leygardagur 26. apríl 1986síða 18

Síða 18 tíðindablaðið Sammett við aðra umhverviseitran Eingin onnur umhvervisdálking hevur so stóra skaða- - Q 1 Ira , Få åvirkan sum tubbaksroykur Okkum er sent: A lanalnk. makar hann dl ið ér Í. - Y ØKISET VIO KUNNIGIK rakar lan! Øil ø eru i uk men om nånd, av ti at rovkurin fer Koltvisurnin út i rúmið. Hann, id er har, er í st órari mongd. prosent. Hendan er beinleiðis drepandi, um hon verður andað niður í finkað hevur verið um svávulið í brenniolju í fleiri ár. Svávultvíiltan kann ivaleyst metast sum M sleppur ikki undan at fáa negdin lufteiturið niður í seg Ein brennandi sigarett Sjálvt um tað er albanna av ávísum krabbameins- lunguni, uttan samstundis elvandi evnum í teimum menniskjans og um- er sum ein ógvuliga lítil, flestu vinnusteðum, verða hvørvisins stersti heilsu- men fleirtáttað verk- at verða tynt við reinari tey kortini spreidd út í vandi, um bert verður smiðja. Higartil eru meira luft. Koltvísúrnin hevur luftina. Tey eru í sigarett- roykinum. Tær seinastu hugsað um uttanduraluft Men fyri nógv fólk er enn 4.000 evni roykinum. Flest ell eru or- avist í ágiti vegna gen- koltvísúrnis eitr vánaligt gass og kanningarnar vísa, at tey tað lufteiturið, ið tey ganiskar sameiningar av an, ið hevur týnt mangt vandamiklastu evnini eru sjálvi framleiða og anda koli, vætu og súrni, men mannalívið í fyrsta umfari síðu- niður í seg heilt framráð- meira enn 600 sameining- Cyanvetni er eitt annað streyminum Fey eru andi. Roykingin er okkara arav køvievnum eru eisini evnistilfar, sum eisini árinamikil fyri øll, ikki óneyðugasta luftdálking funnar. Nakraravteimum hevur ringt ágiti frá bara fyri tey, ið roykja og samstundis tann eru í gasslíki, men í royk- oyðingartippum Hitlers Vit fáa alt meira at vita um, hvat luftdálkingin vandamiklasta. Hvat er í tubbakksroyk- inum eru eisini egnir og nógvir vætudrop- smaar Svávulvetni, kevisúrni, formaldehyd og akrolein hevur at týða fyri heils- inum? ar. Í nýroyki eru um 5 eru ógvuliga eitrandi. For una. Tað ræður um at Tubbakksroykur rámar milliardir egnir upp á maldehyd og akrolein eru dálking bæði uttandura og í fyrsta umfari roykjaran milliliturin. Av gassum er erkymlandi fyri eyguni og á vinnustødum, og med- Nekur vandamikil evni í sigarettroyki Evnir gass Koltvísúrni Kolsúrni Ammoniak Kevisúrni Cyanvetni Svávulvetni Metan Etan Bensen Toluen Formaldehyd Acetaldehyd Akrolein Hydrazin Fest ella tjúkt- flótandi evni: Benspyren Dibensantracen Dimetylnitrosamin N'nitrosonornikotin NNK Betanaftylamin 4-aminodefenyl Nikotin sjálvan. Í eðrum umfari Í roykinum er (Innihald í PPm) 85.000-145.000 15.000-55.000 80-500 10-1.600 25-900 uml. 150 700-3.500 200-1.200 12-80 13-130 20-100 140-2.100 25-150 uml. 60 (Innihaldi mg/m? 0.025-0,125 uml. 0,10 0,003-0,5 0.3-9 0,3-1 0.003-0.005* 0.002-0.006* 250-6.000 tann vælkenda koltvísúrn- Heilsufreði- ligt hámark 5.000 35 25 25 2 10 5 80 1 0,1 við slímhinnur. Saman Åvirkan á kroppin drepandi í stórari mongd ógvuliga eitrandi, drepandi erkymlandi erkymlandi, hostaelvandi ógvuliga eitrandi, drepandi ógvuliga eitrandi, drepandi einki árin í smáum negdum krabbamein-elvandi doyvandi ørkymlandi, viðkvæmi-elvandi erkymlandi ógvuliga ørkymlandi viðkvæmi- og krabbamein-elvandi krabbameinselvandi krabbameinselvandi krabbamein-elvandi (B-evni) krabbamein-elvandi nitrosaminir krabbamein-elvandi (A-evni) krabbamein-elvandi (A-evni) vanabindandi ru tey aðalorsekin li tann sviða í eygunum, ið oftast kenst í roykfyltum rúmi, serstakliga um luft turr. Samansetanin av sigarettroyki broytist in er við roykiháttinum og samansetingini av tubb- akkinum. Talvan her vísir teir týdningarmiklastu evnis- lutirnar í royki við umleið eindum. Til samanburð eru her tær hægstu eindir av hesum evnum, ið eru lovvdar í luftini á arbeiðs plássum. Harafturat koma teir týdningarmikl- astu skaðiligu eginleikar Krabbameins- elvandi evni Talvan vísir á eini 10 krabbameinselvandi evni (cancerogenir). Tey eru bert ein brøkpartur av øll- teimum, sum eru i tubbaksroyki. Hvussu mong evni, ið eru til- samans í alt, er torfert at siga, tí krabbameinsill- grunin kann vera meira og minni sterkur. Harum- framt eru eisini í royk- inum mong s.k. cocarcino- genir, tað vil siga evni, ið ikki sjálvi kveikja krabba- mein, men tó styrkja tey krabbameinselvandi árin- ini í eðrum evnum. Obeinleiðis royking Ein sannroynd, ið ger, at royking er serstakliga var- hugaverd, er, at ein týð- andi partur av roykinum fer út í luftina til ell í rúm- inum. Meira enn 60% av tubbakkinum fer til tann s.k. síðustreymin. Og av teimum umleið 40%, ið fara til aðalstreymin, og niður í andingargegnini hjá roykjaranum, kemur nakað at verða blást út í rúmið. Sambært eini kanning. um Nr. 46 — 26. april 1986 er 2” . tara té animerna upp til 95-97 prosent ut i sidustreymin Her eru tey evni, ið eru fullbannad, so sum betan aftylamin og 4 aminodi fenylir. Eg legåi aldri av at roykja Øl, ið eru í roykfyltum rúmi, roykja. Tó at tey eru ikki-roykj- arar. Noyðist tú at roykja, so ger tað har, ið eingin hevur ampa av tí.