hósdagur 13. november 1986síða 13

Nr. 128 13. november 1986 Bulgarien tíðindablaðið »Mid0-Amerika« hjå Sovjet Eitt land uttan uppreistur móti stóra- beiggja eystanfyri Bulgaria liggur á Balkan hálvoynni og hevur grann- norðan- arnar Rumenia fyri, Jugoslavia vestan- fyri, Svartahavið eystan- fyri og Turkaland og Grikkaland = sunnanfyri Landið er limur i Warsawa-samgonguni, og bulgarski kommunista flokkurin hevur havt vald- id sidan 1944. I september 1946 fekk landid »følkarepublikk« og sidan 1948 hevur kommunista- flokkurin styrt. Tad id liggur aftanfyri sigurin hjå kommunistun- um er at Bulgaria undir seinna heimsbardaga var i parti vid nazistunum. Sov- jet sendi Bulgarien eina avbjóðing í 1944 og so komu kommunistarnir til valdið. Tað búgva umleið 9 milliónir = í Bulgarien. 900.000 eru turkar, og um- leið 400.000 eru »sigoyn- arar«. Amnesty International er fyri stuttari tíð sidan farið at taka sær av stød- uni hjá turkunum. Í eini frágreiðing sigur AI, at turkararnir verða hand- tiknir, verða tvangsflutt- ir, og eisini dripnir bert tí teir eru ein andsteða. Nógvir hava skift síni eft- irnevn út við bulgarsk bert fyri at fáa frið. Teir flestu av teimum eru mus- limar, men hava ikki rætt til at hava egna trúgv. Summir eru handtiknir av trúarávum. Sjálvt bulg- arsk lóg tryggjar íbúgv- um sínum trúarfrælsi og gevur minnilutum rætt til at nýta egna mál. Ein ferð í Bulgarien er ongantíð sum ferða- mannastovurnar vilja vera við. — Á jøvnum feti við ell onnur suðurlond í Evropu — lesa vit í bók- lingunum. Eitt stað har matstovurnar, diskotekini og náttklubbarnir kapp- ast um at fáa flest ferða- fólk. Fyri okkum var einki samsvar millum tað ið bóklingarnir skrivaðu, og so tað vit upplivdu, sigur Wenche Schjønberg úr AUF í Noreg, ið er ung- mannafelagið hjá norska javnaðarflokkinum. Jú, sól tað hevdu vit nokk av, og búffar og reyðvín um kveldið. Sjálv- andi var tað ein feria utt- an »stress« og skund. Men heitið sum aðrastaðni sunnan fyri var tað bluff Fåtækradømi Fåtækradømi síggja vit nógvastaðni í heiminum Men hetta var eitt annað slag av fátækradomi, tað ið vit ella úti enn síggja í Italiu við strondina í Spaniu. Her var tervur á materiellum sum kjet, men eisini frælsi tingum so var ein vera, ið treyt. Tu kanst ikki nýta pening tín til tað tú hevur hug, tú kanst ikki ferðast har tú hevur hug og ikki at gloyma, tú kanst ikki práta um tað tú hevur hug til. Okkurt eltir teg alla- staðni. Eitt okkurt tú hev- ur trupulleikar at fáa eyga á. Eitt okkurt, ið kemur til sjóndar gjøgnum »sivil«- klæddar legreglumenn, nakað vit ikki leggja til merkis fyrr enn tann eyst- urlendski persónurin, ið vit tosa við, brádliga verð- ur so tigandi, undarligur og sær ikki út til at fela seg væl. Dollar ferðafólkið Fyri okkum er tað ongan- tíð vandi á ferð. Løgreglan ansar eftir okkum. Eisini høvdu vit dollarar ella krónur. Vit ferðafólkið eru tann vesturlendski valutain, ið er neyðug um bulgarska skútan, ið kann líknast við ein bjargingar- bát, ikki eisini skal sokka. Men fyri bulgararar kundi tað vera vandamik- ið at tosa við okkum. 