týsdagur 7. oktober 1986síða 10

Síða 10 tidindabladid 80 år I dag fyllir Arnold Kjærbech, å Sevmyri å Tvøroyri, 80 år. Arnold, sum hevur verid arbeidsmadur, hevur alla sina tid verid eldhugadur javnad- armadur og fakfelagsmadur. Hann kom uppi, tå javnadarfelagid å Tvør- oyri varð stovnað i 1925, og hann hevur verið limur síðani. Hann er ein av teimum mongu, sum í stillum hevur stuðlað hesa rerslu, ið hevur fingið so stóra ávirkan á hetta sam- felag, tí vanliga fólkinum at gagni. Hann luttók í ymiskum arbeiði. Hjá handl- unum, hjá kommununi og í mong ár arbeiddi hann í skervknúsaranum. Tey mongu árini sum formaður. Í skervknúsaranum undir Akurgerði var hann til hann gavst í 70- unum. Arnold er giftur við Rosu, sum er ættað úr Danmark. Hann er sevmýrisingur. Sonur Leydu og Palla'Kjærbech, Nellie-Palla, sum var skipari. Arnold er ikki maður við teimum mongu orðunum. Men ert tú komin í prát við hann, er hann áhugaverdur og minnið hevur hann gott. Hann hevur fylgt væl við samfelags- gongdini og sigast kann, at hann vaks upp. | til mans saman við javnaðar- og arbeiðara- rersluni her á landi, og henni hevur hann ver- ið trúgvur 1 moti. Góði Arnold! Hjartaliga tillukku við degn- um. Vóni, at heilsan verður tær blíð mong ár aftrat. A páskum fyri fýra árum síðani hevdu Marner Lisberg og undirritaði eina samreðu við Arnold, og aðrar eldri tverámenn um tey tiltøk, sum arbeiðararerslan á Tvøroyri var farin undir. Um Javnaðarflokkin og sjálv- andi um slóðaran, Petur Mohr Dam, sála, sum Arnold hevur stóra virðing fyri. Í sam- band við 80 ára dagin havi eg tikið nekur brot úr hesi samreðu. jóhann — Hetta flakavirki, sum arbeiðararnir og kvinnurnar hava sett á stovn, er tað triðja til- takið. Tá hann, Eirikk- ur Jallur, leyp á Ormin Langa, vann hann ikki fyrrenn á triðja sinni. Nú loypir Fólkaflokkur- in á aftur. Fyri tridju ferð! Hver so vinnur, er Partvíst sjálv- boðið arbeiði Grundin til at farið varð undir Isvirkið: sum var fyrsta tiltakið, ein roynd at fáa meira fyri fiskin, fyri at royna nakað nýtt og fyri at skaffa fólki arbeiði, sum tá var farið at minka á Tøroyri. Fleiri var fundir vóru í spurningurin. Fylking um hvat skuldi gerast. Eg var ungur tå um 20 ár men var á Soleiðis tók Arnold = teimum flestu fundunum Kjærbech til orða, tá vit hevdu sagt, hverji erind- ini hjá okkum vóru at fáa hann at greiða okkum og helt tað var heilt spenn- andi. Arbeiddu arbeiðsgev- ararnir, ella teir meira aft- frá onkrum av tí, hann urhaldssinnaðu imóti ætl- mintist frå seguni hjá ar- anini? beiðararersluni á Tver- Ja. ja, Føroya Tid- oyri. Hann sipadi í hesum indini — teir konservativu føri til onkra skriving. hevdu vvirtikid tað tá sum hevði verið í Dag- skrivaðu ímóti. Men tað blaðnum um tað mundið vóru eisini limir í Fylking, Men lat tað fara í hesur s vóru ímót Men sambandi. Lat okkum fara : in va aftur til seinr greidir soleidis frå: grava út virkinum, iyri Nr. 112 = 7. oktober 1986 Rosa og Arnold uttanfyri húsini úti á Sevmýru eina góðveðursletu forpliktaðu vit okkum at arbeiða nakrar dagar utt- an løn, og farið varð ígongd stutt eftir nýttár í 1926, haldi eg. Avgjert varð, at teir sum skuldu til fiskiskap, skuldi arbeiða fyrst, og so tóku teir, sum vóru heima við. Albin maður. Tað, sum varð grivið út, varð koyrt við vognum á skinnarum vestur í Súp- annavíkina. Men tað var ikki so nógv at grava, tí skjótt komu vit fram á hellu. Og so at skjóta og bora við hond. Tá komu grótmenn uppí. Eg haldi. at til sjálv- an útgrevsturin var tað sjáldbodna nóg mikið. Tá sprongt varð, varð stillað upp. hetta arbeiðið gjørdu