týsdagur 18. mars 1986síða 18

Síða 18 Stórpolitikarin við kenslum og intelligensi Palme hevur so ofta borið fram sjónar- mið, sum hann visti fóru at meta mót- steðu — bæði í Sveríki og uttanlands. Tað var nógv lættari hjá honum at tagt. Men tað gjørdi hann ikki, segði Heðin M. Klein m.a. í minningarorðum sínum. Reðuna prenta vit niðanfyri: Tað var ikki stórvegis, eg kendi til Palme. Nakað av natúrligum forvitni um hin fremsta norrena polit- ikaran. Skerptum forvitni um hansara sjálvsteðugu sjónarmið i uttanríkis- málum og trygdarspurn- ingum. Havi sum øll onnur onkuntid sæð hann á sjónvarpsskerminum ella í útvarpi, havi lisið nakrar av greinum hans- ara og onkrar samreður við hann í útlenskum blødum, einahelst um uttanríkis spurningar. Hann var frábregðandi sum topppolitikari, eisini í á fundi í samstarvsnevndini hjá Norðurlendsku javnaðarflokkunum og fakf. ið við norrenum samanhangi. Tóktist opin, livandi og seriøsur. Hann var ødrvisi í medferð og atburði, skjótur til smil og álvara. Tað bæði sást og hoyrdist á honum, hvat hann helt um tað hann segði. Hann var góður lurtari, men tað sást ikki minni, hvat hugsaði um tað, sum onnur bóru fram. Tað var týðiligt, at hann var engageraður í sínum med- menniskjum og síni sam- tíð. Palme var spennandi sum persónur og teinkjari, hevði eitt livandi lyndi og tað — haldi eg — kann sigast um so fáar topp- politikarar. Eg veit, at í Norðurlanda Ráðnum var altíð spenningur um reð- una hjá Palme og um orðaskiftið aftaná, tí reður hansara kundu vera vis- ionerar, framsiggjandi. Hetta var okkurt um Palme sum person; men hevur hetta nakran tydn- ing i metingini av honum sum politikara? Men hansara ætlanir og årslit i innanrikismålum dugi eg ikki at meta. Men í hansara sjónarmiðum i uttanríkismálum og ser- stakliga trygdarspurning- inum sást persónleikin hjá Palme aftur í hansara serliga blendingi av kenslum og intelligensi. Onkur hevur í tí sam- bandi lagt Palme undir opportunismu ella góð- trúni, naivitet. Eg hugsi, hverki er rætt. Palme Smil Juul Thomsen tur sta hósdag aftur »sligin til Hesa ferð a: 5 num Norski ið sulin i Føroy njal Magnussen, gav ul riddarakrossin "mil er frammanundan dari í Íslandi, Svøriki Danmark. Eisini hevur nn stórt heiðurstekin úr nnlandi. Visindaliga ðurkenning hevur Emil sini fingið, tá ið hann í 978 fekk heiti sum heiðursdoktari við lærda háskúlan í Lund Tað eru ikki bara føroyingar, fingið gleði av bókaútgáv- unum hjá En Sjálvur hevur hann syrgt fyri, at granskingarstovnar runt um í heiminum hava fingið fullfiggjad søvn. M.a. nevndi Dånjal Magnussen, at lærdu hå- skularnir i Oslo, Bergen og Tromsø vóru sera takk- samir fyri teirra bóka- heiðraður gávur. N k ngurin og norska kid vildu hendan akka Emil fyri tað stóra arbeiðið, hann hevur gjert kl. Nr. 32 — 18. mars 1986 hevur so ofta borið fram sjónarmið, sum hann vist vóru óheglig og mettu mótsteðu, bæði í Sveríki og uttanlands. Tað var nógv lættari hjá honum at tagt. Men tað gjørdi hann ikki. Góðtrúni skal stava frá tí. at Palme sum real- politikari átti at vitað, at kenslur og uttanríkis- og trygdarmál hava einki við hvenn annan at gera. Tað er eitt sjónarmið, sum Palme hevur ikki viljað góðtikið. Hann visti, at øll menniskju hava kenslur. Hann visti at vera tær konstruktivu kenslurnar í okkum kúgaðar, koma tær destruktivu aftur í gráum kálvsskinni í hat- ur, í kynismu og alskyns perversitet. Alt hetta visti Palme. Palme mundi eisini vita, at í einum uttan- veltaðum og priviliger- aðum landi sum Sveríki lá nær at hugsa, at Sveríki skuldi sæta sær og lata útheimin skjetta sær sjálvum. Men Palme valdi ikki hesa passivu og líka- sælu leið. Eyðkent fyri hann og hansara engage- ment var nettup, at nann valdi ta aktivu leiðina, at Sveríki sum uttanveltað og framkomið land hevði eina serliga ábyrgd í verð- ini. Tað var ábyrgdarleyst at lata sonevndu stórveld- ini í sínámillum mistrúgv elagsrersluni. Palme er sum Norski aðalkonsulin, Dánjal Magnussen gevur Emil Juul Thomsen norska riddara- krossin Eitt minni um Palme Nú Palme teir tóku av lívi sum frið millum tjóðir bar her við sátti og semju hann vildi oll trætumál best loysa her Lat friðsanda í okkum verða tann anda, sum Palme bar her til ósamdar tjóðir at gera til sátt og til semju best er Ein blóðrósa getuna prýddi har friðshetjan Palme læt lív við frið hann alt vildi loysa fyri friðinum læt hann sítt lív Takk fyri tað lívið tú livdi og friðsandan her í tær var tann kúgaði grætur og heldur hver skal okkum hjálpa nú her. og óflýggjaskapi tíggja sær sum tey vildu og kúga tey sum minni formáddu sær. Lata vápnagoymsl- urnar vaksa okkum yvir hevdið. Lata mistreystið — sum so lættliga endar í destruktión og ragnaroki — taka yvirhond í fátæk- um og kúgaðum londum, og í smittandi kynismu breiða seg um allan heim- in. Tað var ikki nekur lett leið, sum Palme valdi sær. Men tað var tann einasta moralskt forsvarliga. Hann visti, at veksturin í áliti og opinheit millum sonevndu »maktblokkar- nar« og millum fåtæku og riku londini eru av livs- tydningi fyri framtid okk- ara. Hann trúði, at eisini tey smærru londini við sínum sjónarmiðum og fyridømi kundu ávirka hugsunarháttin í teimum stóru londunum. Jóannes á Geil Vitan Palmes um uttan- ríkismál kundi lættliga enda í lemjandi pessi- mismu. Men tílíkt mis- treysti er ónýtiligt sum arbeiðsgrundarlag. lkki tí, eg haldi at Palme av og á man hava kent tað. Ja, tað er helst neyðugt at hava skilt hetta mis- treystið í ellum sínum veldi fyri av álvara at kunna berjast fyri linna og friði í heiminum. — | H | i | i í