hósdagur 5. desember 1985síða 9

Nr. 139 — 5. desember 1985 æviga tíð skuldi standa á varðhaldi um kistu hansara. Og hetta skuldi vera samansett av ættfólki hansara, sum longu vóru deyð, nekrum germanskum kongum og nekrum heimspekingum frá teirri antikku tíð- ini. Og hann byrjaði so. Hetta var stór- arbeiði at seta í verk. Listamálarar skuldu gera skitsur av teim fólkum, sum skuldu manna fylgið, mynda- heggarar skuldu gera voksmodellir og jarnstoyparar skuldu so stoypa myndirnar. Listamenn bæði úr Týsk- landi, Italiu og Eysturríki vórðu til- kallaðir, men hetta var stórarbeiði, og keisarin ótolnaðist, tí hann vildi síggja verkið liðugt, meðan hann livdi. Men so vildi tað soleiðis, at keis arin á einari ferð til Wien, í 1519, doyði, og varð jarðaður í Wiener Neu stadt, nærhendis Wien. Arbeiðið við at stoypa standmyndiranr helt tó áfram í Innsbruck, og í 1 Z% stóru myndirnar sum nu standa 550 vóru tær uttan um sarkofag hansara í Hof kirche, liðugar Men keisarin hevði ikki gjert av hvar hetta gravstað hansarå skuldi vera. Tað bleiv tí abbasonur hansara Ferdinand, erkahertogi, sum gjerdi av, at byggjast skuldi serstek kirkja, og at gravstaðið skuldi skipast júst sum hann hevði ynskt tað, sjálvt um hann ikki kom at hvíla har, og í 1563 var henda kirkja vígd. Tað er ein ógloymandi sjón, at koma inn í hesa kirkju og síggja gravstaðið. Sarkofagurin, ella konotafurin sum tað eitur í hesum til- felli (tómt gravstað), eitt satt listar- verk, stendur á miðjum kirjugólvi, við einari standmynd av keisaranum, á knæ, á lokinum, og uttanum eru so hesar 28 veldugu standmyndirnar úr bronsu, ættarfólk og andsfelagar keisarans. Gravstaðið fyllir, at kalla, alt kirkjurúmið. 24 marmorrelieffir, við teim mest týðandi hendingum úr lívi keisarans, prýða kenotafin, og tað gingu 80 ár, frá tí at Maximilian setti arbeiðið í gongd, til tað var liðugt. Men omanfyri nevndi Ferdinand, erkahertogi, abbasonur Maximilians, sum livdi frá 1529 til 1595, og sum stjórnaði Tyrol í 30 ár, hevur eisini verið við til at skriva segu, ikki sert tíðindablaðið Maximilian-gre íblandað romantikki, og her Hof kirche hevur eisini hann sett sær ein minnisvarða sum er miium teir seguliga dýrmettu í Tyrol Tað er søgan um Øskufiu og prinsin um aftur. Tann ungi Ferdi nand gjerdist ásttikin í teirri vekru Philippine Welser, ríkari, týskari keypmansdóttir, sum var komin at vitja mostur sína í Innsbruck. Nokk var Philippine sera múgvandi, men hagani frá og so at hugsa um at kunna giftast inn í teirru almáttugu Habsburgarættina, tað var næstan vónleyst, og tí bar hon seg undan, tá Ferdinand bar fram benarorð men hann var áhaldandi og fekk at enda ja. Og tey vunnu á trupulleikunum, sum vóru sera stórir, og búsettust á tí vakra slottinum Ambras, sum liggur í sunnara útjaðara av Inns- bruck. Nú var tað so, at tá Ferdinand læt byggja Hofkirche, til at goyma veld- uga gravstaðið hjá abbanum, bygdi hann uppí eitt kappell, >Silbernes Kapelle« kallað, har hann sjálvur og Philippine til sína tíð skuldu hvíla Men at hjúnareydna teirra skuldi fáa nokk so brådliga enda, vardi eingin. Philippine doyði í 1580, 53 ára gomul, av livrasjúku. Og kanska kom tað av ov nógvum mati. Tað segðist, at tað vóru 24 rættir á døg- * irðaborði teirra hvønn dag! Tan sorgarbundni hjúnarfelagin læt kist na við konuni seta inn í kapellið Men sorgin vardi ikki leingi. Stutt aftaná giftist hann aftur við einari kvinnu av