hósdagur 4. desember 1986síða 11

| Nr. 137 — 4. desember 1986 tíðindablaðið Framhald av síðu 10 henda hátt? Hevuðsorsekin r, at um selan var frí metist vandi vera fyri eisini um minstaprisur var ásettur at prísásetingin vildi verið ov tilvildarlig og »svingad« ov nógv. Og var bert ein ella heilt fáir keyparar sum tað ivað nógvastaðni er vildi tann monopolsteða hesin ella kunnað »diri geraå« prísin niður um tað høvdu hesir narknaðurin og umsteð irnar annars legdu upp til Lítla talið av keyparum í flestellum stødum ger annars, at fiskurin bert í heilt Noregi verður seldur via uppboð fáum steðun Góðkenning og minstuprísir Tad er ikki ein og hver ð kann ke ypa Til tess krevst og tilvirka TISK góðkenning a slagslaget Sama er galdandi fyri utflytarar, sun bæði kunnu vera framleiðarar og utflytarar ella bert útflyt arar. Talið á útflytarum er t« munandi minni enn á fran leiðarun Minstuprísir verða vanliga settir 3 ferðri árliga í samráð við keyparafelegini Un framt marknaðarviðurskift ir í telja viðurskifti sum prísir á verum. ið kappast við fisk inflation, broytingar í kostn aði umframt gjaldovrisbrovt ngar. Fæst ikki semja um prisirnar, er tað metingin hjá »salgslaget«, ið avger pris irnar Mintuprisirnir og studningur veråa annars eins og í Feroyum settir eftir ti tað kostar einum meðal væl drivnum virki at virka fiskin til útflutnings »Salgslagene« hava annars makt til at seta í verk veið bann. tá á stendur, at taka ímóti ellum fiski, ið veiddur verður. Hetta hendir ofta á vári og sumri Prísmunurin! Annars hava norðmenn í prís áseting síni eitt fyribrigdi, vit ikki hava her hjá okkum, nevniliga »differentiering« av minstuprisunum, alt eftir hverja framleiðslu hann verð ur brúktur til, te. feskt. frysting, salting ella turking Sum kunnugt kunnu til tíðir vera rættiliga stórir munir millum prísirnar á t.d. fryst um og saltfiski fyri ikki at tala um feskan fisk, sum til tíðir kunna hava munandi betri prís enn fiskur til annað brúk Verður onki gjert í slíkum feri, verður allur fiskurin, ið kann brúkast til tess, seldur til ta nýtslu, sum í letuni gev- ur mest. Ein fylgja er, at partar av virkjunum meira ella minni liggja í vinnuloysi og at veksturin á framleiðsl- uni til ta útflutningsveru, uden Bingo i Kollafirði sum í letuni er best lenandi kann skapa yvirflóð og prís fall. Fyri at koma hesum til lívs verður arbeitt við tilskotsveitingum til tær nýtslur av fiskinum, sum í løtuni ikki kunnu kappast við aðrar, men talan er ongantíð um meira enn partvísa út líkning t.d. 60 80 A hendan hátt kunnu stóru »Uut svingini“ minkast og rakst urin á virkjum, ið framleiða verur, har prísurin eina tíð er lágur. tryggjast. Eitt annað 1 í hesum sambandi er av týdningi er, at marknaðir, sum vit seinni koma at hava brúk fyri aftur, ikki á henda hátt verður so turrlagdur fyri verur sum teir høvdu, um ongin regulering varð sett í verk. Fæst meira enn minsta kemur prísurin fyri fiskin slíkt meirvirði skipi og mann ng 100% tilgóðar. Umframt tå vanligur tervur er á fiski er evåsæd, at partur av ti betra fiskinum. ið kann flytast út feskur, fær ein slíkan yvir prís Studningur Studningur til norsku fiski vinnuna verður annars hvert ár avtalaður eftir samráð ingar millum feløgini innan fiskivinnuna og myndugleik arnar t.v.s. at gjerd verður eir blokkstudningsskipan sum fevnir um allan stuðul tað árið, líka frá studningi til bygging kondemnering av skipum, prísískoyti til råfisk dupultfryst Tad eru