týsdagur 26. august 1986síða 12

Síða 2: Joan Pauli Joensen: tíðindablaðið Nr. 95 — 26. august 1986 Tvøråfolk eiga at vera e — av teimum virkisfýsnu vinnulívsmonn- unum, keypmonnum, reiðarum og skipar- um, sum legdu steðið undir ikki bert Tveroyri, men stóran part av Feroyum, vera ikki minni errin av teimum arbeiðsfólkum og fiskimonnum, sum ikki bert bóru byrðar! hevdu oddafólk við sjálvsáliti og elsinl dirvi til at seta krøv, og skapa sær og sin- um eitt rimiligt livsfrælsi, sum er a størsta tydningi i ti samfelag, sum vit liva i idag. M.a. hetta segdi Joan Pauli Joensen, fólkalívsfreðingur i reðu síni á fólkafund- inum á Tveroyri seinasta leygardag. Hann segði: Tvøroyri finna borg erdinsmenn sum tað eisini er her at arbeiðsmenn og arbeiðskvinr al i ið r farið undir í 'yggja s S ellum kunr Umfr T krambudi gt keypti T. F. Thomser ør rappu eg S t diishu n ina irð rd gest dlinum g [for at i dils ind Tve ri. Eitt a gongu í 1 i) g våkenr fyl S 5 5 stu I í Si ia i I r g 1 ið k rr r finar <ir k g er h x p ha r Y ol Í I K 1 i K dug 1£ £ 3 £ le K 1 og r 5 + på TKS í ØE tg. Or ongu ey i € en í el ON fór Jóhan Hann ingið sær handils- = rin € € F 11 Kl K OR Á vi eis g A nd } lø Be t Sønner I Í Fr Or k Hi tyrst vor ; Y or MÁLI K if x t kid sk S ollum bygdur Føroyun Y [vør I ravøru ð litil. ti Thomsen mátti at taka ímóti fiski frá het lendskum skipum, sum ta í hópatali fiskaðu undir Feroyum Tann stóri og knappligi veksturin í hesi ungu bygd kom ikki fyrr enn sluppfiskiskapurin av álv ara for at taka seg fram í 1890-unum Vøksturin í skipaflota num var egiligur frá 1890 unum til fyrstu tíðina av 0. eld. Aðrenn tað vóru sluppirnar fyri tað mesta keyptar av fiskimonnum og skiparum fyri upp spardan pening. Lån | næstan ikki av alvara at keypa skip Tvøroyri gekk á Tad er ikki longur tann gamla føroyska mentanin ið bjargasøgum, kapp ing og huldufólkum og skapar fólkini, men ein størri áhugi fyri pengum, 1, kapping og einum meira itøkiligum muni á nøgul Tei at ga a odda 1 nyggja Ss eiagnu vor KEVD og rt ðarar Teit høvadu Y id á og møgu t styr peningi um te vunnu í handli sínum og upp á fisk. sum teir seldu í út ondunum. Eisini hevði tað stóran týdning, at fólk ta fyrstu tíðina settu pen ing inn hjá teimum. Seinni kom so tað, at fólk ikki fingu len og avrokning út- goldna, men mestsum alt fór á kontrabók, bæði inn- tekur og tað sum fólk keyptu fyri, og ofta var torført at vita hvar ein fleyt. Harumframt lótu fiskimenn eisini arbeiðs- megi sína til reiðaran uppá kreditt í gott hálvt ár, tí sjálvt um teir mynstraðu tíðliga um várið, so kom avrokningin ikki fyrr enn til jóla. Ikki fyrr enn í 1935 var avgjert, at fiski- menninir skuldu fáa 50 kr. i forskot um mánaðin. Ti var tað eisini sera rimiligt, at verkafólk eisini slapp at keypa upp á borg hjá keypmanninum Tad var vinningurin av vanliga handilsvirksemi- num og tann økti likvidi- teturin, sum keypmenni- um óbeinleiðis láni frå ar- fiskimonn t € iðsfólki og um sum gav teimum iggjarligan møguleika at ypa SKID og økja VIrK- hesum barn lómsdegum hjá føroyska innulivinum. Hetta vóru t vilkorini á Tver men i Førovum i sini heild Keypmenninir høvdu i ti samfelag, sum tå var, ikki annan møguleika, ti aðrir figgjarmøguleikar vóru ikki til. Tidirnar vóru soleiðis tá. Keypmaðurin fekk ikki pening fyrr enn fiskurin var seldur, og sum kunnugt vóru selu- viðurskiftini sera primi- tiv, hver seldi fyri seg og einki er at ivast í, at teir foroysku keypmenninir sjálvir hava verið smáar finnur í einum sterri leiki. Tíbetur, hjá føroyingum var klippfiskurin, sum fleiri ferdir var tillutadur gullmedaljur, fyrsta floks. Kortini veldst alt um eyguni, sum siggja. Var Tvøroyri heimurin aliur, so var munurin stórur á leikpartinum hjá arbeiðs- min Keypmenninir stóðu á odda fyri vinnulivinum á Tvøroyri. Eitt vinnuliv sum dróg nógv fólk til sín frá ollum Feroyum. Her komu fiskimenninir norð- aneftir um várarnar at rigga skipini til, og skjótt komu eisini allar fiska- genturnar í fiskahúsini, her var lív og virksemi. Her hittust mannfólk og konufólk frá ellum Feroy- um. Eitt yðjandi folkaliv, sum eisini er lýst í bóku- num hjá fleiri av okkara frægu rithevundum. Tveroyri hevði sínar líkar í grannalondunum í 1920-unum. Hver kennir ikki donsku sjonvarpsrød- ina Matador, mundi ikki farrin av ti sama vera á finna á Tveroyri. Odda- fólkini bóru seg at sum oddafólk, gingu í klæðum, sum hóskaðu til teirra stødu í samfelagnum. Tað skuldi sas gr SiggJjast, 1 rd Skótarnir settu sin dám á hátíðarhaldið eingin ivi um tað. Tey áttu klubban prýðiligum vekrum og búðu 1 húsum við vælhildnum urtagerðum. Tey høvdu ein atburð og ein livsstil, sum i hvussu so er i eygu num å folki flest, gjørdu tey til verðinsmenn og dollarprinsessur, sum onkur hevur sagt. Hjá teimum kom onkuntið kongur inn á gólvið og champagnepropparnir smeltu og edla drúan perl- aði í glesunum, sum Ed- vard Mitens tekur til. Hesi fólk hevdu smag, stíl og dugdu at bera seg at og seta seg í respekt, ey kendu til verðina utt- anfyri Feroyar, ikki bert frá sluppdekki, men frá eini togkupe og cafeum. Tey vóru generøs. Eitt demi er kirkjan, sum keypmenn her á staðnum guldu meginpartin av. Mær er sagt frá at frúur- x nar sik; — —T——— ;