leygardagur 28. desember 1985síða 7

LG sn ØR Nr. 147 desember 1985 tidindabladid Spýttið avdukar niko- tinid å vinnustødum Tað er nóg mikið at kanna spýttið hjá einum umveg- is roykjara fyri at fáa at vita, hvussu roykfylt vinnuumhvervið er. Tað vísir ein kanning, sum Tobaksbolaget og Ar- betarskyddsstyrelsen i Svøriki i felag hava gjørt. Kanningarnar vistu eitt neyvt samband millum roykmongdina í einum rúmi og nikotinið í blóði, landi og spýtti. Mongdin av nikotini i likamsvætuni er ein góður markverður, ið kann siga ein heilan hóp um, hvat ið er til av eðrum eitrandi evnum, sigur Margreta Curvall, ið er leiðari av kanningunum. Við kanningunum varð eitt tól brúkt, ein so- kallaður sigarettroykjari, sum fylti rúmið við royki. Upp til tjúgu sigarettir til 5X5 metra rúm. Í hesum roykrúmi vóru royndar- persónarnir í mesta lagi í fýra tímar. Teir vóru ikki- roykjarar. Royndarleið- arin sigur, at teir kendu seg heilt vánaligar, tá ið teir komu út. Undan og aftan á royndina vórðu kanningar gjerdar av spýtti, blóði og landi. Somu royndir vórðu gjerdar tveir tímar seinri. Nikotinmongdinn i »gasskamarinum« mettist å ein serligan japanskan hått. Tað vóru tí meguleikar fyri at saman- bera roykmongdina í einum akfari, einum fund- arheli ella í eini mat- arøhøll. Men máldi millum 20 og 200 mikrogramm av nikotini fyri kubek- meturin, eitt roykfylt ak- far hevur okkurt um níti mikrogram. Kanningar vísa, at gamal tubbaks- roykur er torferari at fáa niður í lunguni. Småøgnini loypa saman og seta seg á gardinur og í klæðir. Kol- monooxidmongdin var nóg so høg. Teir kannaðu persónarnir høvdu tí hækkan av kolmonooxidi og hæmoglobini i blóðinum. Tað vissasta mátið av nikotini í einum rúmi fæst við at kanna spýttið. Tann óbeinleiðis roykjarin hevur her eina mongd, sum ikki er brotin niður í kroppinum. Trupulleikin er tann, at kanningarnar mugu gerast beinanvegin. Nikotin/ kotinin mongdin í blóðinum vísti seg at vera óvæntað lág. Obeinleiðis royking e lvdi til krabbamein h er ein arbeiðsskaði sambært dómi á eini kvinnu. Síða 7 Tað Umvegis royking drepur Gun Palm arbeiddi á eini teknistovu i Arendals skipasmiðjuni í Geteborg Hon roykti ikki, men sat 13 ár í sama rúmi sum 13 Vit prenta her nek- ur brot úr svenska blaðnum »Dagens Nyheter“ frá 29. november í ár. Tey snúgva seg um ein dóm í Sveríki, við- víkjandi umvegis royking á arbeiðs- plássi. st P til i I nar I ð hon læt 3 i meta sum arbeidsskapi X trvggingarverkinun tóku teir beinanvegin av leiðingar av dóminum Allir tryggingarstovnar í landinum verða nú gjerdir kunnigir við dómin Iryggingarstovnarnir fara helst at laga seg eftir Líknandi sakir verða nú mettar sum arbeisskaði. Tær sakir, ið hava bíðað eftir hesum dómi, fara ikki í rættin dóminum kjarar. Hon fekk fyr lungnakrabbamein av t øKrum arum serkenni, id bert rovkjarar faa Hon trimum årum sidani fimt andaðist fyr fimm ára gomul Forsákringskassan Geteborg sýtti fyri at eftirlíka sær áheitan un trygging fyri arbeiðs skaða. Tá ið sakin varð skotin inn fyri Førsåkr ingsratten, komu teir til ta niðursteðu, at tað var tann óbeinleiðis royking in, ið var atvoldin til sjúk una, og tað mátti bólkast sum arbeiðsskaði Riksforsakringsverket skeyt dómin inn fyri Før sakringsoverdomstolen Samstundis bóðu teir um eina útgreining frá Stat ens miljø-medicinska laboratori Henda útgreining styrkti ta åskodan, at her m var talan um ein arbeids- skaða ad at Riksforsakrings verket ikki tók aftur málið, verður í dag greinað við tí, at tað var umráð andi at koma við einum fyrimyndarligum demi amein er sskaði im sakarmál A K Ha y naiia í it pr i x Í x x få 1 ðseftirlitinu r ( øra ad ræður um at koma til rættis við teimum vans ið standast av rovk ing, sigur generaldirektør urin Gunnar Danielsson Trupulleikin er, at her snýr tað seg um arbeiðs felagar, ið geva hverjum eðrum toyggið. Vit skulu nú kanna dómin nærri, og síðani taka steðu til, um vit skulu seta onnur tiltek í verk. A arbeiðseftirlitinum ib í på i K Å K kri ot { 1 x t i * í Í I P kin A tað: t i borðið Henda sakin fær al storan tydning fyri tann áhaldandi bardaga ímóti royking, sigur Paul Nord gren á socialstyrelsen Tað sama segdu teir fegnu menninir í felagnum Visir. Dómurin um, at um- vegis royking kann geva arbeiðsskaða, kann nýtast sum jarnbrot móti royk- ing á arbeiðsplássum. Doyði av annan mans royki Umvegis royking kann elva til lungnakrabbamein, og er hon at meta sum ein arbeiðsskaði. Nú um dagarnar fall dómur í tryggingaryvirdómstólinum í Svitjóð í eini sek, ið arvingarni rhjá Gun Palm hevdu lagt ímóti tryggingini. Gun Palm roykti ikki. Hon arbeiddi í 13 ár í sama rúmi saman við fleiri roykjarum. Hennara roykjandi arbeiðsfelagar góvu henni tað meinið, hon seinri doyði av. Dómurin fær mikilsverdar avleiðingar. Ikki bert fyri tryggingina. Úti á virkjunum verður roknað við, at eingin ikki-roykjari kann noyðast til at sita í sama arbeiðsrúmi sum ein roykjari. Arbeiðseftirlitið knógvar undir eini ergrynnu av klagum, sum teir longu hava fingið. Dómurin fall samstundis, sum ein nýggj kanning vísir, at man kann lesa sær til roykmongdina í einum rúmi við at kanna nikotinið í spýttinum hjá ikki- roykjara. Eitrið hava tey nomið vð umvegis royking.