leygardagur 21. desember 1985síða 19

bú ae ve Nr. 146 — 21. desember 1985 at royna at skipa feroysk viðurskifti eftir danskari fyrimynd, tí at teir hava ov lítlan kunnleika til føroyska samfelagið, og hann skrivaði í hesum sambandi: ”Færøerne have aldrig været og kunne ingensinde blive Dan mark, hvormeget man end skalter og valter med dem!" Niels Winther vildi stutt sagt hava, at føroyska legtingið skuldi gerast so demokratiskt sum gjerligt, og at tað skuldi verða skipað samb. teimum fortreytum, sum vóru í feroyska samfelagnum LØGTINGSLOGIN 26. MARS 1852 Sum åvist legði Tillisch "Udkast til lov om kommunalbestyrelse for Færøerne” fyri fólkatingið 6. desember 1850. Lógin varð so viðgjerd í ríkisdegnum, og 26. mars 1852 undirskrivaði kongur lógina, sum nú æt "Lov om Færøernes Lagting' Meðan lógaruppskotið var til viðgerðar í fólkatinginum, stríddist Winther m.a. fyri at gera lógina so deomkratiska sum gjørligt Til demis vildi hann ikki hava, at embætis menn skuldu gerast fastir limir í tinginum Undir hesum stríði nýtti hann so herð orð og gjørdi so hvess álop á danskar embætismenn í Feroyum, at hann varð á talaður fyri hetta eisini av monnum, ið vildu honum op Førovum væl, t.d. Tscherr . ir rAini > På på r fólkatingslimirnir sjónarmiðini hjá tv m monnum at velja ímillum, neyniliga sjónarmiðini hjá Tillisch, innanríkismála ráðharra, og sjónarmiðini hjá Winther Báðir høvdu teir kunnleika til føroysk viður skifti. Winther var førovingur, og Tillis hevði verið embætismaður í 7 Feroyum 7 ár Hann var royndur embætismaður og polit ikari Sum heild tóku tinglimirnir undir við sjónarmiðunum hjá Tillisch, og Winther rakk tí í mongum førum ikki tey mál, ið hann hevði sett sær; men ein gjøgnumgongd av keldunum til Føroya søgu i hesi tid visior ið hvussu er, at politiska virksemið hjá Niels Winther hevur skundað undir viðgerðina og viðtekuna av legtingslógini frå 1852. Sjálv andi hevur hann eisini havt ávirkan á tað innihald, sum lógin fekk; men hann kundi m.a. ikki forða fyri, at amtmaðurin gjørdist legtingsformaður "ex officio", og at próst urin gjørdist føddur limur. Ti eiga vit kanska at taka ávíst fyrivarni við orðunum hjá Bær entsen, amtmanni, tá hann nógv ár seinri segði, at honum (Niels Winther) var tað mest fyri at takka, at legtingið varð endur reist HVØR VAR NIELS WINTHER? At enda ein stutt lysing av politikaranum Niels Winther. I formælinum til utgåvuna hjá Bókagarði av u' at N. Winther " at verða og gjørdist har sum fráleið ihalds maður" Hetta hevur tó als ongan tydning í sambandi við virksemi hansara sum blað- stjóri á "Færingetidende" ella tann partin av lívsverki hansara, sum stendur eftir sum partur av Feroya segu. Hann var bert fá ár í Feroyum, og tað kann væl vera, at hann fór vónsvíkin av landinum. Um so er, hevur hann bert havt somu lagnu sum so mangur annar ungur idealistur, id íkki hevur fingið undirteku fyri hugsjónum sínum her á landi Tey árini, hann stríddist ímóti donsku em- bætismonnunum í Feroyum og fyri at fáa feroyingar at skilja, at teir veruliga áttu pol- itisk rættindi, og at teir skuldu nýta tey, var Winther alt annað enn júst konservativur Neyvan nakar ber betur enn "Færinge idende” prógvy um hetta Tað ber nevvan til at siga, at Winther var "Færingetidende" stend flutti so til Danmarkar ðskaparmaður. Hann var tað ið hvussu et ikki á sama hátt sum teir íslendingar, ið við orðunum "vær mótmælum allir" gjørdu donsku stjórnini