18 hvussu er um samreðan snúði seg inn á evnir so sum fíggjarlig viðurskifti í Bulgarien, skrivifrælsið, persónligt frælsi og steð- an millum eystur og vest- ur. Tá skifta bulgarar al- oftast evni og vit verða gjørd var við, at tað situr onkur við næsta bord. Svarið ein fekk gjerdist knapt og ofta ironiskt. Setningarnir kundu skilj- ast á nógvar mátar, men um ein hugdi at andlitin- um hjá viðkomandi, skilti tú hvat tey meintu. Í handlunum í Bulgari- en er trot á ellum. Sum aðrastaðni i Eystur- europa, men her er stand- urin bara verri. Tí gerast handlarnir har útlend- ingar kunnu keypa so lokkandi. Í teimum kann við út- Men ein bert keypa lendskum pengum boðini í fyri okkum eru ti hesum handlunum eisini ógvuliga vánalig um vit samanbera vivo handlarnar heima. I sindur a sprutti, tubbaki, ekektr iskir bandspælarar og klæðir, ið hava eitt sindur betri dygd enn tey ein fær í vanligum handlum. Fyri eysturlendingar er her Hetta tann sum í dreymaverð er ið myndin vit fingu aftaná at hvussu er hava verið til handils ofta saman við bulgarum, ið vit ofta keyptu dollar-handlunum. fyri úr Vekslar tú? Veksling var ógvuliga út- breidd. A strondini, i mat- stovum og í kioskunum á getuhorninum. Um ein hugsar um miðalinntek- una hjá bulgarum so vóru tað ógvuliga stórar negdir av pengum ein kundi veksla. Men har tað soleið- is, at sjálvt um maðurin á strondini vekslar 300 krónur, so er tað íkki hann, ið fær peningin. Vaktarmenn á strondini er fyrsta liðið, peningurin skal til. Og soleiðis fara pengarnir víðari, og fyri hvert millumlið veksur kursurin. Hetta fyri at onkur skal kunna keypa vesturlendsk klæðir, vest- urlendskan tónleik, whiskey úr Skotlandi. Samstundis eru fólk fá- tek. Sjálvt miðalklassin, ið ólógliga finst, hevur ikki ráð til at eiga meir enn eitt barn, og tá er trupult at fáa rår til at gjalda tí eina útbúgving. Vandin við at veksla á svarta marknaðinum Sjálvandi er tað vanda- mikið at veksla svart. Um ein útlendingur skal út av landinum og ikki hevur eina kvittan frá myndug- leikunum ið prógvar, at ein hevur vekslað hjá myndugleikunum, fær ein seks áljóðandi 100 krónur. Bulgarar kunnu fáa fleiri ára fongsulsrevsing fyri at veksla svart. Men dreymurin hjá vanliga fólkinum at sleppa til vesturheimin, er so sterk- ur, at øll veksla. + 4 Stórur áhugi fyri politiskum skeiði reðarar. Vit evni at velja ímillum, og Vikuskiftið 18.-19. oktob- tyri einum Hetta teimum er skipaði Sl politiskum skeiði skeið var mongu tiltøkunum, SU i år hevur skipad fyri, og hava eitt av næsta ar fyriskipa. Polit- sumvit i ætlanir um at Skeidid nevndist: iskt grundskeid I. Plåss var fyri 15 luttak- arum, og longu 3 dagar aftaná, at lýst hevði verið í blødunum, var fult tekn- að. Leygarmorgunin kl. 10 skuldi skeiðið byrja. Tá skuldi eftir ætlan danin Preben Jørgensen, leggja fyri. Hann skuldi verid komin vid flogfarinum dagin fyri, men tað vildi so illa til, at flogfarið ikki fekk lent fyri tí vánaliga veðrinum. Til alla lukku lendi tað leygardagin. Pre- ben Jergensen hevur sjálvur fingið útbúgving sína sum unmndirvísari i DSU, og í dag starvast hann innan hetta ekið hjá DSU. Til saman hevur DSU yvir 60 undirvísarar Men hóast Preben