leygardagur 28. desember 1985síða 2

Síða 2 tíðindablaðið Sosialurin Nr. 147 — 28. desember 1985 Høvudstrupulleikin hjá fiskivinnuni: Alt ov nógv skip í flotanum — sum troyta botnfiskastovnarnar á landgrunninum — Talið á skipum, sum troytir botnfiskin á landgrunninum er umleið 40% ov stórt. Skulu vit hava nakran meguleika fyri at koma burtur úr trupulleikanum í fiski- vinnuni so mugu vit minka um hetta talið á skipum. Kjartan Hoydal, nýggi fiskivinnustjór- in, sigur í samreðu við Sosialin, at ein møguleiki er at lata teir sterru trolararnar partrola eftir svartkjafti part av árinum. Men til tess er so neyðugt við at útbyggja svartkjaftaframleiðsluna á landi. Landsstýrið hevur av- gjørt at seta á stovn ser- staka fiskivinnuumsiting, sum skal verða undir leiðslu av einum fiski- vinnustjóra. Beint fyri jól avgjerdi landsstýrið at seta Kjart- an Hoydal, fiskifreðing, í nýggja starvið sum fiski- vinnustjóri. Vit hava tosað við nýggja fiskivinnustjóran, sum helst tekur við starv- inum tann 1. februar. Stórt arbeiðseki Arbeidsøkid hjá fiski- vinnustjóranum verður rættiliga umfevnandi. Tað fer at fevan um nærum alt, ið hevur við fiskivinnu at gera — bæði á sjógvi og á landi. Hann skal m.a. um- sita avtalur um sínamill- um fiskiveiði, fiskiveiðina undir Feroyum, fiskiídn- aðin á landi o.s.fr. Men er tervur á eini slík- ari fiskivinnuumsiting. Kjartan Hoydal sigur: — Ti ivist eg ikki í. Hon átti at verið komin fyrr. Vit hava nógvar stovnar, sum fáast við fiskivinnu- mál. Her er so heilt vist tervur á samskipan. Legin kritikkur! Nakað av kritikki hevur verið í blødunum um ætl- aðu fiskivinnuumsiting- ina. Víst hevur verið á, at hon fer at líkjast teirri norsku, og at tað er óhepp- ið. Til hetta sigur Kjartan Hoydal, at hann dugir ikki rættiliga at skilja slíkan kritikk, tí í Noregi kann fiskivinnustjórin ikki gera eitt nú avtalur um síná- millum fiskiveiði einsa- mallur. Sumt fær hann heimild til at gera sjálvur og slíka heimild fær hann frá ráðharranum, sum so aftur hevur fingið heimild frá stórtinginum. Tann politiska ábyrgdin kemur í síðsta enda at liggja hjá teimum politisku myndugleikunum. Men onkur skal jú fyrireika málini — og hetta arbeiði skal m.a fiskivinnuumsit- ingin taka sær av, leggur Xjartan Hoydal aftrat. Lurtað meira! Vit spurdu Kjartan Hoy- dal, sum nú í nógv ár hevur skrivað tilmæli til landsstýrið um steðuna hjá fiskastovnunum, um tað fer at verða lurtað meira eftir tilmælum frá fiskifrødingum, nú høgra hond hjá fiskimálaráð- harranum verður ein fiski- freðingur. Til tað sigur hann, at hetta kann sjálvandi verða ein fyrimunur. At fiskivinnustjórin soleiðis skilir málið, ið fiskifrød- ingar brúka, hevur sjálv- sagt nógv at siga. Kjartan Hoydal heldur, at tað kann hava verið tor- fort hjá politisku myndug- leikunum at skilja tað málið, sum eitt nú fiski- frødingar tosa. Uppgávan hjá fiskivinnuumsitingini verður so at skipa fyri eini betri viðgerð av eitt nú tølum og tilmælum frá fiskifrødingum 0.ø. Størsti trupulleikin — ov nógv skip! Eitt av teimum målum, sum fiskifrødingar hava vist á ferð eftir ferð hes seinastu arin;, er Stovns- rektin á landgrunninum. Teir hava sagt og siga framvegis, at royndin eftir botnfiski er ov stór. Hvat hevur Kjartan Hoydal at siga um henda spurningin. Hann sigur: — Eg meti, at stersti trupulleikin hjá fiskivinn- uni í dag er tað stóra talið av skipum, sum fiskar á landgrunninum. Met ingar vísa, at flot- in, sum fiskar eftir botn- fiski, er kanska 40% ov stórur. Um steðuna hjá fiskiflotanum í letuni sigur Kjartan Hoydal, at veiðan hevur ikki gingið so væl seinnu helvt av 1985, men harafturímóti hava prísirnir verið góðir, so teir hava í veru- leikanum forðað fyri, at vit fingu nakað skrædl. — Eg tori illa at hugsa mær ta letu, tá vit fáa eitt prísfall aftrat minkandi veiði. Sum tað sær út nú er lítil meguleiki fyri, at 1986 verður betri fiskiár enn 1985, og tí tolir fiskiflotin ikki eitt prísfall. Frá botnfiski til svartkjaft Uppá fyrispurning hvat hann heldur kann gerast fyri at loysa trupulleikar- nar hjá fiskivinnuni, sigur Kjartan Hoydal, at okkurt má gerast, soleiðis at vit fáa eina rætta flotastedd á landgrunninum. Her er so spurningurin, um tað ikki ber til at vísa ein part av skipunum til aðrar leiðir og aðrar stovnar. Kjartan Hoydal heldur, at ein partur av trolara- flotanum, tey sterru skip- ini, kundi