handverkarar »Litlin«, Jógvan Hansen, var formadur fyri hesum Akeson var for- men arbeiðnum. Tveir triðings-len Arbeiðið tók langa tíð, og summarið eftir mangl- aði fólk og pengar. Ég minnist ein sunnudag, Poul Øster, Poul Hjá Johan á Gerðum, og eg gingu ein túr inni á Tver- oyri, har vit møttu Damm- inum. Hann spurdi Poul, ið var stivur í føroyskum Tá teir fregnaðis um eitt ella annað vórðu lidnir x I rað 1 r 1 har i spurdi 11 eg um eg vildi tara oman at arbeiða fyri tveir triðingar í len. - Hví ikki tað, hugsaði eg við mær sjálvum, betri var at fáa tveir tridingar í løn enn einki at fáa. Ég fór, og var fyri summarið So vítt eg minnist vóru vit einir 12-14 sum arbeiddu fyri tveir triðingar. Ég minnist, at Dam sat hvíttklæddur á kvistinum og útbetalti lenina. Var Dam stjóri? - Hetta var tá virkið var í gerð, so har var eing- in stjóri og hann fekk ikki eitt reytt oyra fyri alt hetta her... — Hvussu gekk at fáa fólk at arbeiða sjálvboðið ? — Eg haldi ikki, at tað var so galið. Ein maður, Palli Wang. sum hevði ein handil, helt eftirlit við ti, so tað gekk reiðuligt fyri seg. Men hvussu við teim- um, sum vóru imoti? Eingin bardón in arbeiða ella strikast ... Eg arbeiddi so har alt ant- summarið og fekst mest við at stoypa skilarúmini Uppi á vóru tveir mans, Kristian Ho- gaard og Andreas hjá Jaspuri, og so kom hann, danskarin, sum skuldi maskinurnar upp saman fyri og botnin. seta Teir vid tveir triðingar Men tá t: ð kom til at arbeiddu so honum eisini um hetta, men teir fingu so fulla len Vakti ans Arnold greiðir frá, at tog- nakað um, hvat slag av frystiútbúnaði skuldi útvegast. Tað end- aði við, at tað var útgerð við sonevnda Ottosen- frystiútbúnaðinum Um fiskin sigur hann, at fiskurin var bert skorin eðrumegin uggan. Fisk- urin var heldur ikki av- hevdaður. Minnist meg rætt, var prisurin betri tå høvd- id var vid. Eg minnist, at sunnanmenn — hovbing- ar, porkenningar og våg- bingar — komu av Munka- grunninum, Sunnan Stein teir rópa, norð at avreiða. Fiskurin varð lagdur í netkurvar og síðan niður í eitt betong-kar við íslaka. So tá fiskurin hevði verið ast var nóg leingi niðri í — og var glaseraður varð hann hivaður uppúraftur og fór eftir flutnings- bondum til kelirúmini. Alvaratos tit eyguni vóru so klár í hondum sum um hann var livandi, sum var hann nýdrigin. Ja, ja, nógv fólk komu oman frúurnar eisini — at síggja henda pena fiskin. síðan Hver figgjaði ? Tað var statslán, og so læt Fylking teir pengar Tiknir framum Tá Isvirkid var liðugt, fingu tit so arbeiði har? Summir, men arbeiði var ikki til allar. Eg minn- ist at nakrir, sum arbeiddi hjá Mortensen, flentu at okkum: »Arbeida fyri tveir-triðings-len, tykkara bíttu hundar.« Men tað løgdu vit onki í. Men so logið kann tað vera. Fleiri av teimum fingu arbeiði í Ísvirkinum. Teir vórðu tiknir frammum okkum aðrar. — Var tað nógv brúkt móti arbeiðararersluni og javnaðarmonnum, at Ís- virkið fór á heysin ? Tað kunnu tit ætla.. og AT bleiv brúkt... ja, tað verður brúkt enn. Men sjålvt um Isvirkid var fa- rid, sat Dam ikki hendur i favn, men før aftur at stríðast fyri at bjarga Ís- virkinum Hann samráðingar í Danmark, og tað endaði við, at semja hevði varð gjørd um, at virkið skuldi leigast í 25 ár, minnist eg rætt og ikki Herluf Thomsen leigaði tað, og eftir teim seljast um 25 árunum skuldi tað so fella til kommununa, og tað gjørdi tað so Hetta var í 50-unum,og eitt sóknarstýri, sum fekk borgarligan meiriluta, tí ein, sum var valdur á javn adarlistanum, fór yvirum, seldi tað til AS NJ Mortenser Men hvusst k sokn arstyrid, sum så unum upprunaliga imoti