týsdagur 4. mars 1986síða 7

Nr. 26 — 4. mars 1986 tíðindablaðið Ferjulegan hevði havt týdning fyri Kirkjubø og fornminnini Av Líkhúsi (Likhusbod um) grynna norður yvir og út í eystur hornið á Hólmanum. (Her byrjar Hólmasund). Hetta er tann so nevnda syðra sugga. (Hetta liggur alt turt tá nógv fjerða er) henda verið 0 lítið av mala gróti til at kunnað vart ta stóru fløtu, ið innanfyri lá, tá landsynningsupp- gangur var. Norður og inn iggur em Tað er greitt, at grynna veik - ”V hevur av hesi grynnu standa múrurin og kirkjan. Tað hevur rið kannað hvussu staðið sær út, sum hesir #£ning sta it A og k é | i 1OgVI K tað om IV Múrinur ð. Her hevur ikki verið # ð ður asta hild;ð Men hvussu leingi fer at halda? Tá uppgangur er av landsynningi veður øll langsíðan av kirkjuni í skúmi. Múrurin vid gaml- ari steinseting á sjóvar- bakkanum, sær til verju, bert nakrar fáar favnar frá sjónum, tá uppgangur er Gæsusa kirkja suðuri á Líkhúsi tykist mær sum hon var slept upp á fjall. Minnir meg ikki sert um „Búkornuna suðuri á Kirkjubønesi« — henni vil eingin koma ov nær. Tað munnu ikki vera so fáar skakingar, ið eru farnar igjøgnum kirkjur- nar, seinastu 7-800 árini, få uppgangur hevur verið. Tí harðan tekur hann til á skergerðunum og heim við Líðini, og ikki eru tað brot av deyðavatni, ið menna seg uppaftur á Syðru- suggu, út fyri kirkjunum, og við innara brimvongi skúrandi upp at fornminn- unum Tað er á hesi náttúrligu grynnu — Syðru suggu — at ein ramligur verju- garður átti at verið bygd ur. Ein tilíkur verjugarður hevði vart tey fornminni, ið eftir standa um landsynningsódnum. Jóannes Patursson skrivar í Kirkjubear segu, i brotinum >} At her var eldri håskallur imoti øll- og at påpi hansara mintist fyrsta lík ið var jarðað núverandi tju.« Somuleiðis sigst, fur: iyTl vgdin (50 hús) hevur staðið mittskeidis millum frammanfyri nevndi leika, hevði borið til at fingið undirlendið aftur her, til tann skjótt vaks- andi ferðamannastreym sum higar kemur. Við hesum verjugarði høvdu vit kunnað bygt borð fyri báru. Men her trýtur skynsemi og skort- ur er á viljanum. Tað hjálpir ikki at taka favnin so fullan, at menn ikki fáa tikið samanum. Hetta dugdi gamli bóndin at síggja. Aftoftaði tí eina mognd av úthúsum, ið stóðu kring um fornminn- ini. Har aftur ímóti legði hann alt vit sítt og orku í, eftir ferimuni, at varð- veita tey virði sum her vóru, bæði av verkligum og seguligum, Feroyum til frama og fólkinum til sálarstyrk. Tekini vóru tung. Viljin var eingin frá almennari síðu. Men hin gamli hevði vilja. Við ben um stuðul til >Det Danske Minister- råd«, fyri at umvæla Stokkastovuna við, fekk hann játtandi svar. Men treytin var, at so mátti alt koma undir danska forn- minnissavnið. Men her, sum bæði fyrr og seinri, læt hann vitið ráða og ikki sinnið. Fyri hann mundi tað vera meira enn ríki- ligt, at Kirkjubear stólar- nir av denum vóru riptir úr okkara hondum, til teir at fríðka seg við. Tróndur! Hetta og nógv 10gv annað um Kirkjubø- ar segu kunnu vit lesa í ini samanhangandi bók Jóannes Pat- * r * kki a Vit nytast ikk at ettir gamia ursson leita okkum ráð úr >Gráu bók<. Vit skulu heldur ikki einvíst lata tilmi li yvirfridingarnevndarinnar og tilmæli frå norður- lendskari mentanarstovu siga hvussu og hvat. Ti bædi norsku, donsku og føroysku fornminnissøvn- ini skylda okkum føroy- ingum eina frågreiding um tað, sum kom fram við út- grevstrinum í Kirkjube í 1954 og nekur ár fram- yvir. (Tað var bæði norskur og danskur um- boðsmaður við í hesum arbeiði). Tað eru nú um tríati ár liðin. Men enn er einki ítekiligt rit komið fram. Ein slík frágreiðing hevði júst í hesum degum komið væl við. Eg beri alla virðing fyri mentanarstovnum, bæði — ; 1 KL Síða 7 Hetta er uppskotið, sum ein meirluti í bygdarráðnum í Kirkjube gjerdi til ferjulegu í Kirkjubø og læt landsverkfreðinginum. Sverre Patursson sigur, at hetta uppskotið er ikki komið víðari, tí Lasse Klein, landsstýrismaður sigur seg einki kenna til tað burturi og hjá. Men tað má vera til annað og meir, enn til stakkala stás. Vestanfyri fornminnini, inn móti Árnanesi, liggur onnur grynna vestara sugga. Hon liggur úr norðara horni úr Hólm og inn imóti Kopil- skrivað fyrr) ið talan er um at leggja verjugarð ímóti vestri, og so ferjulegu innanfyri og rúm til aðrar bátar eisini. Men her er tað tampurin brennur. Hóast