hósdagur 21. november 1985síða 16

Síða 16 tíðindablaðið Tað almenna eigur ikki at vera koddi Hans Mortensen kom eisini inn á spurningin um tann almenna leiklutin í idnaðinum. Hann helt, at tað almenna eigur ikki at vera beinleiðis ígongdsetari, men skal við planlegging skapa karmarnar fyri einum virknum góðsk- ingarídnað, har kvinnur og menn, sum útvega sær æskip, og sum fara undir virkir, sjálvi mugu bera tær ábyrgdir hetta ferir við sær. Víðari segði hann: Tað almenna eigur at stýra fiskiflotanum, so samanseting og sleg av fiskiførum verður bygt á ynskinum um góðsku framum mongd. Og tað al- menna eigur at stýra so- leiðis, at stovnarnir verða røktir skilagott uttan nakran sum helst vanda fyri týning. — Tíverri kann hetta ikki sigast um steðuna í dag, har vit við einum alt ov stórum fiski- flota, ikki bert hava eina ikki lenandi veiðu, men eisini eru við at týna stovnar, eitt nú av ups- anum, og hetta enntá við stórum studningsveiting- um til framleiðslur, sum eru skeivar. — Eingin grund er tó at óttast tann neyðuga niðurskurðin av fiskiflotanum til heima- leiðina, tí komandi góðsk- ingarvirkini á landi krevja nógvar nýggjar hendur.1 Tað almenna eigur at stíla fyri nógv strangari góðskueftirliti býtt í fleiri bólkar, so munurin millum góðan og vánaligan fisk gerst nógv størri enn i dag. Og góðskueftirlitið eigur at vera líka frá veiðu til tann góðskaða veran kann fara av landinum við tí bláa stemplinum« frå Heilsufreðiligu Starvs- stovuni sum stovni. Og í staðin fyri studning eigur tað almenna at stíla fyri nógv meira umfatandi grundkanningum og praktiskum fiskiroyndum við skipi gjørdum til end- amálið, so trygt grund- arlag kan skapast vinnuni fyri stødutakan um ílegur i skip og virkir, og ikki sum mangan í dag gera ílegur sum royndir. Í staðin fyri studning eigur tað almenna at stuðla ídnaðinum við ser- liga krevjandi gransking- ar- og verumenningar- tiltøkum. Tað almenna sigur ikki at gerast koddi hjá ídnaðinum við sjálvt at fremja miðvísa veru- menning til ídnaðin. Og í staðin fyri studn- ábyrgdar- ing, eigur tað almenna saman við ídnaðinum — at stíla fyri mentunnarligum og upplýsandi tiltøkum fyri at gera Feroyar kend- ar í londum, har ídnaðurin metir marknaðarmegu- leikar eru fyri føroyskum góðskuverum Og í staðin fyri studning eigur tað almenna at vera við at skapa lagaligt fíggjarligt steði undir sunnum iløgum, har krøvini um veruliga egin- figgjan eru strangari enn i dag, og har krøvini til idn- adin um betur leidslu og styring er ein fyritreyt. Hinvegin må tad almenna seta fólk í fyri ídnaðin týðandi størv sum hava Nr. 133 — 21. november 1985 fakligu evnini og ikki, sum tíverri alt ov mangan hendir, eftir politiskum liti ella persónligum kenn- skapi. Her eins og til onn- ur týðandi sterv, má dugnaskapur og dyna- mikkur vera týdningar- mestu eginleikarnir, segði Hans Mortensen. Ídnaðardepilin á Sundi partur av framtíðar góðskingar- idnaðinum ! Og hvussu hóskar Idn- aðardepilin á Sundi inn í framtíðar góðskingar- ídnað Føroya, spurdi Hans Mortensen og svar- aði Sum fótur í hosu Pórshavnar játtað, reikingar Idnadar depilin å Sundi fær teir ætlaðu triggjar hevuðs partarnar 1. Nyskapandi góðsk ingarvirkir av fiskivørum 2. Sjótólsvirkir 3. Kjarnan vid stovni fyri vørumenning, stovni fyri sølu og stovnum fyri styring, teknologi og út- bugving Fleiri kanningararbeidi eru sett i gongd. Vit gera kanningar av fleiri nýggj um fiskaframleiðslum og av nýggjum viðgerðar hættum av fiski. Og vit arbeiða m rerð ð tólum og hagreiðing og nnvøli lika frá Í skiljingar eisini farin 18 proto av Og s við