ikki kom til tíðina, byrjaði skeiðið til ásettu tid. Jó- annes Dalsgaard hevði lovad at koma oman og siga nøkur orð, og hjá hon um var einki í vegin fyri at leggja fyri. Hann byrjaði við at okkumfrá seguna hjá ti danska javn- aðarflokkinum og tess til- knýti til fakfelagsrersl- una. Inn í millum fekk Jó- annes spurningar, og fyri- lesturin bleiv tí ikki bert fyrilestur, men eisini eitt gott og lívligt kjak. At enda flutti segan heim til Feroya, og vit fingu eitt yvirlit yvir seguna hjá tí føroyska javnadarflokkin- um. Seinni um dagin kom Preben. Og fyri at gera eina langa søgu stutta, tosaðu vit restina av seinnapartinum um ta sosialistisku teoriina og ideologiina aftan fyri javnaðarflokkin. Eftir at hava etið nátt- urða, hildu vit fram. Nú varð tosað um talutekn- ikk. Hesaferð sluppu vit oll at royna okkum sum greiða fingu rekur eftir upp at stutta reðu um eitt av hes Eftir 1 um og hópin av viðmerk- fyri um evnunum 5 rað ingum, góvust vit dagin. Morgunin eftir byrjaði við, at vit fingu nakað at vita um gongdina og menningina av sosialism- uni frá Marx og til dagion í dag Seinnapartin tosaðu vit um, hvussu vit skuldu or- ganisera arbeiðið innan SU. Og her má sigast, at vit fingu nógv góð ráð. Samanumtikið eitt sera væleydnað skeið. Stutt- ligt at síggja, at áhugin var so stórur Eftir er bert at siga, at SU hevur limafund annað- hvert månakvøld i helun- um í Dr. Jakobsensgetu 5, og lesiring annað hvert mánakveld á sama staði Øll eru vælkomin. Gudmund FUT og felagið av dansi- fyrireikarum samarbeida? Tiltøkini hjá FUT at mót- mæla hega tollinum á ljóð- forum, tekur SU fult undir við. Tað líkist ongum og er als ikki í tråd við okkara hugsjón, at bert tey væl- bjargaðu skulu hava ráð at spæla upp á og eiga ljóðferi. Eitt av endamálum okk- ara er jú at arbeiða fyri at oll skulu hava meguleika at fáa lut í mentanini, ið er í Feroyum. SU hevur eis- ini sent bræv til umboð okkara í Landsstýrinum, har vit krevja, at teir gera sítt til, at ein loysn verður funnin í hesum máli. Men at felagið av dansi- fyrireikarum letur sum um teir hava nakað felags við FUT, má ungdómurin i Feroyum ikki lata seg lumpa av. Øll minnast vit, at stuttleikaskatturin fyri nekrum árum síðan va ravtikin. Hetta varð gjert fyri at fyribyrgja, at at- gonguprísirnir í dansihel- unum skuldu fara upp. Tað bleiv jú sagt, at tað skuldi vera so dýrt at fyri- skipa dans, um ein sam- stundis skuldi gjalda stuttleikaskatt. Men her má ein ásanna orðini >Tá ein rættir f lítla- fingur, vil hann hava alla hondina.« I stadin fyri at vit fingu eitt atgongugjald, id vit kundu liva vid, so ungu vildu fyriskipararnir, nu teir høvdu fingid hesa eykainntøku, hava upp aftur meir, og atgongu- gjaldið fór upp vid 2- 300%. So ístaðin fyri at leggja toll á ljóðferini, kundi ein heldur roynt at fingið fleiri pengar frá teimum, ið fyrst sluppu undan stuttleikaskattin- um, og sum síðan hækkaði billettprísirnar. Tað líkist ongum, at ein skal av við hálvthundrað krónur fyri eitt atgongumerki. Við hesum prísum og tá hugs- að verður um, at ung van- liga ganga í dans 2 ferðir um vikuna, gerst hetta skjótt nógvur peningur.