hósdagur 30. januar 1986síða 8

Síða 8 PEN-felagsskapurin: tíðindablaðið Sosialurin Nr. 12 — 30. januar 1986 il Klandur og ósemja enn eina ferð Shultz óvælkomin — stjórin hjá UNESCO VÆLKOMIN % George Shultz Saul Bellow Hóast rit odda, tá ið talan er um friðarvilja og bróðurlyndi, eru teir gitnir fyri sínámillum klandur og mótvild. Hetta varð ásannað enn eina ferð á stórari rådstevnu hjá PEN-felagsskapinum í New York nú í januar. PEN er altjóða felagsskapur, ið varð stovnaður í 1921 og hevur 10.000 rithevundar úr ellum heim- inum sum limir. Í Stalin-tíðini hendi tað seg við hvert, at PEN-ráðstevnur vórðu til forum fyri stalinistiskar rithevundar (Halldór Laxness greiðir gjølla frá hesum í bókini »Skåldatimi«). hevundar meta seg vera á Mótmæltu innbjóðing Evnið, ið ráðstevnan skuldi viðgera hesa ferð, var: >Hugflogið hjá rithevundanum og hugflogið hjá statinum«. Men frá byrjan av gekk galið. PEN-for- setin Norman Mailer (kendur m.a. fyri krígsskald- seguna >The Naked and the Dead«) hevði, uttan at greiða stjórnini í PEN frá, boðið amerikanska utt- anríkisráðharranum George Shultz til at seta ráð- stevnuna við einari reðu. Ein stórur meiriluti av hj #1 — á rithøvundunum mótmælti hesum metti inn- bjóðingina at vera eina gelu. Var tað kanska mein y og non ingin heimsins intellektuellu skuldi noydast at at tann mest framburðshugaði bólkurin av lurta eftir einum umboði frá tí mest hegravendu stjórn, USA nakrantíð hevði havt ? Nógvir av teimum, ið mótmæltu Shultz, vistu ikki, ella vildu ikki vita, at tey seinastu sjey árini hava nógvir embætismenn og politikarar sett PEN-ráðstevnur, m.a Brasilíu Venezuela, og Jack Lang, franski mentamálaráð- forsetarnir í r og harrin tz kom við stórum fylgi av livverjum og løg- monnum, ið fylgu helini á almannabókasavn- New York, har ráðstevnan varð hildin, so nógvir rithevundar, teirra millum Nobel-prísvinn- kundu ikki koma inn, meðan ráðharrin setti stevnuna. Nakrir Nadime dimer úr Suður-Afriku, boykottaðu henda fyrsta fundin til tess at mótmæla tvísteðu USA mót- vegis stjórnini í Pretoria. Ein av teimum, Grace Paley, vildi vera við, at Shultz hevði sjálvur ábyrgdina av drápum og píning í Suður-Afrika. arar, hevundar, m.a Gor- Ritskoðan Shultz tosaði um frælsið hjá rithevundanum og fordømdi alt slag av ritskoðan (sensuri). Hann var nógvar ferðir avbrotin av rópum frá rithevund- unum. Hinvegin mótmælti eingin og ell lurtaðu við kurteisi, tá ið tann umstríddi stjórin hjá UNESCO, M'Bow, sum vil ritskoða øll tíðindi, ið blaðmenn senda úr triðja heiminum, hevði orðið. Eingin mótmælti heldur, tá Omar Cabezas frá Nicaragua vardi avgerðina hjá stórn síni um at rit- skoða allar fjølmidlar í landinum. Mario Vargas Llosa úr Peru, ið hevur verið til- nevndur til Nobelheiðurslen í bókmentum, segði í hesum sambandi: >Nógv halda, at rithevundar Nakrir av rithevundunum í Central Park: Nadime Gordimer, Czelaw Miloez, Salman Rushdie og Susan Sontag Nakrir av rithevundunum í Central Park: Nadime Gordimer, Czelaw Milosz, Salman Rushdie og Susan Sontag Giinter Grass hava einkarrætt upp á at síggja politisku viður- skiftini í sólarklárum ljósi, og at statsleiðarar hava einkarrætt upp á politiskt blindni. Men eisini stórir rithevundar kunnu vera fullkomuliga blind- ir í politiskum viðurskiftum og kunnu læna sína virðing og hugflog til politiska hugmyndafreði, ið hevði sundursorlað teirra verk, um hon fekk veru- liga framgongd.« Vargas Llosa segði eisini, at i Sudurameriku kundu vit lættliga farið frá Pinochet til gulagið. At vera í steðuni hjá Póllandi er ikki betri enn at vera í steðuni hjá Chile«. Síðan byrjaðu rithevund- arnir at klandrast sinåmillum. E.L. Doctorow skeldaði Norman Mailer fyri vánaliga fyrireiking, og Ginter skeldaði Saul Bellow fyri politiskan naivitet. Grass „Ljómandi, andborin og skillig« Tá ið PEN-ráðstevnan var komin at enda, metti Kurt Vonnegut hana at vera »ta mest ljómandi, andbornu og skilligu ráðstevnu, og ta mest altjóð- arligu, ið hevur verið hildin í hesi eld á hesi gongu- stjørnuni«. Hon var eisini uttan iva ein av teimum dýrastu: kostnaðurin var mettur at ikki minni enn 800.000 dollarar. Tað eru tó ikki rithevundarnir sjálvir, ið gjalda stevnurnar og veitslurnar, hildnar í sambandi við hana. Hetta verður partvís fíggjað við gávum frá vera einstaklingum. Imillum teirra ein Donald Trump, ið selur fastar ognir í New York. Gávurnar verða síðan drignar frá skattinum, so góðar grundir eru til at ætla, at stjórnin í USA hevur eisini rindað sín part av gildinum. Men tann hugsanin er tabu fyri teir flestu rithevundarnar, ið vilja vera við, at tað andliga og mentanarliga útbýtið av tílíkum ráðstevnum ongantíð verður mett í krónum og oyrum etj.-