hósdagur 11. desember 1986síða 8

Síða 8 *íÁi á á Mats Johansson, svenskur leikhússtjóri: stóran týdnin fyri málsliga identitetin Ein miðvísur mentanarpolitikkur við einum virknum leikhús- virksemi hevur stóran týdning fyri tann málsliga identitetin. Fyri lítla tjóð sum ta foroysku ræður um at verja og fjálga um málið og til tess er sjónleikurin eitt gott amboð. Eg haldi, at tað almenna eigur at gera alt tað er ment, at stuðla sjónleikavirk- semi, sigur Mats Johansson, stjóri á svenska Ríkisleikhúsinum, sum júst hevur vitjað í Føroyum Mats Johansson er 61 ára gamal. Hann er føddur í Geteborg og hevur út- búgvið seg í bókmenta- segu og fronskum máli. Í dag er hann ein av odda- svenska sjónleikaheiminum. stjóri á Ríkisleikhúsinum „Riksteatern< hevur hann umleið 400 fólk í arbeiði og skal árliga umsita mill- um 150 og 200 mill. kr. Vit hittu hann ein fyrra- part — á matstovuni á Hotel Hafnia. Fryntligur maður og skjótur at svara spurningum. Hetta er fyrstu ferð hann vitjar í Feroyum. Neyvan er tað heldur síðstu ferð, skilst á honum. monnunum Sum Hugtikin — Eg eri ikki sært hugtik- in av landi tykkara og fólkinum. Øll eru so vin- som, og so duga og skilja flestu tykkara svenskt. Hver skuldi trúð tí — her mitt úti í tí brimbarda At- landshavi sigur hann brosandi. Men hví leita sær til hesar fjarskotnu oyggjar hesa harðbalnu ársins tíð! Orsekin er hon, at heims- kenda Cullbergballettin, sum hevur vitjað kring alt Europa, nú hevur eina frí- lotu — og hana vildu tey so sleppa at brúka í Føroy- um. Og tá stjórin í Norð- urlandahúsinum eisini er svensk, so var tað laga- manni at gera álvara burt- ur úr hesi fyri tey, og ser- deilis fyri feroyingar, sjáldsomu ferð. Ballett er ikki júst nakað, sum er vanligt at síggja á fer- oyskum palli Tað vísti seg so eisini, at tað varð spælt fyri full- um húsum heilar tríggjar ferðir, áðrenn sjónleikara- fólkini fóru avstaðaftur. Mats Johansson er sera væl negdur við vitjanina í Feroyum. Hann heldur fyri, at tað var stór uppliv ing hjá leikarunum at framfera ballett fyri fer- oyskum áskoðarum, tí teir alla tíðina royndu at liva seg inn í framferslurnar. Norðurlandahúsið og norðurlendskar hugsjónir Og um Norðurlandahúsið sigur Mats Johansson: — Tit hava fingið eitt framúrskarandi hús, sum eg, uttan at smædast, haldi, atw allir aðrir norð- búgvar mugu evunda tykkum. Slíkt hús má vissuliga hava stóran týdning fyri tykkum sum fólk. Ikki er tað bert vak- urt, men tað er nýtiligt til so mong mentanarlig endamál. Ti brga bæði smálutirnir og heildin fyri. Her hava tit so sanniliga fingið ein karm, ið er ein- um norðurlendskum sam- starvi verdugur. Skal eg vera heilt ærligur, so haldi eg, at slíkt hús átti at ver- ið í ellum hevuðssteðun- um í Norðurlondum — sum ein berari og formidl- ari av teirri norðurlendsku hugsjónini Fólkasjónleikur Men lat okkum fara úr Feroyum til Sveríkis eitt bil! Mats greiðir eitt sindur frá sjón- leikara- og leikhúsvirk- seminum í heimlandi sín- um. Tað er stórur áhugi fyri sjónleiki í Sveríki — bæði tí at framfera sjónleik og at hyggja at. Sammett við Danmark, so er sjónleikur- in í Sveríki enn ungur Tað var ikki fyrr enn í 20-árunum, at gongd kom á svenska fólkasjónleikin Tað var í tráð við dreymin um at fáa sjónleikin út til allar landsdins íbúgvar — Johansson hvar teir stætt teir hoyra til í samfelagn- uttan mun til búgva, ella hvenn um Mentanarpolitikkur Grundarlagið undir tí nú- verandi mentanarvirk- seminum varð lagt í 1974, tá táverandi myndugleik- ar settu út í kortið við ein- um nýggjum mentanar- politikki. Ein avleiðingin av hesum politikki varð, at sett vórðu á stovn leik- hús í hverjum landsparti — leni. Endamálið við hesum mentanarpolitikkinum var at røkka flest øll bú- pláss í tí stóra landinum við sjónleikinum. Tey mentanarligu tiltøkini, sum tað almenna var við at stuðla, skuldu ikki bert koma býarinnar bernum til góða — men haraftur- ímóti flestu av landsins íbúgvum. Ríkisleikhúsið