týsdagur 18. mars 1986síða 17

SKE AAA Nr. 32 — 18. mars 1986 . í Síða 17 Palme var meira enn nakar annar maðurin at skapa svenska vælferðarsamfelagið Fyri fakrersluna var Palme hugvekjandi og fullur av lívsmegi, segði Ingeborg Vinther á minningarhaldinum fyri Olof Palme, í reðu síni, sum vit prenta her: eg i F iga 0 A x 1 eg í hug IK AVIT að I 5 I ga b k framferðarhá tá man, at her búð persónligheit aftan fyri Palme verður saknaður ikki bert her Norður londum, men eisini viða um heimin, ikki minst fyri tað stóra arbeiði, hann gjørdi fyri friðarinnar sek Hann legð lent rættin hjá ti ua manr | ø ig € þ Kg nn) 5 þ + 18 } ir ir ad heiminum in 1 tanr enska gerandisdagin hetta gjørdi hann ofta við áheitan til ta svensku arbeiðararersluna, við at vísa á teirra egna stríð fyri frælsu og demokratisku sosialismuni Palme vildi eina sterka fakfelagsrerslu og sterk borgarainitiativ Hann helt, at borgara- initiativ kunna mangan betur loysa samfelags- uppgávur, heldur enn gjegnum statslig ella privat tiltek. Palme metti, at arbeiði til allar hendur, er tann mest umráðndi politiski spurningur. Samfelagið + x eidar } kg t I ak ø Kar SKUÍdI ha 1 rk 1 arbe iðstlåsS inun Vera við i taka 1 av gerðum 1 lemokratiskan hátt He er n€ is 5 ør K að lið í Norður i x 5 longst å hes x faktelagsrø i £ tigg rT K he IK A ppreis IT x } i It É sunnheit, Ja næstan sum ein politiskan sigur at mótmælt bleiv móti for deilingspolitikkinum hjá stjórnini, ti nú var tað ikk: longur høgravongurin, men kravið frå vinstra- vonginum, ið domineradi politiska orðaskiftið Tað gav honum í einum aldri av 59 árum nýggja lívsmegi, ið ikki kundi takast frá honum, til hann friggjakveldið 28. febr. metti sínum banamanni á gøtuni i Stockholm. Palme legði stóran dent á, at arbeiðsloysi er ein vandi, serliga millum ey ungu, ið samfelagið kki hevur brúk fyri, og tíanverri vóru ongi tekin til, at arbeiðsloysið mink- ar — heldur tverturímóti. Tá gloyma okur ofta sos- ialt rættvísi. Tá okur, sum fakfelagsfólk gloyma sosialt rættvisi, eru ongar hugsjónir eftir hjá okum. Hesi orð segði Palme millum annað á fundi í nov. 1985, tá arbeiðara- rerslan í Vesturheiminum var saman á eini ráð- stevnu, og vísti hann á, at friður og arbeiði eru fyri- treytin fyri einum sosial- politikki. Á nógvum arbeiðs- plássum í Sveríki bleiv arbeiðið steðgað í 5 min. Fyri at minnast tann mann, sum meir enn nakar annar hevur verið við til at skapa svenska vælferðarsamfelagið. Fleiri feløg hava stovn- að grunnar til minnis um Palme. Umboð fyri fakfelags- rørsluna í Norðurlondum vóru ógvuliga rerd. Tá boðini um drápið á Olof Palme frættist, segði eitt umboð fyri NFS: okur eru tyngdir av tí, ið hent er, tað er ikki bara ein stats- ministari úr Norðurlond- um, ið er farin á henda hátt. Olof Palme hevur ein stóran leiklut fyri okum í fakfelagsrersluni, serliga í mun til tann triðja heimin, og arbeiði hansara fyri friði og avvápnað, sum jú eisini stórur partur av fak- felagsrersluni tekur lut í. Palme hevur fyri fak- felagsrersluna verið ógvu- liga hugvekjandi og fullur: av lívsmegi, hevur ofta verið við til at leggja fram sjónarmið, ið fyri nekur kundi virka provokerandi men sum vóru við til at fáa gongd á orðaskiftið Øl] tann Norðurlendska fakfelagsrerslan vil minn- ast Olof