týsdagur 4. november 1986síða 8

(05) = a oo Føroyingar ta størstu målvitanina I årsritinum hjå Norrøna »Språk i ið kom út målstovninum, Norden 1986«, herfyri, sigur ein danskur málvísindamaður, Jern Lund frá Danmarks Lær- erhejskole, at feroyingar hava ta størstu målvitanina av øllum Norðurlandatjóð- unum, og danir ta minstu Í eini samreðu við Sosialin segði Jørn Lund, at måltil- itan er eitt hugtak, sum er ringt at greida frå i at måltil- »ini tjóð veks r tå av frem virka tað stødid sostatt tjóðskaparliga Máltilvitan hevur einki við málkunnleika at gera, men er eitt samfel fyribrigdi. Lund agsligt vísti á, at máltilvitanin hjá denum oftani er vaks- in Í krepputíð tjóðskaparligari Vanvirða íslend- ingar nýrnorskt? Í ársheftinum hjá Norrena málstovninum, ið inni heldur fyrilestrar, sum norrenir málvísindamenn hildu á eini stevnu í Leg- umkleystri í SuðurJút- landi seinasta heyst, verð- ur eisini hildið upp á, at ís- lendingar vanvirða ný- norskt og at teir ikki meta tað sum eitt siðmentað mál, men sum eitt slag av primitivum málferi. Hesin pástandur man helst vera fyri nokk so óvæntaður teir nógvu íslendsku stuðl rnar av nýnorskun Imillur fyrilesararn: ru Kjell úr Nor Jót Hendrik W € I øse ið Í é 1 Tad má S felagslig tødid N 5 Føroyingar størstu tilvitan ør nd tosad Nordanlondum, sum sam bært Lund hava ta størstu tilvitanina um mål sitt, eru feroyingar, síðani norðmenn, harnæst teir finnar, sum tosa svenskt, síðan finnar og seinast danir. Íslendingar samar og grenlendingar eru ikki uppi í hesi flokk- sviar og anini, tí Lund sigur seg ikki hava nóg nágreini- ligar upplýsingar, serliga úr Íslandi. Hann heldur kortini, at måltilvitanin hjå islendingum er vaksin Visandi til målfrødingin i seinastuni norska Helge Sandøy sigur Lund, at islendski ikki longur tryr uppå søg tad målid, og at is nyta ungdómurin urnar um reina ís- lendska lendskir ungdómar fremmand orð og morfo- logiskar (bendingarfrødi- ligar) nýgerðir. Lund sig- ur, at menn kunnu kjakast um, antin måltilvitanin hjå islendingum er vaksin av hesum åvum ella um hon bert hevur fingið nyggja stevnu Spottar mál- røktarroyndir Tann gitni norski målvis- indamaðurin Kjell Venås tosaði eisini um islendskt og feroyskt i sínum fyri- Hann er sera beisk- ur mótvegis íslendingum lestri og tosar vanvirðisliga um royndir teirra innanfyri málrekt og íslendska orða- heimligum steði. Hann sigur, at í málspurn- gerð á ingum íslendingar eru ógvuliga sjálvsentreraðir og nalvaskoðandi, ja upp Trond- Venás vísir til ónavngivn- r keldur, ið segdu honum, íslendingar yvirhevur invirða halda, at tað liggur langt nýnorskt og fra ti einasta rætta, sanna, heilaga og gudgivna mál- num, íslendskum. Sum talsmann hesa áskoðan nevnir Venás Halldor Laxness x k. og skt bert kann sammeta ð i førini hjå buskmonnum i Afrika. Tad neyðugt at greiða frá, at Venás skrivar nýnorskum Venás tosar eisini háð- íslendskar mál- teimum, er neyvan sjálvur á andi um freðingar, frá sum skrivaðu fyrstu mál- frødiritgerdina (i 1100-tal inum) til ein tann fremsta islendska målfrødingin i dag, Baldur Jonsson, lekt- or, sum eisini var å stevn- uni i Løgumkleystrinum Venås nevnir teir allar »skolastikarar« (skula- spekingar). Hann spottar eisini målrøktarroyndir i Føroyum og sigur, at tå talan er um »purismu« eru uppaftur sjålvur føroyingar katólskari t.e. íslendingar. Í føroyska enn påvin, sambandi vid orðagerð á heimligum steði sigur tað nakrantíð eydnast at hann, at um fáa føroyingar at nýta orð »teld« og »teldu« i staðin fyri »edb« »komputari«), tá málrektarmenn megnad tað, sum Asa-Tór ikki megnaði, at glíma við Elli sum (ella hava kerling og sigra etj.- 124 4 no vemb er 1986 Frá einum málfundi á Fróðskaparsetrinum, har Jóhan H. W. Poulsen fyri fyrstu ferð kom við nýggja orðinum telda Norski málvísindamaðurin Kjell Venáas er sera beiskur mótvegis íslendingum og tos ar vanvirðisliga um royndir teirra innanfyri málrekt og orðabókagerð á heimligum steði. Í samband við feroyska orðagerð á heimligum steði sigur hann, at um tað nakr- antíð eydnast at fáa føroyingar at nýta orð sum »tedl« og »telu« í staðin fyri »vedb« (ella »komputari«, tá hava målrøktarmenn megnað tað, sum Asa-Tór ikki megnaði, at glíma við Elli kerling og sigra Norski málvísindamaðurin Kjell Venás spottar málrektarroyndir í Føroyum og sigur, at tá talan er um »purismu eru feroyinger uppaftur katólskari enn sjálvur pávin, t. e. íslendingar