hósdagur 29. mai 1986síða 9

Nr. 59 — 29. maí 1986 Jóan Pauli Joensen: — Framtakið áliggur Føroyamålsdeildini Fróðskaparsetur Føroya er sjålveigandi stovnur, men figgjadur av Lands- stýrinum. Eigarin er Fróðskaparfelag Feroya, sum eisini velur allar lim- irnar í Setursráðið. Í let- uni er ein av lærarunum limur í Setursráðnum, men deildirnar eru íkki sum so umboðaðar í ráð- num. Hetta heldur enn ikki avoldaða stýrislag hevur verið fyri nógvum atfinningum, men í letuni viðger Landsstýrið eitt nevndarålit, ið vil koll- velta stýrislagið og gera tað meira tíðarhóskandi. Formaður í Setursráðnum er Jóan Pauli Joensen, savnsverður á Fornminn- issavninum. Sosialurin hevur spurt hann, um hann var negdur við ar- beiðið hjá Setursráðnum í sambandi við tann ætlaða høvudsgreinarlesturin. — Eg eri avgjørt nøgd- ur vid arbeidid hjå Seturs- ráðnum, segði Joan Pauli. Tað hevur gjørt alt, tað kundi, og vit hava alsamt trongt á í málinum. — Var Setursráðið sinnað fyri Bjern Hag- strøm við teimum treyt- um, hann setti? — Hevði hevuðsnámið kunnað komið upp á føtur, so hevði Setursráðið gingið nokk so langt, hóast vit meta, at treyt- irnar ikki eru góðar. Tá ein hevur oddastarv á uni- versiteti, má hann vera uppi á pláss alla tíðina. Tað sigur seg sjálvt. Trupulleikin var tann, at Bjørn kom við treytum eftir at hava verið settur í starvið. Fyrst vildu vit ikki ganga við til hetta, men eg skeyt seinni upp, at hann ikki varð settur í fast professarastarv, held- ur í hálvt starv í tvey ár, inntil hevuðsnámið var liðugt. Hetta gekk heldur ikki, men um vit kortini kundu fingið gongd á tað, hevdu vit trúliga samtykt tað. Orsekin til, at vit ikki gjørdu tað, var, at vit vildu lurta eftir teimum fakligu = sjónarmiðunum frá Feroyamálsdeildini. Hesi sjónarmið vóru veg- — Føroyamålsdeildin stak lítið framfús Familjuumsteðurnar hjá Bjern Hagstrem foraðu fyri, at tíggjutals føroysk- ir exam.art. studentar kundu byrja hevuðsgrein- arlestur á Fróðskaparsetr- inum til heystar. Umleið 30 fólk hava spurt seg fyri um námið sambært upplýsingum frá Fróð- skaparsetrinum. Hag- strøm, ið er 65 ár, hevur tey seinastu 8 árini starv- ast sum aðalritstjóri á Orðabókini hjá Arna- magnæsiska stovninum í Keypmannahavn, har eitt nú íslendsku handritini verða vísindaliga gransk- að og givin út. Hann starvaðist sum lærari á Fróðskaparsetrinum mitt í sjeytiárunum, er ser- kenur i føroyskari ljóð- freði (fonetikk) og hevur skriað greinir og ritgerðir um hesa. Doktararitgerð Hagstrøms er um end- ingarsjálvljóðini í foroysk- um. Sosialurin hevur tosað við Hagstrøm og spurt, hví tað ikki bar til at byrja lesturin til tíðina. — Hetta er ein keðilig sega fyri meg og sjálvandi eisini Fróðskaparsetrið, segði Hagstrøm. Eg havi altíð vilja komið aftur til Feroya og granskað meira í míni sergrein, og tá eg fekk professarastarvið á Setrinum helt eg, at nú var endiliga hevi at arbeiða víðari. Tí gleddi eg meg nógv til starvið. Síð- an hendi tað, at kona mín bleiv sjúk, fekk hald í ryggin og hevði stóra pínu hvenn einasta dag. Hon hevur veri sjúk seinastu tvey árini. Undir tílíkum umsteðum var tað ógjer- ligt fyri hana at fylgja við til Feroya og tað var or- sekin til at eg sekti um hálvtíðarstarv. Eg metti tað vera óhóskandi at vera burtur frá heiminum í 4-5 mánaðir hvert ár og lata leiðandi fyri okkum. — Hvussu er sam- bandið ímillum Seturs- ráðið og Feroyamálsdeild- ina? — Eg dugi ikki at síggja annað enn at tað skuldi verið gott. Seturs- ráðið hevur alla tíðina ynskt at útbygt Feroya- málsdeildina, og hon hev- ur kanska fingið fleiri fyri- munir enn aðrar deildir. Nú hava vit gjert álit, ið liggur úti á Tinganesi, um broyting á stýrisform- inum. Vit kunnu øll vera samd um, at hann ikki er tíðarsvarandi, og talan hevur verið um broyting fleiri ferðir áður. — Var tann frægasta loysnin á hesum ikki tann at seta ein feroying sum leiðara av hevuðsnámin- um? — Jú, uttan iva. — Verður Eivind Weyhe ikki mettur at vera egnaður til tað? — Jú, tað vil eg vera við. Eivind hevur stak gott orð á sær sum lærari. Vit hoyra einki uttan hana vera einsamalla. Tí skeyt eg upp til Seturs- ráðið, at eg fór at undir- vísa tveir mánaðir um várið og tveir um heystið, og eisini, at tann gransk- ingarskylda, eg havi sum professari, var roknað uppí hetta tíðarskeið. Setursráðið