leygardagur 14. desember 1985síða 15

Nr. 143 — 14. desember 1985 Við borð Marcus Sitticusar á Hellbrunn på tann brúdleypsveitslan, sum hildin varð her í juni 1944. Gretl, systur Evu Braun, sum jú var hjákona Adolf Hitlers, skuldi giftast við SS- Gruppenfúhrer Herman Fegelein, sambandsheryvirmadur Himmlers vid førarahøvudsborgina. Eva, rom- antisk av lyndi, sum visti, at hon ongantíð fór at fáa nakra brúdleyps veitslu, strongdi á sín elskaða Adolf um at gera veitslu fyri Gretl. Men der Fúhrer, sum var tann »litillåtadi« maðurin, læt Martin Bormann hetta upp í hendi. Og Bormann læt sær ikki siga tvær ferðir. Fyrst var veitsla hildin í húsi hansara niðri á Obersalz- berg í tveir dagar, og síðan varð farið niðan á Kehlstein, har hildið var áfram í tríggjar dagar afturat. Og har gingu stórar negdir av mati og drekka. Men alt hetta forðaði ikki fyri at Hitler, í teimum allarseinastu krigsdøgunum, læt svágin taka av degum sum ein hund, uttan rættar- viðgerð og dóm. Húsið á Kehlstein er nú ogn „Deutches Alpenvereins«, sum rekur eina glæsiliga matstovu her. Her er gott pláss á toppinum, og her var ein ómetalig negd av turistum, tá vit vóru har. Og alt hetta stóra virksemi, sum hevur so nógv fólk í arbeiði, er grundað á tehúsið hjá Adolf Hitler Komin um markið til Eysturríki aftur, á veg heim til Wallersee, vitja vit slottið Hallbrunn, ið liggur einar 10 km sunnanfyri Salzburg Eins og Habsburgararnir bygdu bæði nógv og stórt í Wien og Inns- bruck, so er tað bygging erkabisk- upanna, sum setur sín dam á Salz- burg. Teir hevdu stórt politiskt vald, og vildu reiðiliga bera av hverjum eðrum í at byggja og seta vápna- merki teirra á bygningarnar. Og fólkið skuldi gjalda, og vildu tey ikki tað, so nýttu hesir tænarar Harrans harðskap og hóttu við vápnum Tað var Marcus Sitticus, sum bygdi Hellbrunn. Hann kom til valdið sum fúrsti og erkabiskupur í Salzburg, í 1612, eftir at hann, við snildum, hevði fingið skyldmannin Wolf Dietrich von Raitenau rendan úr bispastólinum. Men hevði hann ákært Wolf Dietrich fyri siðloysi, so var hann sjálvur ikki betri. Slottið Altenau, sum Wolf Dietrich læt byggja til unnustu sína, Salomu, gav hann navnið Mirabell, eftir einari av egnu hjákonum sínum, og Hellbrunn læt hann byggja til eina. Hellbrunn er yndisligt, heilt merkt av italskum byggistíli, og tað var italiumaðurin Santiano Solari, sum eisini bygdi dómkirkjuna í Salzburg sum var byggimeistari her. Men tað sum Hellbrunn er serliga kent fyri, eru øll vatnspølini og alt tað vatn- kynstrið, sum her er. Vit gjørdu ein túr, við »guide«, gjønum vatnspølini Nogvir vakrir, grunnir hylar vóru, har sílini gingu tøtt, og allastaðni standmyndir av gudum, sagkongum, leyvum og eðrum djórum, sum alt goysti vatn. Fleiri staðir eru handtek sum »guidin« nú, og á Marcus Sitti- cusar døgum vatnmeistari hansara, kundi gera nýtslu av. Tí, sum man gongur, standa knappliga tjúkkar vatnstrálur upp úr flísunum beint framman fyri einum. Men tað stutt- ligasta er tó fúrstaborðið. Í parkini er eitt marmorborð, við 9 marmor- krakkum uttanum, 4 uppá hverja síðu og ein við endan, har bispur sjálvur sat. Tá hann hevði gestir, var ofta etið við hetta borðið. Dúgliga varð drukkið, og tá gestirnir høvdu fingið kenning, gav bispur vatn- meistaranum eitt lítið tekin. Og upp úr ellum stólunum stóðu vatnstrálir, beint upp undir afturpartarnar á gestunum. Men stórurin hjá bispi var sjálvandi turrur. Og ikki kundu gestirnir reisa seg, teir máttu sita, til bispur sjálvur hevði reist seg, og blivu sjálvandi dýggjvátir, og helst edrúir. Vit vóru komin upp í eitt ferðalag av italiumonnum, og guidin greiddi frá, at tað var nakað spenn- andi við hesum borðinum, og um ikki onkur hevði hug at seta seg, og tað gjørdu fleir, og kløkk gjerdust tey eisini, og har vóru bæði róp og | látur, tá vatnið stóð uppundir aftur- partarnar. Í parkini er eisini eitt helli við yndisligum fuglasangi, ein urga, sum spælir barokkan tónleik og eitt mek- aniskt teatur, alt gongur við vatni, og virkar eins væl og á Marcus Sitti- cusar degum. Sjálvur doyði hann í 1619, bert 45 ára gamal og aftaná 7 ára stjórnartíð, á Hellbrunn, sum hann hevði so stóran tokka til, og hann er jarðaður í dómkirkjuni í Salz- burg. Framhald frælsi javnaður breðralag | — við nýggjum útvarps- og sjónvarpsískoyti — hvønn leygardag Hetta er sjålvstødugt blað við eykaliti, ið tygum fáa ókeypis við hvgrjum leygardags-sosiali. Takið blaðið út, og lesið um útvarps- og sjónvarpssendingarnar fyri alla vikuna. Í hesum sambandi bjóða vit teimum, sum frammanundan ikki halda Tíðindablaðið Sosialin, at halda blaðið. — tibet: i LER ir -— Á Ja! Ég tekni meg sum haldara av Tíðindablaðnum SOSIALINUM fyri jan. /86 ársfjórðing og fái ókeypis 3 ferðir um tey blød, ið eftir eru at koma í ár — vikuna Navn Bústaður Box 76 = -— 3800 Tórshavn = Kannað posthúsinum ' | | fi x Viktor Tlýttatatad | 8 [| 1igLIrern Lystiliga prentar | estra ] i Gøtu, tlf. 41085 Service á Frælsinum, tlf. 1 2112 3800 Tórshavn Vit gera hvat vit kunna og kunna tað vit gera