hósdagur 11. desember 1986síða 12

Síða 12 Atli Dam á fiskivinnutinginum: Okkum tørvar fólk við dugna- skapi og áræði at framleiða og selja fiskavørur Atli Dam: — Tað verður ein stór van- lukka, megna vit ikki at selja annað enn tosk, hýsu og upsa, tá tað av samfelagslig- um orsøkum er púra neyðugt í storri mun at dúva upp á meira óvanlig fiskaslog, sum ikki fyrr hava verið seld. — Vit kunnu og skulu broyta prísin. Hann er ikki náttúrugivin, men hann er undir ávirkan av slíkum, sum kann gerast við dugnaskapi, virkishugi og framfysni innan framleiðslu og solu. Tann avgerandi spurningurin fyri for- oyska samfelagið er tí, hvussu vit útvega ein prís, sum kann lona hvorjum sítt. —— — Vit hava tørv á stóra dugnaskapinum og áræðinum aðrastaðni enn í veidipartin- um, og til tað verða bæði midvis undirvis- ing åtrokandi. Vit síggja nógu størst menning og framtak innan fyri veiðiflot- an. Tí er tað rímiligt politiskt mál at seta sær at minka um studningin og heldur leggja trýst á framleiðslu- og sølulidid. Skal studningur gevast, var hann betur givin til at stuðla framleiðslu- og sølu- menning, segði Atli Dam, logmaður og fiskimálaráðharri á fiskivinnutinginum í Norðurlandahúsinum herfyri. Hann vísti eisini á, at vit eiga at minka studningin við umleið 25 mill. kr. um árið, soleiðis at vit kanska kunnu fastfrysta hann um tær 200 mill. kr., sum helst skuldu verið rikiligt fyri at tryggja, at vit kunnu veiða tey bíligu fiskaslogini og fáa neyðuga tíð til at umleggja framleiðsluna, so at vit eisini einaferð í tíðini kunnu av- skaffa tær 200 mill. kr. Ætli mær ikki at halda ein fyrilestur sum soleiðis í smálutum fer út í sjálva fiskaviðgerðina og prísir- nar av teimum einsteku verunum og príssvingn- ingarnar, men evnið hjá mær er eisini prísáseting, fiskaútflutningur og sam- felagsbúskapur. So tað verður meira sæð við sam- felagsbúskaparligum eyg- um, eg ætli mær at við- gera spurningarnar. Í einum hverjum sam- felag er neyðugt við ávís- ari samfelagsplanlegging. Eisini í okkara, og hjá okkum er treytin fyri, at ætlanir kunnu halda, at okkara metingar um við- urskiftini í fiskivinnu-, fiskiidnadi og útflutningi eru áleið eftirfarandi. Um setast kann út í kortið á ávísum sam- felagsekjum, og um kósin kann haldast, er sostatt í seinasta enda ógvuliga nær tengt at meguleikun- um í hevuðsvinnuni. Vit kunnu semjast um, at tað er ynskiligt at hava stødugar ella steðugt vaksandi møguleikar at dúva uppá innan nógv eki ella flest megulig eki, tí stórar rembingar upp ella niður kunnu forkoma gjørdari planlegging, so- Atli Dam: — Vit hava eitt gott og rímiligt ráverugrundarlag, tað avgerandi er nú ný- hugsan og áræði innan fiskaselu, marknaðarkanningar, og av tí fylgjandi framleiðslu burtur úr ráveruni leiðis at vit ístaðin fyri at stýra sjálv, koma at kenna okkum at verða kastað fyri vág og vind. Tá vit hugsa um tær ílegur, sum verða gjerdar innan fiskivinnu og tað langa áramál, tær skulu verða galdandi fyri, er av- gerandi neyðugt at greina øll viðurskifti, vit kunnu gera ætlanir fyri, og hvussu neyvar hesar ætl- anir kunnu vera hver sær. Í hesum orðaskifti — sum lagt er upp til á hes- um tingi — er hóskiligt at tala um veiðuna/veiðu- nøgdina eðrumegin og framleiðslu/selu hinumeg- in ella selu og marknaðar- rekt. Veidunøgdin Eftir tey sera umskiftandi årini i sjeytiårunum, har óvissan um gongdina fiskirættindum viðvíkj- andi hevði nógv at týða, eru vit í áttatiárunum komin til eina rættiliga góða fatan av, hverjar negdir vit kunnu veiða. Við meira ella minni neyv- ari stýring ber eisini til at miða ímóti at veiða hesar negdir við einum rímilig- um veiðikapasiteti. Ein meting í grovum strikum, men helst á góð- ari leið sýnir hesi tel. Ein botnfiskaveiða inn- an feroyskt sjómark, sum liggur millum 110.000 og 3 tíðindablaðið Sosialurin Nr. 140 — 11. desember 1960 130.000 tons — kanska 140.000 tons — við rími- ligum tamarhaldi á veiði- kapasitetinum. Tað eru meguleikar fyri at ekja nakað um hetta tal, um vit aftrat hesum leggja megu- leikar vestri í havi, serliga av kongafiski og blálongu. Eini 50.000-60.000 tons av fiski, sum vit veiða við smámeskaðum botntroli. Í letuni verður hesin fisk- ur landaður til mjel og lýsi, men tað tykist, sum hetta eisini kann gerast ein varandi meguleiki. Eini 300.000 tons av svartkjafti til flottrola- veiðu. Fyri ein part av hesari negd keypa vit kvotur aðrastaðni, og er hetta ein spurningur, um hverji skip vit hava í flotanum; virðið skuldi verið nakað hitt sama. Men umframt tað so eru negdir av fiski enn at fáa í altjóðasjógvi og ókeypis frá eðrum londum. Her verður ser- liga hugsað um Svalbard- ekið, Flemish Cap og so kvoturnar, vit fáa frá Canada og Íslandi. Í hes- um seinastu førunum er meguleikin fyri at leggja ætlanir tó óvissari enn heima hjá sær sjálvum. Vit hava í dag eina tekno- logi, sum í flestu forum ger tað meguligt at fáa góð veiðiúrslit á øllum hesum økjum og tann dugnaskap og virkishug innan veiðuna, neyðug. So tann týdningarmikla partin av heildarrokni- stykkinum, veiðinegdina, ber tað í dag til at leggja rættiliga fastar ætlanir fyri. sum er Framleiðsla Burtur úr veiðuni skal í dag framleiðast ein vera. Her er teknologi og dugnaskapur bæði á sjógvi og landi avgerandi, men eg skal lata vera við at gera nógv við tað her, tí alt tað, sum liggur aftaná tað at fáa fiskin upp úr sjónum, er so nær tengt at selupolitikkinum, og hverjum produktum selu- liðið klárar at finna keyp- arar til, at eyguni vendast móti hinum stóra liðinum í roknistykkinum, fiska- prísinum. Hinir reðararnir hava út í æsir viðgjert, hver prís- urin er, og hvussu hann verður ásettur, hvussu hann kann broytast, nógv orðaskifti kanska stendst av, um hver prísurin júst er, men prísurin kann ikki síggjast leysur frá fram- leiðsluni, ella hvat er tað, seluliðið biður Vvirkini framleiða. Fiskaprísurin Gjert varð vart við undan at vit vita á leið, hvat vit Í