kundi ikki ganga við til hetta, so tað varð av ongum. Eg haldi kortini, at teir hava mis- skilt okkurt, tí tað tykist sum um teir hava hildið, at ein skuldi kunnað havt somu tímaætlan alt undir- vísingarskeiðið. Metir tú tað vera dirvis- loysi hjá Setursráðnum ikki at taka av tínum til- boði? Eg havi varhugan av, at Setursráðið og formaðurin í Setursráðnum, Jóan Pauli Joensen, vildu hava meg, hóast talan bert var um hálvt starv. Tað vóru Jóhann Hendrik W. Poul- sen, Eivind Weihe og positivt um hann. — Hví var hann so ikki biðin um at átaka sær hetta starv? — Eg kann einans siga tað, at alt taðfakliga við- víkjandi Feroyamáls- deildini, øll initiativ og uppskot, áliggja henni sjálvari. Feroyamáls- deildin hevur fullkomiliga fritt spæl, og kann gera sum hon vil. Um deildin hevði gjørt vart við, at hon vildi havt leiðsluna um hendi, so ivist eg ikki í at Setursráðið hevði ging- ið tí ynskinum ímóti. Vit vilja hava sama steði sum aðrastaðni, og eitt er, at fólk skulu hava granskað vísindaliga og skrivað. Tað kann upplýsast, at Jóhann Hendrik W. Poul- sen er settur sum lektari, men ikki Malan Simonsen ella Eivind Weyhe, ið er settur sum adjunktur. Vit brúka somu treytir sum í Danmark, t.e. at innan 4—6 ár skulu lærararnir boða frá, at nú vilja teir metast sum lektarar. Tá hava vit eisini skyldu til Feroyamálsdeildin, sum ikki vildu. Teir hildu tað vera ov nógvir leysir end- ar, men teir hava kanska ikki fatað umsteðurnar til fulnar. Eg havi nógvar royndir av vegleiðandi starvi á universitetinum í Stockholm umframt í Keypmannahavn. Ég eri tann fyrsti, ið havi skrivað doktararitgerð um føroyskt mål og eg havi vegleitt granskarar og studentar, ið skrivaðu doktararitgerðir um føroyskt mál. Eg veit ikki um nakran annan málvís- indamann í Norðurlond- um, sum júst hevur sama førleika til vegleiðing av hevuðsgreinarlestrinum á Fróðskaparsetrinum. Vit hava aðrar væl kompe- tentar vísindamenn innan hetta eki, eitt nú Michael barnes, professara í Lon- don, men hann er bundin av sínum starvi. Fert tú sostatt ikki at at seta teir til tað. Hetta er fullkomiliga í tráð við tað, sum vit kenna aðra- staðni frá. Ein kann sjálv- andi fera nógvan kritikk móti stýrisforminum, tað má eg sjálvur viðganga. Men eg vil siga, at skeiv- leikin ikki hevur ligið i forminum. Setursráðið er hinvegin hent at nýta sum skjótiskivu. Tað hevur tó ongantíð enn sagt nei til uppskot frá Feroyamáls- deildini. — Bjern Hagstrem sig- ur, at Feroyamálsdeildin undirvísa á Fróðskapar- setrinum ? — Tað veit eg ikki. Um Feroyamálsdeildin broytir steðu til málið og bjóðar mær hálvt professorat, so komi eg avgjert. Eg rokni tó ið hvussu so er við at koma sum granskari til Feroya, meguliga í ár. Eg havi sagt starv mítt upp á Arnamagnæiska stovn- inum, tí eg væntaði sjálv- andi, at eg kom at undir- vísa á Feroyamálsdeildini til heystar. — Onkur vil vera við, at tú hevur hildið Fróð- skaparsetrið til rukku frá byrjan av, tí tú visti hvussu vorðið var við familjuumsteðum tínum, tá tú fyrstu ferð sekti ? — Eg dugi ikki at síggja at eg skal hava havt nakr- an til rukku. Eg hevði av- talu við mín verandi ar- beiðsgevara til endan av juni og eg haldi eisini, at tað var óheppið, at eg ikki ikki tordi. Ert tú samdur í tí? — Lat meg siga tað, at hevði deildin torað, so var tað hennara egna kvalif- ikation. Hopar tú undan, so ert tú upp á ein máta diskvalifiseradur. Eg ivist ikki i, at teir høvdu klárað tað. Tað er ikki har, trup- ulleikin liggur. Vit í Set- ursráðnum hava sagt klárt og greitt, at um deildin fór undir hevuðs- námið, skuldu vit væl og virðiliga stuðla teimum. etj.- kudni koma nú í vár uttan í stutta tíð. Men, sum eg havi nevnt, eru umsteður- nar hjá mær ógvuliga ringar. — Hevur tú nekur boð til tey mongu, ið hava bíð- að eftir, at hevuðsgreinar- lesturin byrjaði til heyst- ar? — Bart út sagt haldi eg, at Fróðskaparsetrið kundi havt gingið við til upp- skotið hjá mær um hálvt professorat. Men, sum eg segði í áðni, var Feroya- málsdeildin stak lítið framfús — teir tordu ikki. Eg havi undirvíst á ellum stigum og eg hevði kunn- að bjóðað teimum fer- oysku studentunum sterri tímatal enn t.d. studentar á donskum universitetum eru vanir við. Eg haldi kortini, at tað er enn tíð at broyta kósina og fara í holtur við lesturin. etj.-