leygardagur 4. januar 1986síða 10

Síða 10 Atli Dam, løgmadur: — Vit eiga eitt gott land at liva i! — og skulu rúmka um karmarnar, so øll okkara framvegis kunnu balast her, segði Atli Dam, løgmadur m.a. í , sini. Vit prenta røduna: landanna millum i fiski- vinnuvidurskiftunum nú tey høvdu út við 10 ár á baki — vóru komin í fast- ari legu, og at kollveltandi broytingar í kvotuviður- skiftunum tí ikki skuldu verið væntandi, heldur smærri javnferingar við eini åvisari niðurgongd í fiskabýti Í 1986 kemur hendan meting at halda, tí longu nú eru fingnir sáttmálar við øll tey lond, vit sam- virka við. Tó ikki við niðurgongd í fiskabýtin- um, men heldur eini lítlari hækking. Við grannar okkara vestanfyri er ikki sam- ráðst; men verða ikki stig tikin til at siga sáttmálan upp, so heldur hann fram, og legið vildi tað kenst, um ójavnar millum aðrar partar skuldu komið í- millum okkara og íslend- ingar. Tað bráðræsni, ið tykj- ast kundi vera at játta iløgur til skip, ið bygdu á hesar veiðiavtalur, sýnist ti í dag munandi meira forsvarligt enn fyri einum fjórðingsári síðani. Vónandi koma hesi skip, sum ætlað eru roynd í eðrum stovnum enn botnfiski okkara, at renta seg aftur og ekja munandi um okkara framleiðslu. Hvussu royndist 1985: Hvussu royndist so far- andi árið? Tað er torført at lýsa hetta í faum orðum, og tað veldst eisini um, hvat sammet verður við — hverji samfelagseki og tættir, tú ynskir at lýsa. Heildarveiða feroyinga reyndist í 1985 betri enn BE r veiði Fo ingar veiddu sam lagt i ( leiðum í IS. ið eru góð t ons € enn 354 1 hesurn voru ns verdad l Føroyaøkinum og góð 200.000 á mið- og fjar- leiðum. A hevur hesum leiðum verið minking í idnaðarveiði í EEC sjógvi og lodnuveiði eystanfyri, og meðan lodnuveidan við Eysturgrenland er økt væl sum við Sval- sera nogv, so rækjuveiðan bard. Útflutningur okkara øktist við 220 mill. kr. upp i 1860 mill. kr., harav skip fyri 75 mill. kr. Talan er sostatt um ein veruligan vekstur i framleiðsluvirði okkara upp í einar 160 mill. kr. svarandi til um- leið 10%. Hetta hóast vit vóru seinir at lofta prísvekstr- inum á marknaðinum. Sáttmálarnir við útlond goyma — við onkrum undantaki, so sum Bar- entshavslodnu — megu- leikar fyri ektari veiði í 1986 og eisini munandi hægri útflutningsvirði. Hvussu heildarúrslitið verður, verður tí í stóran mun tengt at steðuni á Feroyaleiðunum. Tola tær hetta áhaldandi trýstið, vit ár um ár leggja á. Tiltøk, ið kunnu linka hetta trýst, eru ein av meginsetningum lands- stýrisins í 1986 og fylgj- andi árini: Stóra ráveru- tilfeingið í svartkjafta- stovninum má tí nytta fáast úr, og fara tí ymsir almennir stovnar saman við privatum undir enn dyggari royndir at fáa hetta at hepnast, tó at tær mongu milliónirnar, sum higartil eru nýttar, enn ikki hava borið á mál. Til tess at gerast fer fyri at fremja eina neyvari fiskivinnustýring, hevur landsstýrið sum kunnugt samtykt at økja og út- nyggjårsrødu byggja fiskivinnuumsit- ng landsins Samsvar tørvar enn millum nytslu og iløgur Góða veiðiúrslitið og hækkaða virðið hava fyri einsteku húsarhaldini giv- ið úrslit, sum sammett við viðurskiftini i eðrum londum mugu metast nøktandi, tó at úrslitið er misjavnt býtt; men í samlaða búskapi landsins kann batin ikki metast nóg stórur. Hetta var heldur ikki væntað eftir einum ári. Um búskap okkara kann framvegis sigast, at samsvar tervar millum samlaða framleiðslu og nýtslu og