greitt, at teir ikki legdu í at vera danskir. Men teir høvdu so avgjørt € " annað mentanarligt stødi at byggja teirra politikk á, enn Niels Winther hevdi Tad er greitt, at Winther longu å ungum árum hevur verið ávirkaður av teimum polit isku og samfelagsligu hugsjónum, sum vóru frammi í Europa tá á degum. Tað, hann skrivar um føroysk viðurskifti, lýsir hann sjálvan sum demokrat. T.d. hevði hann einki at síga til, at Feroyar vóru umboðaðar á danska stættatinginum í Roskilde; men hon um dåmdi avgjert ikki, at kongur skuldi velja umboðsmannin fyri Feroyar á hesum tingi, tað skuldu føroyingar sjålvir gera Hann hevði heldur einki at finnast at ti, at danska grundlógin skuldi vera galdandi fyri Føroyar, og at feroyingar skuldu senda um boð til danska ríkisdagin. Hann tok undir við ti, sum hann metti at kunna vekja eitt politiskt lív i Feroyum. Ti vildi hann eisini hava eina veruliga demokratiska legtings lóg. sum dyggiliga kundi avmarka valdið hjá donsku embætismonnunurm Førovum Winther var liberalur bædi i politisk vydning of ds ð; seg rn r H a be så k $ hand prog Há i að evði alsk H 4 KCIT i ar Fer Fa ni le | 1852 krivað er ætlar ansara við aðnum va H laði við hesur . her É i (nd vo søg £ held g ivkke I let folk nfat ed det derligste kærlighed” Hann var I maður. og virki hansara var í einari tið, tå grundarlagid var lagt undir feroyska nútíð arsamfelagið. Í hesi broytingartíð legði Niels Winther lunnar undir feroyskan politikk og samfelagshugsan, og eitt hevuðsamboð hansara í hesum arbeiði var júst "Færinge- tidende”, ti hann vist, hvussu stóran tydning bladutgåva kundi hava, um hann veruliga skuldi røkka út til fólk við sjónarmiðum sinum TØKK TIL BÓKAGARÐ Utgåvan av ”Færingetidende” er eitt gott tiltak, eins og so mangt annað, sum Bóka- garður hevur skipað fyri við tí fyri eyga at ríka bókaheim okkara. Fólk eiga at ogna sær ”Færingetidende” — ikki bert ti, at tað í sjálvum sær kann vera áhugavert at lesa fyrsta blað, sum kom út í Feroyum; men eisini tí at "Færingetidende" er ein áhuga- verd og sera týðandi kelda til Feroya segu um hálva 19. eld, sum kann geva okkum inn- lit í so mong almenn viðurskifti í teirri tíð, tå feroyingar komu inn í ein nýggjan sam- felagsform — bæði í politiskum og mentan- arligum týdningi. Bókini vantar tó, sum á- víst, ein inngang, sum kann seta "Færinge- tidende” inn í ein seguligan samanhang og samstundis lýsa ætlan Winthers við at geva út hetta blad — og geva lesarunum møgu leika fyri at meta um, hvenn týdning ”Færingetidende” hevur havt sum amboð Niels Winthers í politiska stríði hansara. Jákup Thorsteinsson Brúdleyp Sunnudagin 22. desember giftast í Skúvoyar kirkju Anna Mikkelsen hjálpari og Birgir Thor heima sen, navigatørur, bæð SKUVOY - xx Vit ynskja viðskiftafólki okkara eimi gleðilig jól og alt gott í komandi ári við tokk fyri gott samstarv. Heilsan Fa. Ellen Dahl v/ Solveig Johansen (hjå Kissa) Vågur MÅLING + TAPET * TEPPIR VINYL + FLISAR * PARKET PROFA Miðbýurin N. Finsensgeta 25 Tórshavn Tif. 16066 Vit ynskja øllum okkara kundum, vidskiftafolki og vinum eini GLEDILIG JOL OG EITT GOTT NYGGJÅR 1986 Vit siga takk fyri tað álit, id so nógv hava sýnt okkum, at eisini 1985 gjordist eitt sera gott FORD-ár Vegna vetrarfritid er okkara verkstað stongt frå 23.12.85 til 03.01.86, báðir dagar íroknaðir BIL- OG EYKALUTASOLAN ERU OPNAR allar arbeidsdagar i tidarskeidinum. p.f. wenzel petersen 3900 Tónum. 19073 3800 Tórshavn