aðra staðni at gera línuna munadyggari. Hesar royndir hava miðjað móti at lætta um egningina og at gera línuna fiskiligari Seinastu árini er eisini ektur áhugi fyri bettum agni. Or- sekin til at áhugin fyri línuveiði (og snellu-) hevur verið vaksandi er hin ekti oljuprísurin, sum ger tað ringt at fáa trol- arar at bera seg. Egningarspurning- urin hjá sterri skipum má haldast at vera loystur við teimum egningarmaskinum, sum nú eru at fáa, og langt er komið við egn- ingarmaskinum til deksfer. Meira óvist er enn, hver niðursteðan er av teimum nógvu royndunum at beta um húkarar, teymarnar og ryggin og í sjálvari riggingini av línuni. Alt bendir á, at við bettum húkum og monofilament teymum og ryggi ber til at ekja um veiðuna við upp í 70%, men at tað neyvan ber til at nýta hesa bøttu línu úr stampi, arbeiðast má upp á ein annan máta.