hósdagur 11. september 1986síða 9

—| fyrst møguleika fyri at virka, sum hon skal, tá ið eisini hitt er komið í rætta legu Andveikraverndin skal vera ein natúrligur partur av Almannaumsit- ingini, verður sagt í Sam gonguskjalinum. T.v.s., at hon fer at verða yvirtikin Eisini verður sagt, at vit í hverjum læknademi ella hverjari sýslu skulu hava heilsuligar og eindir — og at hesar skulu umboða Endurbúgvingar- Andveikra sum ein natúr Almanna sosialar stovuna og verndina ligan part av stovuni Stuðul úr Landskassanum Vilhelm Johannesen nevndi, at fólkaskúlin í letuni royndi at laga tað soleiðis, at hann verður til reiðar at taka ímóti øllum, eisini evnaveikum. Vil- helm helt, at Frítíðarlógin frá 1983 var eitt gott amboð Kommunurnar hava skyldu at seta á stovn serstaka frítíðar- undirvísing fyri fólk yvir 14 ár eftir tervi. Kanst tú vísa á serstakan terv hja teimum evnaveiku, so hava kommunalu mynd- ugleikarnir skyldu at seta undirvísing á stovn Tað kunnu vera komm- unur sum av fíggjarligum orsøkum ikki hætta sær undir eina tílíka undir vísing. men smb. $ 19 kann landskassin í ser- ligum førum gjalda allar útreiðslur. Neyðugt við samstarvi Hvussu skulu vit í praksis fáa tey evnaveiku í arbeiði bæði á almennum stovnum og á privata ar- beiðsmarknaðinum. Her verður neyðugt við einum neyvum samstarvi millum Endurbúgvingarstovuna, Almannastovuna, tær heilsuligu og sosialu eind- irnar, tað almenna og partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum. Samband hevur verið millum Endur búgvingarstovuna og landsstýrið fyri at fáa eitt hóskandi tal av arbeiðs- plássum til brekað á teim- um almennu stovnunum og hjá tí almenna Eg veit væl, at alt hetta er lættari sagt enn gjert, men her mugu allir partar samvirka soleiðis, at vit fáa givið ellum landsins borgarum somu semdir Endamálið kundi td verið 1 vart arbeiðspláss fyri hverji 10-15 vanlig ar- beiðspláss — bæði hjá tí almenna og tí privata Landsstýrið vil íhvussufer mæla part- unum á arbeiðsmarkn- aðinum til at skipa soleiðis fyri, at hetta fer at bera til. Felagið »Javni« kundi meguliga verið við í sam- ráðingunum. Hensar Ellingsgaard. landsskúlastjóri, brúkti sína talutíð til at greiða frá tí nýggju frítíðarundir- vísingarlógini. Eftir lógini frá 1983 verður frítíðar- undirvísingin býtt upp í tríggjar hovuðspartar. Al- frítíðarundirvís- ingin, frítíðar- undirvísingin og frítíðar- virksemi. Hendan lóg kom í staðin fyri eina lóg frá 1935, sum var ógvuliga ótíðarhóskandi Kveldskúlaundirvísing- in fyri evnaveik kundi verða skipað innanfyri »almennu fritidarundirvis- ingina«. T6 eru serligar treytir, sum skulu lúkast eitt nú, at øll yvir 14 ára Tað eru teimum menna serstaka hava atgongd kommunurnar á einstaku plássunum, sum skulu gjalda, men verða teimum stuðuls- útreiðslunum lands- 50“ av heimilaðu endurgoldnar frá kassanum Møguleiki er tó fyri, at landskassin rindar 100“ av útreiðslunum, nevni- liga tá ið undirvísingin verður skipað sum serstek frítíðarundirvísing Kommunurnar hava skydu til í tann mun tervur er á tí at seta á stovn serstaka frítíðar- undirvísing Serundir- vísingarbólkar kunnu verða sttir á stovn, um minst 5 næmingar hava boðað frá lutteku. Lands- skúlafyrisitingin kann tó í serstøkum førum góð- kenna eitt lægri luttakara- tal. Talan kann vera um boði betandi serundir- vísing (»kompenserende«) undirvísing, sum betir um ein terv, tað veri sál- ella likamligan Bøtandi serundirvising kann undir heilt støkum forum verða givin