umleið 4-500 m norðanfyri fornminnini, síggja fólk fyri sær stóra transporthavn, og fram úr ellum stórar bilar. Eg havi mangan staðið á keiini í Tórshavn tá ferjurnar koma úr Sandoynni, men har er einki sum kann metast hálvt á við teir yvirvaksnu bussar, sum koyra 5 ferðir til Kirkju- bear um dagin, við neyð- ars 6-8 skúlabernum. Um tey ikki vóru við, vóru teir skralltómir. Eg fari aftur at venda til gamla bóndan. Hann havi eg Tað er her vardi um okkara forn- minni, meira enn nakar annar, og gav okkum seguligt yvirlit yvir forn- minnini her, >Kirkjubear søga«, eisini gav hann út Vid ókunnufólki til Kirkjubøar«. Einastu av sinum slag. Men hann ildi annað og meira. Tað bar ikki til, eftir føroysk- um avmarkaðum um stødum, at leggja bygdina stilla. Forðarnir, stutt vestan fyri fornminnini lógu í vatni — eitt óteki. — Her fekk hann góðan bø. Innari bøurin lá mest allur i teigalendi og av- takin i gróti. Teigarnir vóru javnaðir út og grótið ruddað burtur, fyri at Gunna nýta nýmótans am- boð. Gunnar Hoydal skrivar í Dimmu, at beurin í KirkjuBø er so vakur. Var tað í dag, at beurin lá í teigum og avtakin í gróti og onkur fór at slætta og rudda grót burtur, hevði Gunnar Hoydal v.e. talað harðliga at. Verið varnir — tit búgva í hevuðsstaðnum. — Vit í Kirkjube fara ikki at liva av ferðafólka- streymi, og allarminst komandi slóðir. Vit mugu kunna krevja tann rætt, sum aðrar bygdir í Føroy- um fáa og sum einum liv andi fólki semir, uttan at tað nýtist at koma forn minnunum til skaða Um tað verður veruleik sum yvirfridingarnevndin bendir á viðvíkjandi ferju málinum í Kirkjube, eru eir gerningsmenninir, ið vóru við til at rykkja sál- ina úr bygdarlivinum her á staðnum, nevniliga við at fólkið nú og í framtíðini má av bygdini til at sekja sær pening, tí her má einki nemast, hóast pláss- ið er her ríkiligt til onnur endamál enn bert forn- Tí standi eg við, at út- spælið frá yvirfriðingar- nevndini er nasadjerv av- gerð og illa umhugsað. Sverri Patursson Landsskúlastjóraembætið og tær ætlaðu setanartreytirnar Nú ið embætið sum lands- skúlastjóri bleiv sett, kom Feroya Landsstýri fram við eini nýhugsan í hesum feri - - - einari broyting í galdandi praksiss, sum ” hevði verið til mikið gagn fyri allar partar, um hetta bleiv framt. Ætlanin var at seta mannin eitt ávíst tíðarskeið — 10 ár vist nokk — og ikki at seta hann fastan fyri lívið. Tíverri bleiv gingið burtur aftur frá hesi ætlaðu mannagongd, til deild tí, at tann setti maðurin sjálvur var ímóti hesum. lands- fyri Hetta at seta skúlastjóraembætið eitt ávíst tíðarskeið skuldi ikki bert verið galdandi fyri landsskúlastjórar, men eisini fyri skúlastjór- ar. Vit hava aktuelt dømi um - - - ikki årsgamalt enn - - - hvussu gagnligt hetta kundi verid. Vit kunnu fara suður til Vágs til text:fa::Arrpnalor tini r skulaviCurskiltini har Helvtin av læraraperson- alinum eru misnøgd við skúlastjóran; tey ynskja hann frásettan, tey rýma úr skúlanum sum mót- mæli ímóti stjóranum, allir myndugleikar verða blandaðir uppí, og foreldr- ini hava fund eftir fund fyri at fáa arbeiðsfrið á skúlanum - - - - -men onki hendir. Ju, tad hendir tad, at skulastjørin vinnur, og at øll hini i bygdini tapa. Stjórin fæst ikki úr sessin- um aftur, og hann kemur at sita har, inntil hann fer frá av eðrum orsekum. Hvussu atmosferan verð- ur millum stjóra og lær- arar aftaná eitt slíkt rokn sum tað í Vági, kann ein og hver ætla, og hvat ávirkan tað kemur at hava á undirvísing og næming- ar fyri eftirtíðina, er ikki ringt at meta um. Var ein skúlastjóri settur fyri eitt ávíst tíðarskeið, hevdu vágbingar og lærarar har bíðað í tolni, til skeiðið var runnið, og flekjan var loyst uttan stríð. Tað øvugta kann eisini henda. Ein skúlastjóri kann, sum inni á Skála- fjørdinum fyri nøkrum ár- um síðani, blíva troyttur av sínum arbeiði, og ynskja at sleppa at virka sum lærari aftur. Sum nú er, noyðist hann at sekja seg burtur úr starvinum, og tá ið tað at sekja seg úr einum skúlastjórastarvi er ein nokk so óvanlig pro- sess, vil tann, sum hevur hug til hetta, aftra seg longst meguligt við at gera tað, og onkur torir yvirhevur ikki at taka stigið. Var skúlastjórin settur fyri eitt ávíst tíðar skeið var problemið loyst. Tá ið skeiðið var runnið, slapp skúlastjórin frá uttan nakað hóvasták. Hugsan Landsstýrisins Framhald á síðu 13