n av línufiskiskapi bæði hvat viðvíkur itgerð og fiskiforum Persónliga ivist eg ikki at tað vil eydnast okkum at koma á mál, men um vit ynskja at vera fremstir, og tað gera vit, so mugu vit ansa okkum fyri óviðkomandi oyrum og eygum á stelkum Eg kann tó siga so mikið, at í sambandi við ávísum pertum av línu- fiskiskapinum, arbeiða vit við fleiri skipaslegum og - steddum. M.a. arbeiða vit við at gera ein set- ingarbát, sum bert er út- gjørdur at liggja úti í longri tíð og seta. — Til at draga hugsa vit okkum sergjørdar upptekubátar bert gjerdir til endamálið Til hvenn setingarbát verða tveir ella fleiri upp- tekubátar, sum draga og fara beinleiðis til lands við veiðini, fyri aftur at fara út at draga Fyribilsútrokningarnar vísa, at vit á hendan hátt kunnu fáa eina sera len- andi veiði uttan studn- ing sjálvandi og eina veiði, har sjálvt tey strangastu Krøv um uppruna- góðskuni verða uppfylt Harafturat veiðiháttur gerast nógv varðveitslu av kann hesin lættari hjá fiskimann- inum Um tað eru framtaks- hugsandi menn, sum hava hug at vera við í hesum nýskapingararbeiði, eru teir hjartans vælkomnir at seta seg í samband við okkum, segði Hans Mort- ensen Umboð Føroya Fiskasølu: Uttan sølumenning eingin vørumenning segði Magnus Pauli Magnussen frå Føroya Fiskasølu, tá hann helt fyrilestur á fiskivinnutinginum í Norðurlandahúsinum sein- asta vikuskifti. Tá ið Fiskaselan í sínari tíð varð stovnað, var tað við tí fyri eyga at gera eitt selu menningararbeiði. Tá fram- leiddu vit saltfisk og klipp- fisk, og tað var ein liðug vera Í dag er hetta ikki nóg mikið ti eigur sjálvandi eitt veru menningararbeiði eisini at fara fram á Fiskaseluni, og tað hevur tað eisini gjert í nógv ár. Kanska vil onkur halda ov lítið, men eg rokni við. at eg kann vísa á, at nógv kortini hevur verið gjert, og at verumenning ikki bert er at skera fiskin í smáar bitar, koyra hann í pakkar og koyra sós og hvert av sínum á. Tá ið eg sigi rávera, so er tað nakað, sum fer til eitt annað virki og har frá til ein nýtara, meðan ein liðug vera fer direkta til nýtaran ella konsumentin. Hvat, ið er r- vera, og hvat, ið er liðugvera, kann ofta vera ikki heilt lætt at síggja. Vit vilja ofta síggja tað, at ein vera, sum vit í dag halda vera eina lidna veru kanska um nekur ár er heldur at kalla ein rávera Verumenning — ekja virðið Verumenning er viðgerð av fiskinum við tí endamálinum at økja um virðið, soleiðis at meira peningur verður til rá veru, arbeiðslenir, selu- menning ella marknaðar- føring, forrentning, nyiløgur o.s.fr I hesum vidfangi eiga vit at hugsa um, at tað at investera eitt arbeiði í eina ráveru, at foredla hana, tíverri ikki altíð gevur sterri vinning. Sterri vinningur til tað einstaka virkið gevur ikki altíð sterri vinning til landið, og tað eiga vit so avgjert at miða ímóti. Verumenning er ikki verulig vørumenning, um so er, at rå- vøruprisurin fer niður. Í minsta lagi má ráveruprís- urin halda sær á sama steði, men helst eigur ráveruprís urin at fara upp. Tí eigur vørumenning einamest at fara fram við teimum studl aðu fiskaslegunum, av tí at tað kostar landinum pening at fiska henda fiskin Rávera, ið fer fyri skeyti Av tí at ráverunegdin nú á degum er avmarkað, eigur verumenning eisini serliga at fara fram úr teirri ráveru, ið nú fer fyri einki. Demi um hetta eru skrubbir, sum havi hoyrt, antin fara fyri borð ella verða nýttar til slógv, livur, kjålkar, lippur. Harmi- ligt er tað eisini at slógvið verur sent av landinum, sum minkafóður, í staðin fyri sum minkaskinn, sum vit gjerdu einaferð áður. Hjáveiða, sum Framhald á síðu 22