hósdagur 5. desember 1985síða 8

Síða 8 tíðindablaðið Nr. 139 — 5. desember 1985 Í summar var Niels Juel Nolsee á ferð gjøgnum Eysturríki og fekk hann nógv burturúr. Hann hevur skrivað hugleiðingar um hesa ferð, ið vit fara at prenta í blaðnum hvenn útgávudag til jóla. Residenzstadt Innsbruck Sum stjórnarbýur hjá Habsburgar ett bæði fyri Tyrol, og til tíðir fyr | ki alt, hevur Innsbruck eis nogva seguliga bygningar rs sega røkk langt aftur 1 ir 20 k g urg in £ DT ku søguliga Og siggja vit nidur yvir ein av teim mest åhugaverdu, søguligu lutunum, ikki bert i Tyrol, men i landinum øllum: runda bygningin, sum goymir risa- malningin av bardøgunum i 1809, har Andreas Hofer stóð á odda Vit fara fyrst til Hofburg, sum liggur i Altstadt, elsta partinum av bynum, tætt vid Inn. Eins og Wien so hevur Innsbruck eisini sina Hof- burg, bústaður hjá keisaraættini, ikki so stórt sum tað í Wien, men semuligt kortini. Vit vóru ein túr gjøgnum slottið, við »guide«. Fyrsta stigið til bygging av Hofburg varð gjert av Leopold III, hertoga, í 1401, og síð- ani vaks slottið so líðandi undir teimum fylgjandi stjórnarunum, til tað rekk ta stedd, tað nú hevur, við Maximilian I, keisara, ið sum longu nevnt, livdi frá 1459 til 1519. Sami Maximilian setti sær annars her í Innsbruck ein minnisvarða, sum man vera einastandandi í ellum heimi. Tað var honum nógv um at gera, at hann ikki bleiv gloymdur. Men Hofburg stóð so í óbroyttum líki í yvir 200 ár, til Maria Theresia gjedist keisarinna í 1740. Hon og maður hennara, Franz Stefan av Lothringen, sum var meðkeisar búðu í Wien, á Hofburg har ella > S Pi i SDTruCK f rå ttar ] Rokok 5 ) n nr I £ Í ) 4 Y Su i kleystrini vid, so ómet dyr gripir. Bert målningarnir eru ein søga fyri seg. Og eisini her siggja vit einastaðni málningarnar av Mariu Teresiu, hon avmyndað við Stefans- krúnuni á hevdinum. Hesa krúnu bóru Habsburgarnir altíð, tá krún- ingin til konga av Ungarn fór fram, og henda krúna hevur so stórt virði, ikki bert í peningi, men eisini, og nógv meira, symbolskt, at tá seinni heimsbardagi nærkaðist, við teimum oyðileggjingum og stuldrum frá her- setingarvaldinum, sum væntast kundi, tá varð henda krúna send til USA til varðveitslu. Her hevði tann stóra keisarafamilj- an nógvar hugnaligar letur, men her upplivdi Maria Thersia eisini sterstu sorg sína. Tað var í 1765, næstelsti sonur teirra, tann 18-åra gamli Leopold, seinni Leopold II, keisari, skuldi giftast, og tað skuldi vera í Innsbrúck. Tað vóru stórar fyrireik- ingar gjørdar, og byurin rindaði allar útreiðslur, tí landsmóðurin var alla- staðni so væl umtókt, at tað gleði vildu tey gera henni. Og so var brúd- leypið hildið. Men so ein dagin, stutt aftaná brúdleypið, tá keisarin fór frá degurðaborðinum 1 small } niður á gongini. Hann varð I í kamar sítt, og doyði sti in Til fráferðina hjá teim keisarligu, t 1 aftur, hevði býurin « gjert sto fyrireiking é x V t erå okka 7jø } t eisini Ki K S I dovdi Í ið € I K el Tad gjørdi Maria Theresia a it tað skuldi vera. Har skuldi hvenn dag haldast messa inni, fyri keisaranum Seinni er hetta broytt til, at har verður hildin messa einaferð um árið á deyðadegi hansara A Hofburg eru um 400 rúm, men tað verða bert 30 av teimum, sum vit koma igjøgnum. Mest hugtakandi er Riesensaal, tann stóra veitsluhøllin, har súlur og veggir, millum vind- eyguni, eru av tí vakra Untersberg- marmori, sum fæst í broti nærhendis Salzburg. Í hesum vakra sali hevur landsmóðirin, (so kær sum Maria Theresia var sínum fólki, so var hon ofta nevnd soleiðis), syrgt fyri, at minnið um hana og alla familjuna skuldi liva til allar tíðir, tí her hanga, runt hellina stórir málningar av henni, Franz Stefan og ellum 16 bernum teirra. Eitt rúm er vígt minninum um tjóðarhetju Tyrols, Andreas Hofer. Eitt skifti, í 1809, hevði hann, krógv- eigarin frá lítlu bygdini St. Leon- hard, í Tyrol, tilhald her, hvar annars bert tann mæta keisaraættin hevði búð, tá, aftaná fleiri sigrar á frans- LH „f £ hon goymir eina keisara TØ sum erbæði stór i vavi, sjåld som og tignarlig Vit skulu aftur til tann ådur um rødda Maximilian, keisara, sum livdi 1469 til 1519. Hann gjørdist ein myta, longu meðan hann livdi. Hann var sera evnaligur maður. Hann var góður jarnsmiður, og smíðaði sjálvur brynjur sínar, var góður og sera djarvur á veiðiferðum. Tað var mangan, tá hann hevði gingið seg fastan í bjørgunum, at fólk aftaná kundu greiða frá, at tey høvdu sæð einglar koma og hjálpa honum niður aftur á slætt. Og tað var nokk hetta, sum gjørdi hann til eitt hålvgum halgimenni, longu meðan hann livdi. Hann var eisini rithevundur og hevði áhuga fyri heimspeki. Og tað var helst hetta seinasta, sum fekk hann til at gera av, at seta sær ein minnis- varða, so at hann ongantíð bleiv gloymdur. Og tá ein hevur sæð hetta verk, so má ein ásanna, at gloymdur verður hann ongantíð. Hann vildi gera gravstað sítt, og tað skuldi vera liðugt longu meðan hann livdi og, segði hann, tá hann ikki visti, um nakar kom at fylgja sær, tá hann var deyður, so skuldi hann gera sær eitt fylgi, sum til