Palme sum ein undangongu mann, og vildi man ynskt, at fleiri politikarar høvdu lært av honum, serliga tá tað kemur til samarbeiði við fakfelagsrersluna, tað megnaði hann sera væl. Friður veri við minni- num um Olof Palme. ende — sege at forhindre at vi kommer i den slags situationer. Og det er igen entydigt et politisk spørgsmål. Týðuligast kom alt hetta kanska til sjóndar í friðarstarvi Palmes. Hans- ara ásteði í hesum spurn- ingi var ein djúp vitan um fylgjurnar av einum kjarn- orkubardaga. Hann var sannførdur um, at vit ikki bert hava rætt, men eisini skyldu til at tala at, krevja avvápnaða, krevja at erskan skuldi steðga, soleiðis sum hann sterkt undirstrikaði tað á ráð- stevnuni í Keypmanna- havn um Norðurlond sum kjarnorkuvápnafrítt um- Í friðarstarvi sínum trúi hann uppá fólkarerslur- nar, hann var sannferdur um, at bert ein heimsum- fatandi fylking av vanlig- um menniskjum kundi vika stórveldini í teirra, sum hann kallaði tað »vansinniga upptagithed af deras egen såkerhets- politik«. Ongatíð var eftir Palmes tykki so neyðugt at skapa álit, sum í hesum spurningi. Tí var hann heitur talsmaður fyri kjarnorkuvápnafríum um- veldum. Hansara dreymur var, at vit í Norðurlondum skuldu ganga á odda á okkara hálvu. Hvat var meira natúrligt enn, at Norðurlond við teirra politisku og seguligu ser- stødu í heiminum løgdu fyri. Við kjarnorkufría umveldinum vildi hann av álvara bróta lið á teir garð- ar av ótta, aggresiviteti og misáliti, sum vórðu lag- aðar upp undir politisku ístíðini aftan á 1945. Reða hansara á ráð- stevnuni í Keypmanna- havn 29.-30. november 1985, er eitt hugtakandi skjal — ein innilig åheitan um, at lata vit og skil råda, so verðin aftur kundi fåast at venda frá tí kós, sum leiðir til ragnarok — uttan at nakar kundi mótmæla, kundi hann sláa fast, at í norðurlendskum tingum og harvið tjóðunum var meiriluti fyri kjarnorku- fría umveldinum. Slík menniskju, sum heldur byggja brýr enn grava gjáirnar djúpari, sum royna at gera lið í teir garðar, sum forða fyri sín- ámillum áliti og orðaskifti, eru til ómetaliga styrki fyri demokratiið, fyri frið- arrersluna og fyri allar kreftir, sum virka fyri av- spenningi og linna. Palme var ein av hesum mennsikjum — ein fjálg og optimistisk persónlig- heit, erligur og ektaður í! allari síni ferð, djarvur og reystur í ellum viðurskift- um. Hansara optimisma fór millum manna — sama gjørdi hansara treytaleysa trúgv uppá menniskjuni, serstakliga tey ungu. Hansara kærleiki til bók- mentir og list gjerdi hann til ein óvanliga politikara og góvu honum eina ser- staka dimensión, sum fá- um politikarum er unt. Deyði hansara fyri drápsmannahond her fyrst í sjálvum friðarár- inum fyllir okkum við sorg og andstygd, og hóttir ta trúgv uppá framtíðina, sum hann so inniliga ynskti ellum menniskjum. Hansara deyði er ein stórur missur fyri fólkini í triðja heiminum, fyri frið- arrerslurnar, fyri Norður- lond og fyri hansara konu og bern. Eisini vit í hesum lítla landi, sum Palme hevði stóran áhuga fyri, syrgja hann, samstundis sum vit eins og hann sjálvur júst í vetur av álvara halda okk- um hóma nakrar brýr og nekur lið, sum ikki hava verið har áður. Hesum hava vit ikki minst Olof Palme fyri at takka. Vit vilja tí æra hann og lýsa frið yvir minni hansara.