ílegur, her er framvegis munandi hall og verður tað nekur ár enn. Innflutningur okkara í 1985 er 2625 mill. kr., og tá útflutningurin, sum nevnt var 1860 mill. kr., hava vit sostatt eitt bein- leiðis handilsjavnahall uppá 765 mill. kr. Hetta er 302 mill. kr. minni enn í 1984, tá hallið var 1067 mill. kr. Verður skipainnflutn- ingurin uppá 412 mill kr. drigin frá, eru innfluttar verur til nýtslu og ílegur á landi fyri 2213 mill. kr., hetta tal var seinasta ár 2035 mill. kr., so vekst- urin í innflutningi er 178 mill. kr. ella áleið tað sama sum veksturin í út- flutningi. Frároknað innflutt og útflutt skip er handils- javnahallið sostatt 428 mill. kr. ella áleið tað, sum skipainnflutningurin hev- ur verið. Í árinum, sum fer, vóru ríkisflytingar frá danska statinum umleið 590 mill. kr., parturin av avlopi tjóðbankans 20 mill. kr., ein vekstur í rentuút- reiðslunum 60 mill. kr. mótvegis 762 milliónum í 1984. Hetta tal er munandi minni enn væntað við árs- byrjan, tá hallið varð mett til umleið 1 milliard og eisini minni enn væntað á ólavseku, tá talið varð mett til 700 mill. kr. Donsku kredittfeløgini Ein av orsøkunum, til at hallid ikki gjørdist so størt sum væntad, er, at av lånstilsøgnnum frå donsku kredittfeløgunum uppå 7-800 mill. kr. eru útgoldnar góðar 200 í hesum árinum, hartil kemur veksturin í útflutn- ingsvirðinum og tann minkandi veksturin í inn- flutningi til nýtsluenda- mál. Veksturin í mettu uttanlandsskuld = verður kortini ikki tað fulla gjaldsjavnahallið uppá 510 mill. kr., sum vanligt er, men 420 mill. kr. og kemst hetta av einum kursvinningi uppá 90 mió. kr. av verandi skuld uppá 3,1 milliard krónum. Utt- anlandsskuldin vid årslok 1985 er sostatt umleið 3,5 milliardir ella umleid 65% av bruttotjóðarúrtekuni i 1985, sum er mett til 5,4 milliardir mótvegis 4,9 i 1984. Nettoskuldin vid årslok 1985 er sostatt einar 250-300 mill. kr. minni enn tásitandi landsstýri og ráðgevandi nevndin mettu fyri einum ári síðani, men í hesum er minni uggi enn tølini sýna, tí skuldu vit verið hægri mett í kredittvirði, átti lutfallið millum skuld og bruttogjóðarúrteku at verið 1 til 3 heldur enn 2 til 3, sum tað nú er. Avbjóðingar komandi árini: Avbjóðingin í 1986, 87 og 88 verður tí at minka hesa uttanlandsskuld sum part av okkara samlaðu fram- leiðslu, men skal fram- leidslan økjast, mugu fyri- bils enn nakrar iløgur og harvid låntøkur fremjast, uttanlands- ti verður skuldin at vaksa upp um 5 milliardir, áðrenn verulig vend kemur í. Hetta havi eg fráboðað fyrr, og broytingin í mun til hesa tíðindablaðið B | S É | | jrin| Nr. 1 — 4. januar 1986 meting er enn ikki stør. Hagfødingar okkara meta i galdandi stødu, at gjaldsjavnahallið i 1986 aftur gerst 6-700 mill. kr., vit eiga ti at fremja bú- skapartiltøk, sum tryggja at hetta hall kemur niður um 500 mill. kr. í 1986 eis- ini. Hverji hesi tiltøk verða, er ov tidliga at siga, men helst má roynast at tálma innflutningin av nýtslu- verum enn meira, og helst mugu nakrar av íleogunum á landi dragast út yvir eitt sindur longri tíðarskeið. Avskrivingar- vinnan og privat nýtsla! Í árinum, sum fór, broytti sitandi samgonga skatta- og avskrivingarlógirnar tvær ferðir fyri betri at tryggja, at avskrivingar- nar koma vinnuni og ikki privatnýtslu til góðar og fyri at fáa samfelags- skaptan vinning til skatt- ingar, tá rakstrargøgn og skip verða seld. Stuðulsskipanin til fiskivinnuna varð broytt