lagt um til at partrola eftir svartkjafti og avreiða hann til virki á landi. Men sum steðan er í dag eiga vit ikki nóg stóra móttekuorku á landi. Ti- skil er neyðugt at byggja út viðgerðina av svart kjafti á landi, áðrenn skip kunnu leggja um til svart- kjaft. Fleiri svartkjafta- virki Hvat viðvíkur útbygging av svartkjaftaframleiðslu á landi, so heldur Kjartan Hoydal ætta leiðin er gr) neist yggja NYSE virki heldur enn at gera verandi flakavirki út til at viðgera svartkjaft. Hann heldur, athesi virki eiga at koma nú, og leggur aftrat, at tað hevði verið ein góð loysn, um ein partur av botnfiskaflotanum i hvussu so er ein part av árinum hevði kunnað lagt um til at fiska svartkjaft. Tað hevði beinanvegin minkað um trýstið á botn- fiskastovnarnar. Kongafiskur vestanfyri Tað er so eisini ein annar meguleiki fyri at minka um trýstið á landgrunn- inum. Kjartan Hoydal vís- ir á, at vestan fyri Føroyar er ein kongafiskastovnur, sum teir stúr bátarnir kunnu fiska av. Hann heldur tó, at her mugu fleiri kanningar til og vísir við hesum á, at Fiskirannsóknarstovan í komandi ári fer at leggja stóra herðslu á júst at kanna henda stovnin og tær leiðir hann er á. Umreddi stovnur gongur tvertru um At- lantshavið heilt til Am- erika og er hann lítið troyttur. Russar hava fiskað nakað av honum. Selupolitikkurin hevur ikki fylgt við Ein partur av útbygging- ini av botnfiskaflotanum seinastu árini hevur verið grundaður á veiði eftir upsa, kongafiski, blálongu og líknandi fiskasløgum. Vit spurdu Kjartan Hoydal um henda út- bygging hevur verið skila- leys, ella um hon hevur givið nakað til samfelagið. — Hon hevur sjálvandi givið nakað til samfelagið hevur jú verið at tað vit hava mist Gongdin tann á fjarleiðum, hava vit so viljað fingið aftur her heima hjá okkum sjálvum Skal eg sjálvur meta, so haldi eg, at skeivleikin í hesum liggur fyri stóran part í tí, at selupolitikk urin hevur ikki fylgt við hesi umlegging av flot anum. Eg dugi ikki at siggja, at tað kann ver við ti góð Kjartan Hoydal, nýsetti fiskivinnustjórin veiði, sum hevur verið eftir upsa í 1983 og 84 — at tað ikki skal hava loyst seg hjá skipunum at fiska tann fiskin. Skal tað loysa seg hjá hesum skipunum at fiska onnur fiskasløg enn bert tosk og hýsu, so má seluliðið í gongd av álvara. Meira fyri fyrsta floks fisk! Hevur seluliðið verið eftir- bátur? — Ein sær, hvussu steð- an er. Tað kann ikki vera rímiligt við slíkum veiði- negdum, tá ein skal gjalda so stóran prísstudning til fiskin. Tað ber ikki til. — Hvat er at gera, tá seluliðið svarar, at meira fæst ikki fyri fiskin? — So má ein fáa meira fyri fyrsta floks fisk. Tað hevur verið nógv tosað um, at føroyingar skulu bert leggja seg eftir reinum og góðum dygdar- fiski. Hetta er helst rætt, um vit hugsa um tosk og hýsu. Men tað er ikki vist tað er rætt, tá vit tosa umh ini fiskasløgini. Í hvussu so er sær tað út til, at ein kann ikki sjálvt við bestu viðgerð koma upp á nakað sum lík- t tí, sum kann fáa hesa veiðina at bera seg Betri pris! Okkara selufólk vilja helst svara, at vit eru ikki verri at selja enn aðrir Tað er rætt, og tú finnur teir somu trupul- leikarnar Noreg Ís- Sa Mið ið oj hava hevur víst seg at virka væl fyri tosk og hýsu, men ikki fyri hini fiskaslegini. Hetta er tí nakað ein má gera okkurt við. Har hjálpir so eingin stýring av fiskiskapinum. — Kundi tú hugsað tær eitt meira vælvirkandi selulið? — Tað er eingin loyna, at eitt nú selan av alifiski í Noregi, har ein hevur brúkt meira fleksibul selu- lið, hevur víst seg at rigga betur enn tær stóru eind- irnar. Kjartan Hoydal leggur aftrat, at tá eingin vón er sjálvt við bestu stovns- røkt at fåa eina rimiliga figgjarliga urtøku til skip og manning, so må tad vera prisurin, vit mugu betra. Framtidin! — Samanumtikið, er tú dapurt- ella bjartskygdur, tá tað snýr seg um fram- tíðina hjá okkara fiski- vinnu? — Um vit lata vera við at gera sama feil aftur við at »forbyggja« okkum, so liggja nógvir meguleikar fyri framman. Trupulleik- arnir koma, tá tað eru ov nógv, sum skulu býta kek- una — tá koma tey stóru krøvini um studning. Ídealið má vera ein vinna, sum hvílir í sær sjálvari, at tú ikki hevur fleiri fólk til at veiða enn tað, sum skal til o.s.fr Nýggj fiskiskip! — Hvat heldur tú um fýra ára ætlanina um at byggja 15-20 nýggj fiskiskip? Á Á SAG 0002 MEP AA A pE [0 UA GE GE øm