týsdagur 11. mars 1986síða 18

Síða 18 tíðindablaðið Keypmannahavn febr. 1986 Góða Helle! 3/2: Eg havi beint nú frætt, at tú ert farin, - tey har heima ringdu fyri eimi lotu síðani. Eg hugsi mær, at tú vart trovtt, nå tú lat eyguni aftur, - at tå longu hevði givið frá tær og bara bíð aði Ødrvisi kundi tað valla vera: á tremur av virkishugi vart tú, men hevði eisini fulla vissu um, hvønn veg tað bar „Det vigtigste for mig var dog, at Q 4 { { > Y havde de helt gtige€ NOgen at holde 1 nander, noget dele bekvmringerne og glæderne med, ikke at blive lad stikken med angst og u vigtigste. (...) løvrigt har jeg fået meget ud af dette år. leg er kreativ i stedet, bygger små, tegner, roder i sikkerhed. Det er det færøske modelhuse haven, filosoferer og læser lidt efter lyst Det er et dejligt liv, og har visse gevin- ster. Man forventer ikke det store af mig, derfor kan jeg til en afveksling bruge mine gode dage, som er ca. 14 pr. måned, til lige, hvad jeg vil, og det er helt hyggeligt. Jeg har også Rohan og alle hans hyggelige kammerater, som kommer rendende konstant, og hører ikke mere, at »Det er du alt for syg til«, så nu går det godt fremad, og om alt går vei, er jeg rask om senest et års tid, måske meget før«. Ikki eitt ár! Eitt hálvt? Nei, lítið meira enn fimm mánaðir eru gingnir síðani túkrivaði hesar bjartskygdu reglur. Í Klaksvík vart tú innflytari. Kortini vart tú mest av øllum klaksvikingur í orðsins bestu merking: í øllum ti, tú hevdist at, lá eitt víðskygni, sum ikki bara fevndi um Klaksvíkina, men eisini Føroyar og heimssamfelagið. Mál títt og mið var hugsjónin um >tað góða amfelagið<. Var samfelagið so skammiligt, at tað hevði ætt onkran ef- tir, so mátti talast at, ugtam mun til, um tað var stórt ella smátt, tað snúi seg um. Einki var ov smátt. >Problemerne skal sættes under debat< var eitt Georg Brandes-sitat, sum tú hevði stórt yndi til. Tey nógvu rødaraskeidini, sum tú stóð fyri, vóru ikki akademiskur viðfá- Ljós Nr. 29 — 11. mars 1986 Til Hellen ningur, men týðandi táttur í eini hug- sjón: tú hevði eina rimmarfasta trúgv uppá, at í einum orðaskifti mátt: tað besta argumentið vinna framá, tá sam- anum kom. Í ollum hem umboðaði tú tað besta í teimum klassisku borgarligu hugsjón- um. Ótroyttilig vart tú, og ikki til fánýt- is. Her hugsi eg ikki so nógv um HF sum stovn, ungdómsfelagið, býarfylkingina, friðartiltakið og annað, sum vendi út- eftir og sum kanska fyrst kemur einum til hugs. Hettar var minsti parturin. Ég hugsi um alt tað »småa« og gerandis- liga, sum tú fekst av skafti. Men vónbrotini vóru eisini mogn. Mangan mundi tað vera einsligt hjá tær, tá tú hevði sprongt karmarnar fyri, hvat ein kann ditta sær at leggja seg útí, og soleiðis hevði gingið almannahugs- ani ella onkrum, sum sat til háborðs, ov nær. Her hjálptu eingi argumentir. Ber til at siga, at tú vart góðvarin, - naiv? Tú visti væl, at í samfelag okkara finnast stirvnir stovnar og persónar, sum síggja stórt uppá tey argumentir, sum tala fyri eini søk. Hettar eru slíkir, sum fremst av ollum hugsa um seg og síni og ikki um alment gagn. Hjá slíkum eru argumentir kávalótir. Hjá slíkum ræður mest um at duga lótir og at ken- na loynistíggjar, og teir himprast ikki at Nú er myrkt men eitt lítið ljós bleiktrar í stovuni hjá mær ikki má tað slókna nú so eg seti meg við borði stari inn í flógvan loga og skuggar frá ljøsinum hugtaka meg ...meðan tankar um góðar letur millum vinir har ið friðar píþan brann tí ið kvold á degi vann Tí vil eg í hesi nátt tendra oll ljóstni herinni beri varin glæmuna inn í fleiri myrkar krókar gevi nýggjum veikum megi og nú er mín stova so upplýst og heitt ... meðan tankar og bjartar vónir um alt ið andar, livir, grør og doyr brann tað eina ljósið út Jan 1986 Steintór fremja lokabrøgd. Tú visti eisini væl, at hjá slíkum verður eingin tíkin fyri fult, sum ikki tosar teimum eftir munninum Skal ein fáa eitt »her og nú<-úrslit hjá slíkum, so nyttar bara at seta fótin fyri ella at brúka somu framferð sum teir: vera kyniskur og skilja ímillum vin og fígginda, tá ein velur sær orðini. Men tú helt teg til sakina, - altíð bara til sakina og argumentini. Góðvarni? Sjálv hevði tú helst sagt nakað soleiðis: „Vit kunnu ikki stríðast fyri at verulig- gera »tad góða samfelagið<, har gran- nar semjast væl og greiða síni viðurskifti í einum fríum orðaskifti, og so ikki sjálv? praktisera tað longu nú. Vegurin til málið må vera ein partur av málinum. < Kanska kann tað kallast góðvarni, men tú kendi treytirnar og hevði viljan og styrkina til at gjalda prísin