fraktstudning ing 0.s.fr storan mun »salgslagene« sjálv, ið ráða fyri hvussu tann pulja teirra eki hevur fingið til lutað til brúkt sama, at tryggja javnt stab studning. verður endamáliðer tí hitt dar prísir og somu prísir í øllum landinum Utflytarar skulu sum nevnt hava serligt loyvi, sum verður givið av eini sokallað ari »utflutningsnevnd«. Slík nevnd kann, tá tað er neyð ugt, seta minstapris fyri út flutning. Ein partur av út flutninginum er miðsavnaður t.d. har innkeypið eisini er tað. Demi: frystar fiskaverur til Eystanlond og klippfiskur til Suðuramerika Har- umframt er ell sela av fiska- mjøli Annars er skipanin rættiliga fri, serliga tå talan er um saltfisk, feskan fisk og ali- fisk. Eins og um okkara leiðir hevur tað verið og er fram- vegis tjak um hvussu út- flutningurin skal skipast Summi halda, at talið á út- flytarum við tíðini er vorðið ov stórt og at tíðin er komin til ávísar avmarkingar. Hin- vegin meta aðrir, at fría skip- anin er framsta atvoldin til ta positivu gongdina viðv nýtslu av nýggjum megu- og lýsi miðsavnað leikum og marknaðum, segði Tryggvi Johansen Í kveld verður bingo í bygdarhúsinum i Kollafirði. Tað er stuð- ulsfelagið hjá bygdar- húsnevndini í Hósvík, sum skipar fyri. Byrjað verður kl. 19.30 og eru nógvir góðir vinningar til tey hepnu Islendska skipanin: Grundarlag ikki fyri fríari prísásetan Um íslendsku skipanina segði Tryggve Johansen m.a.: Í Íslandi vórðu nógvar ymsar skipanir vidv prisåseting royndar, ådrenn núverandi skipan, sum í hen uðsheitinum stavar frá 1961 varð sett í giuldi Eins og aðrastaðni eru tað fyrst og fremst ynski um stabil viðurskifti innan vinn una og at inntøkuvidurskifti fiskimanna verða tey somu, sum hjá flestellum eðrum stættum, ið eru grundarlagið undir íslendsku skipanini Eisini í Íslandi hevur verið almikid av tjaki um hvussu prísásetanin á ráfiski best kann skipast, men mett hev- ur verið higartil at grundar- lagið ikki var fyri eini fríari prísásetan ella at lata keyp- arar og seljarar sjálvar av- tala prísirnar frítt, m.a. or- sakað av at tað ofta eru teir somu, ið eiga bæði flakavirkir og skipini. Vandi var tí fyri, at hetta fór at hava negativa ávirkan á úrteku fiskimanna Tessvegna varð neyðugt at gera leggilta skipan, ið tryggjaði allar partar, ið lut- tóku innan vinnuna Ráfiskanevnd A sama hátt, sum hjá okkum sjálvum, er tað ein ráfiska- nevnd, ella prísráð, ið hevur til uppgávu at áseta lág- marksprísir á ellum fiski frá skipi til keypara í landi. Prís- ráðin — býtt upp í 3. deildir, åvikavist almenn deild og deildir fyri saltsild og fiska mjølsvirki hava 8 limir, 4 umboð fyri keyparar og 4 fyri seljarar (2 fiskimenn og 2 reiðaraumboð). Harumframt er ein yvirnevnd við 5 um boðum, 2 fyri keyparar og 2 fyri seljarar umframt stjóran fyri = búskaparráðið, sum hevur avgerandi atkveðuna.á Arbeiðsgongdin er tann, at fæst ikki full semja í prís- ráðnum, verður málið latið yvirnevndini, sum kann taka steðu við vanligum meirluta Tað vísir seg at meira enn helvtin av teimum avgerðum, ið takast skulu, verða skotn- ar inn fyri yvirnevndina Prísráðið kann annars taka avgerð um í ávísan mun at loyva fría prísásetan tá um- steðurnar tala fyri tí, t.e. tá hetta verður mett til fyri- muns fyri vinnuna sum heild Grundarlagið Hevuðsgrundarlagið undir prísásetan er annars eins og hjá okkum — marknaðarprís- urin fyri fisk og fiskaúrdrátt Harumframt ganga rímilig innteka til fiskimenn, um- framt gongdin í rakstrar- kostnaði