Ein týdningarmiklan leik- lut í hesum mentanarvirk- seminum hevur so Ríkis- leikhúsið havt. Tað er sjálvt grundarlagið undir royndini at fáa sjónleikin út til fólkið. hevur hetta arbeiðið eisini eydn- ast væl. Tí er Mats ikki í iva um. Og Johansson Tað vísir seg í dag, at sera stórur áhugi er fyri at framfera sjónleik kring alt Sveríki. Uppgávan hjá Ríkisleikhúsinum er at stuðla og hjálpa teimum lokalu leikhúsunum og annars vera við til at fylla karmin út, t.v.s. at hava so nógvar framferslur so nógva staðni sum gjerligt til tess at geva øllum svi- um lut í tí virkseminum, sum teir við skatti sínum eru við til at fíggja. Nærum alla staðni verð- - - Nr. 140 17. desember 1986 Norðurlandahúsið er avbera góður formidlari av teimum norðurlendsku hugsjónun- um, sigur Mats Johansson, svenskur leikhússtjóri sum júst hevur vitjað í Feroyum ur sjónleikur framferdur. Har eingi leikhús eru, verða so gamlir verk- smiðjubygningar, grót- brot, fimleikarhallir o.m.a. brúkt. Serliga stórt er hetta virksemi um summ- arið, og onkustaðni í Sve- ríki er ein heil kommuna við í einum leiki, sum verður framferdur á hverj- um ári. Nógv fólk og nógvir pengar At svenska Ríkisleikhúsið hevur meguleika at røkka út til ell herðashorn av landinum er nú heldur ikki so legið. Tí við eini fíggj- arætlan uppá nærum 200 mill. kr. og einum »stabi« uppá umleið 400 fólk, so er eyðsæð, at okkurt fæst burturúr Meginparturin av um pengum kemur frá svenska statinum, meðan ein partur er frá teimum lokalu fyrireikarunum. Mats Johansson heldur seg ikki fara skeivan, tá hann sigur okkum, at við teimum 2500 framferslun- um tey árliga hava í Sve- ríki, hinum Norðurlondun- um og so eisini aðrastaðni í heiminum, so er Ríkis- leikhúsið helst heimsins sterstu Tað er ið hvussu so er nakað »unikt« við hesum leikhúsinum heldur hann. Og hví er tað so, spurdu vit: hes- eitt av Endamálið — Endamál okkara er at framfera sjónleik úti um alt landið og at hava eina fjølbroytta skrå. Vit hava framførslur í teimum lok- alu leikhúsunum, men har eingi tílík eru, har vitja vit so í fólksins húsi, sum finst á ellum stórplássum. Og har slík ikki eru, har brúka vit so fimleikarhall- ir o.l. Vit taka annars stig til at gera nyggjar leikir, og vit keypa so eisini leikir frå eðrum. Teimum ferð- ast vit so kring landið við. Mats Johansson sigur víðari, at stovnurin er skipaður sum ein fólka- rersla til frama fyri sjón- leikin Ríkisleikhúsið fevnir so eisini um meira enn 200 lokal sjónleikara- feløg. T.v.s. at umframt tey fólk, sum eru í festum starvi, so er ein hópur av sjálvbodnum, ið taka sær av fyrireikingum í sam- band við framferslurnar, tá Ríkisleikhúsið er á vitj- an. Hóast Ríkisleikhúsið ferðst kring landið við yrkisleikarum, so er enda- málið eisini at fremja og stuðla virksemið hjá áhugaleikarum. Eitt nú lænir Ríkisleikhúsið út tilfar o.a. til ymsar áhuga- bólkar kring landið Barna- og ungdómssjónleikur Ein sera týðandi táttur í øllum virkseminum hjá Ríkisleikhúsinum er barna- og ungdómssjón- leikurin. Heilar 11 mill. kr av tí almenna stuðlinum uppá 122 mill. svenskar kr. fer beinleiðis til barna- og ungdómssjónleik. Svensku skúlarnir leggja stóran dent á at vísa sjón- leik fyri teimum ungu, og er tí eisini tætt samarbeiði millum Ríkisleikhúsið og skúlarnar. Í hesum sam- bandi hevur Ríkisleikhús- ið sett seg í samband við fleiri kendar dramatikarar um at skriva leikir fyri bern og ung. Ríkisleikhúsið kemur tó eisini enn meira víða. Framferslur eru t.d. fyri deyvum á teknmáli. Eisini verður vitjað á stovnum so sum fongslum, soleiðis at »ingen unngár os< sum Mats seg Johansson málber Sjónleikur ein spegilsmynd av heiminum Men hvenn týdning legg- ur so Mats Johansson sjálvur í hetta at framfera og síggja sjónleik? — Eg haldi, at sjónleik- urin eigur at vera ein spegilsmynd av okkara lívi og samfelagnum vit liva í. Hann skal kunna elva til gleði og geva fólki kensluupplivingar og estetiskar upplivingar,