fyri tína sannføring. II Klaksvíkingar - uttan undantak - vóru bergtiknir av tínum persóni, - tínum fjøltåttadu evnum, tínum nærlagni og tínum dirvi. Men uppi í hesum at vera bergtikin hongur ofta tann øvundin, sum er grundað á ótta. Serliga hann, sum lítismetir seg sjálvan og ivan í egnari sannforing er útsettur fyri hesum at gerast bergtikin av einum persóni og samstundis evunda honum. Søren Kierkegaard og Jean Paul Sartre, sum tú var so hugtikin av, hava báðir lýst hettar fyribrigdið so einastandandi væl. Í Klaksvík vart tú innflytari og vakti sjálvandi forvitnið hjá ollum. Í hesum var einki løgdid og atfinningarvert, tvorturímóti, tí tú vart jú nýggj og ókend. Men tað er so ymiskt, sum fólk taka í móti tí, sum er nýtt og ókent. Ikki tær at siga, men tað finnast tey, sum lítismeta seg sjálvi og sum ivast í egnari sannføring. Tey hava onga stødu og tey taka onga støðu. Tey eru so for- bannað bangin fyri ikki at meina tað rætta, og so meina tey bara einki. Tey læna meiningar frá ødrum, tá tað kemur til skarpskeringar ella eru tey ikki til staðar »akkuråt tá<: royna at skáka sær undan og leypa stein av steini. Fyri hann, sum lítismetir seg sjálvan og sum ivast i egnari sannføring, er tað umrådandi at hava okkurt fast at halda seg til. Tí er verðin einføld í hansara hugaheimi. Hon er skift sundur í tveir partar: »tad góða< og >tað óndas, »svart« og »hvitt«, »vit« og »tey«. Alt hevur sítt fasta pláss: tað er antin »svart« ella »hvitt«. So kennir hann seg tryggan. Øllum sum er »gott« og »hvitt« - ja sjålvt tí, sum er »Gnt« og »Svart« ber til at liva við hjá honum. Tað kennir hann jú og fær tikið fyrivarni, so hann veit hvar hann hevur tað Men alt sum eðrvísi alt sum ørkvinlar tað gamla lagið og oyðileggur bílætið av tí gamla og kenda og vana bundna stutt sag lt sum hann ikk fær at passa inn í art /hvitt skemaði vekir illgrunan hjá honum; hann veit ikki hvar hann hevu Å og hann stúru tid fvr I ið a tak hann t Og s 1 J ókenda (og ikÅ skyld fyri ottåan H ð r ákæ sjálvt un k tað: ef sum tað ikki p i T hvitt Kema so kann tað Dara ve rð; at tað ikki vil geva fult og heilt til kennar. Tað nýgg £ nda goymitr nakað um seg sjá ri okkum og tað má avdukast! Tú vart »ødrvisi«, Helle, og tú passaði ikki inn í »svart«/»hvitt«-skemadid Soleiðis gjørdist tú íholdnain av ti fremmanda. Tað fremmanda: tað er bílætið av tí, sum ikki hevur reint mjøl í posanum; tað er bílætið av tí, sum situr í onkrum skýmaskouti ella úti undir vað- ingini á nátt og leggur til rættis undir gravingina av lóg og landaskili, meðan hini sova og vita av ongum; tað er bílætið av úlvinum í seyðaroði, sum sendir onnur út at gera ørindini fyri seg; tað er bílætið av tí, sum lokkar veikar sálir til sín og fær tær at gera saman- sverjing ímóti sínum egnu o.s.frv., o.s.frv. Her ræður sanniliga um at vera á varðhaldi. Tað ræður um, at alt kemur fram um tað fremmanda, so tað ikki tekur okkum á bóli. Og tað var ikki hissini, tað sum tey høvdu til bót í hesi súpan. Tú vart »don- sk«, Helle, og >reyð<, søgdu tey, >reyð- sokkur<, enntá, »akademikari«, ja kvin nuligur akademikari i stjórastarvi, og so hevði tú vid ungdóm at gera! Sanniliga ein gloypibiti hjá so mongum áskoðara í lívsins talvi, sum ikki meinar nakað um nakað sum helst, men sum kortini altíð er fúsur at hava eina meining um hvt sum helst, - hesi, sum reka við streymi num uttan at varnast tað, bara kuliss urnar eru tær somu Hjá hesum fólkunum - hjá teimum, sum lítismeta seg sjálvi og ivast í egnari sannforing hjá teimum gevur tað fremmanda lív. Tað fremmanda er prógv um, at verðin er skift sundur í tveir partar, men at tað eru duldar kref- tir, sum vilja tí góða ilt; tað fremmanda gevur teimum nakað at ganga uppí: av- dúkingina; tað fremmanda gevur høvi til at tosa um hini, - hvor skal siga: »So- leiðis eri eg ikki!< Tað ræður um at vera opin fyri tí „seinasta nýggja“, og allarhelst sjálvur at vera fyrstur við tí »seinasta nýggja-. Hettar er ein leikur, sum er so vælsign- að takksamur: eingin heftir persónliga fyri tað, sum hann fortelur, tí hann hevur oftast hoyrt tað frá onkrum ødrum, sum »så tað við sínum egnu eygum«. Hann, sum fortelur skal bara duga at mana, so eisini onnur síggja alt fyri sær, - spilllivandi, so tey ikki ivast í, at hvort orðið er satt (>Nei, hvat sigur tú?! Er tað veruliga so galið!?<) Tann, sum stendur fyri skotum fær ikki forsvarað seg, tí søgurnar ferðast bara har, sum viðkomandi ikki er. Eingin veit hver byrjaði og einki stendur við endan, men tað er einki at taka seg aftur í, at mangur, sum situr væl og |