á skipum og virkj- um á landi inn í roknistykkið Endiliga er búskaparliga steðan alment avgerandi fyri príssteðið Ráfiskaprísurin verður í hevuðsheitinum settur fyri eitt ár í senn, men er tað seinnu árini vorðið alt meira verða vanligt, at prísirnir brovttir i årti Prisutjavningargrunnur Umframt prisnevndina er eis ini ein sokalladur prisutjavn ingargrunnur, åtøkur okkara råfiskagrur "i Grunnurin hevur sina egnu nevnd, iå er samansett av umboðum fyri keyparar og seljarar og myndugleiakrnar grunnur ásetir ein sokallaðan »basispris«, t.e. tann pris, ið ætlast at fáa fyri ymsar fiska- verur, ið útfluttar verða næsta árið. Orsakað av ser- ligu gjaldoyrisvirðurskift- unum í Íslandi við niðurskriv ing av ísl. krónurni í mun til onnur gjaldoyru, er tað út- flutningsvirðið í fremm- andum gjaldoyra, ið er grundarlagið. Roknað verður so út, hvussu nógv vinnan skal gjalda inn í grunnin — ella hava úr honum. 75% av upphæddini, komið verður fram til, skal á conto gjaldast inn/út og tá príssetanin er framd, verður endaliga rokni- stykkið gjert upp. Grunnurin tykist have livad upp til navnið „prísútjavningar- grunnurin< á tann hátt, at hann hevur hvílt í sær sjálv- um, tvs. at talan ikki hevur verið um studning. Tvertur- ímóti hevur vinnan netto goldið inn í grunnin. Tó sigst tendensur vera til at alt størri partur av vøkstrinum verdur goldin vinnuni, tå prisurin er å veg upp, medan prísniðurskurðurin er lítil, tå tað gongur hin vegin. Hetta er fyribrigdi, vit eisini kenna hjá okkum. Tað skal leggjast aftrat, at vinnan higartil um- framt hevur goldið 5,5% í út- Hesin Síða 11 Gron- lendska skipanin Um grenlendsku skipanina segði Tryggvi m.a.: Johansen Í Grenlandi verður í november hvert ár gjørd avtala mil fiskimannafelagið KNAPK og Gren lands Hjemmestyres Produktionsvirksom hed um fastar avreið ingarprísir Hesin verður settur soleiðis, at fiskimenn og bátar fáa rímiliga innteku Gongdin í marknað arprísinum hevur so statt onga ávirkan á prísirnar. Seinastu ár ini hava ell virki havt undirskot roknað undir danski munandi sum verður uppí samlaða skotið. fyrr staturin nú lendska hevur av virkjunum í gren heimastýrið Grenlandi. Sum so leiðis fær serliga tann parturin av gren lendsku fiskivinnuni, ið umfatæ botnfisk, nokkso mennan stuðul munandi al- segði Tryggvi Johansen flutningsgjaldi, men verður hetta gjald nú tikið av aftur Somuleiðis hevur verið ein 10 seluskattur goldin av ellum landaðum fiski, sum eisini verður tikin av. Part av hesum gjøldum fær fiskivinn an nú sjálv at ráða yvir Inflatión Tey, sum fylgja við, hava óivað lagt til merkis, at ísl. vinnan av og á ger vart við, at hon er við at fara á húsa- gang. Orsekin er nevniliga in- flatiónin, sum ger at lenin og kostnaðurin annars vaksa so skjótt, at vinnan ikki er fer fyri at klára seg. Og júst hetta er hevuðsorsekin til teir mongu niðurskurðir í ís- lendsku krónini, vit hava sæð gjegnum árini Utfiutningurin av fiska- verum er sambært lóg mono- poliseraður, soleiðis at bert ein útflytari er av ávikavist frystum fiski, saltfiski, stokkfiski, saltsild og fiska- mjeli/lýsi. Eitt undantak er felagið Samband, ið sjálvt flytur út summar av verum teirra. Loyvi verða annars givin alternativum út- flytarum at keypa upp og/ella flyta út feskan fisk. Men samanumtikiðer íslendska skipanin viðvíkjandi um- setningi og útflutningi av fiski munandi meira restrikt- iv enn okkara, við teimum av- leiðingum hetta kann hava, segði Tryggvi Johansen