heima, men skal Lands- arligan ser- skúlafyrisitingin í hverj- um einstekum ferum góð- kenna hetta. Talan kann eisini vera um fyrilitarliga serundir- vísing (»hensyntagende«) Hendan undirvísingin lík- ist meira ti vanligu frí- tíðarunidrvísingini, men meguleiki er tó at hava smærri hold og at hava fyrilit = yvirfyri teimum innlæringartrupulleikun- um, sum kunnu vera. Und- irvísingartilboðini her skuldu verið nakað tey somu sum í vanligu fri- tíðarundirvísingini. Markið er tó ikki altíð so skarpt ímillum hesi bæði slegini av serundirvísing. Til at seta fyrilitarliga ser undirvísing á stovn mugu minst 5 hava teknað seg. Men eisini í hesum feri kann Landsskúlafyrisit- ingin geva loyvi til minni hold, um læknalig og sál- arlig tilmæli fyriliggja. Ongin serundirvísing má fara fram, uttan at undirvisingarætlanin er góðkend av Landsskula- fyrisitingini. Heldur ikki å serundirvísing fara í gongd, uttan at tann um- sitingarligi parturin er góðkendur av Landsskúla- fyrisitingini. Lærararnir mugu hava bædi fakliga og nåmsfrødiliga útbúgv- ing til at undirvísa við- komandi bólki av brek- adum. Fyri at fåa lærar- arnar góðkendar til ser- undirvísing er neyðugt at teir progva, at teir hava útbúgving til tess. Annars verður ikki loyvi givið til at seta bólkarnar á stovn sum serundir- vísing. Krevini eru tó eitt sindur ymisk, tá ið talan er um almenna frítíðar- undirvísing, um betandi undirvísing ella um fyri- litarliga undirvísing. Vánaligar royndir Finnur Helmsdal, leiðari av Andveikraverndini, vísti á fleiri trupulleikar, tá ið evnaveik skulu í ar- beiði. I løtuni er bert tørv- ur á fólki við 100% ar- beiðsevni, og best er um hesin persónurin eisini hevur útbúgving. Hetta fáa vit best prógv um, tá ið vit hyggja at starvs- lýsingum, sum arbeiðs- gevarararnir í dag- blødini. Fólkini skulu vera »røsk, kvik, álítandi — út- búgving gevur fyrimun, arbeiðsroyndir geva fyri- mun$, og tey skulu hava hug, dirvi, áræði o.s.fr.« Myndirnar, vit gera okkum eru ikki júst av brekaðum fólkum, og slett ikki av einum persóni, har brekið er evnaveikleiki. seta Kanska helmingurin í arbeiði Vit vilja ikki í Andveikra- verndini sita hendur í favn, hóast tað tykist sera trupult, jé ligt, at leita fram arbeiði til tey evnaveiku greitt, at vit ikki eru for fyri at fáa samfelags- hjólini til at ganga spaku- 1 nærmast ógjer- Tað er ligari. Vit vita eisini, at tað er ikki bara siga tað, hjá einum ar- beiðsplássi at taka ein evnaveikan. Ofta eru bæði arbeiðsgevarar og starvs fólk ótrygg við at arbeiða saman við einum evna- veikum. So valt verður at siga nei, hóast vælvilji er til staðar. Í Andveikra- verndini meta vit, at um- leið helvtin av teimum evnaveiku eru fer fyri at koma út á arbeiðsmarkn- aðin — undir treytum og við tillagingartíð Vit eiga at herða stríðið fyri at alt fleiri fáa hendan meguleikan. Samstundis mugu vit herða stríðið fyri at tey evnaveiku, sum fáa arbeiði, fáa so góðar treyt ir sum yvirhøvur gjørligt T.v.s eina góða og miðvísa upplæring og at lenin verður samsvarandi, tá ið arbeiðsevnini batna. Vit ivast íkki í, at um rætt verður farið fram, so kunnu heilt nógv evnaveik gerast rættiliga stabil ar- beiðsliga. Hugur og vilji eru sum oftast til staðar, meðan sjálvsálitið og kunnleikin kanska resta Men hetta ber væl til at beta um, eisini hjá evna- veikum sum at Skúli má setast á stovn And- Endur- búgvingarstovan við stuðli frá Javna og for- eldrafeløgunum fara at Framhald á síðu 10 Pad er min vøn, at veikraverndin og