aðalætt, sum var 28 ár yngri enn hann sjálvur Vit fara úr kirkjuni, upp einar breiðar steintrappur, upp í kapellið, og har standa sarkofagarnir hjá Ferdinand og báðum konum hansara Tá Ferdinand sjálvur doyði, læt seinna kona hansara gera eitt rima- verk í kapellinum, og innanfyri liggja nú hann og hon, meðan Philippine má unnast við eitt pláss uttanfyri. Segurnar eru nógvar um, hvussu vekur Philippine var. Sagt var, at hálsur hennara var so mjáur og húð hennara so følin, at drakk hon ein munn av reyðvíni, so sást tú hann glíða niður gjøgnum háls hennara! Men Hofkirche goymir meira enn av seguligum dýrgripum. Niður- afturkomin úr Silvurkapellinum, í kirkjuna, standa vit nú frammanfyri grøvini hjá Andreas Hofer. Hevði nú Maximilian ligið í veldugu kistu síni í miðjum kirkjurúmi, so høvdu tveir mætir menn havt samveru við hvenn annan her. Andreas Hofer var, eftir boðum frá Napoleon Bonaparte, tikin av døgum í Mantus í 1810, og grivin har. Men í Síða 9 1823 vóru tað nakrir av bardaga- feløgum hansara frá 1809, sum gróvu upp aftur kistuna, og hon fekk so pláss her í kirkjuni. Við ein síðuvegg stendur ein standmynd av Hofer og undir kirkjugólvinum kistan. Vit fara út aftur av hesum seguliga stað, og vit ásanna, at teir minnis- varðar, sum her eru settir, eru prógv fyri nakrar av teimum sterku, menn iskjansligu kenslunum: reystmans dirvi, kærleika og fáfongd. Vit koma út á hevuðsgetuna við tað sama, tí hetta er alt gamli býarparturin, har Innsbruck byrjaði at vaksa, tá sloppið varð suður um Inn at byggja Og hvat eitur so henda geta? Maria Theresienstrasse, sjálvandi! Hon sigst at vera ein av heimsins vakr astu getum, tað dugi eg ikki at met g £1 ej n. men hon er sjáldsom. Og tað er hesun n« KOS hetjufjalli Tyr Berg ynning i i! Me ø 5 finna ikr 5 klar Nor £ x Innsbruckar orðara enda enes Dachl«, »var«tekin byarins finnur næstan ikki tann minnislut higani ur Innsbruck, og teir eru nógvir, at ikki Goldenes Dachl er av sunnara enda sigurs báðum myndað), og í bogan (Triumphbogen), og í førum er tað ein habsburgsk kær leikssega, sum var upprunin Segan um Goldenes Dachl er henda: ein hertogi, Friederich, við eyknevninum »Friederich mit der leeren Tache«, (við tí tóma lumm- anum), læt, um 1410, byggja sær eini hóskandi hús her, sum Gylta, lítla Taki nú er. Men honum tervaði altíð pening, og tí kom ráðgevi hansara við tí hugskoti, at hann skuldi giftast við einari ríkari prinsessu. Hon bleiv eisini funniu, í Spaniu. Men nú ótt- aðist Friederich fyri, at hon skuldi hava hoyrt um eyknevni hansara, og um viðurskiftini annars, og vildi tí gera okkurt, sum kundi vekja henn- ara undran heldur. Ein gullsmiðjur fekk tí boð um, at koma at leggja blaðgull á hálvtakið yvir svalanum á húsum hansara, soleiðis, at tá prins- essan kom á fyrsta sinni og kom niðan getuna, so skuldi tað fyrsta, hon fekk eyga á, vera hetta glitrandi takið, og síðan skuldi hon fáa eyga á tann unga mannin, sum stóð á sval- anum niðri undir og veittraði. Alt gekk sum ætlað, og tað var kærleiki við fyrsta eygnabrá. Tá tað undir seinna heimsbardaga gjørdist monnum greitt, at eisini Innsbruck kom at vera fyri stórum oyðileggingum, tók spurningurin seg upp, hvussu man skuldi verja hesar dýru lutir. Og uttanum Goldenes Dachl og Maximiliangrevina í Hof- kirche vórðu laðaðir tjúkkir grót- veggir, og tá kríggið var av, lá øll tann vakra hevuðsgetan í sori, men Goldenes Dachl var óskalað Framhald