leygardagur 17. januar 1987síða 6

Síða 6 KS a OO Bóðu teir um tað »rætta« úrslitið ? DANSKA sjónvarpið hevði hóskveldið eina sending um dálking av havinum. Í hesi sendingini, sum m.a. snúði seg um dálkingarkanningar á Skålafjørdinum, lut- tóku eisini fleiri føroyingar. Teir vóru Mikkjal Heimsdal, fungerandi landsverk- frødingur, Bogi Hansen, havfrødingur, Marjun Hanusardóttir, leiðari á Heilsu- frødiligu Starvsstovuni og Åki Mortensen, landsdjóralækni. Tað hevur ikki eydnast okkum at síggja hesa sending. men vit hava fingið endurgivið okkurt úr innihald- inum. Sert at siga ikki so skelkandi heldur um so er, at rætt er endurgivið fyri okk um. Í SENDINGINI verður danski granskingar- stovnurin — VKI — sum stendur fyri Vand- kvalitetsinstituttet, og sum er ein privatur stovnur — avdúkaður ella illtonktur fyri at selja kundum sínum biløgd úrslit. Tað er í hesum sambandi, at donsku tíðindamenn- inir, sum eisini hava verið í Føroyum fyri at era hesa sending, brúka kanningarnar hjá VKI av dálking á Skálafjórðinum sum dømi um vånaliga og muturkent arbeiði hjá hesum stovni. FYRI betur at kunna skilja málið eiga vit fyrst at greiða eitt sindur frá gongdini í málinum. Tað var landsverkfrødingsstovn- urin, sum saman við tåverandi løgmanni og alimálaráðharra Paula Ellefsen, sum bóru so í bandi, at VKI varð litið upp í hendi at gera kanningarnar av dálkingini á Skålafjørdinum. Tvær reisir varð VKI biðið um at gera slíkar kanningar. Um sama mundið tók stríð seg upp millum stovnar- nar á Debesartrød og so landsverkfrød- ingsstovnin. Landsverkfrødingurin, sum tå var formaður í Alinevndini og ti hevði tætt tilknýti til alimálaráðharran Paula Ellefsen, metti helst, at slíkt mál sum kanning av dálking á firðinum átti at verða umsitið av landsverkfrødingsstovninum og ikki av stovnunum á Debesartrød. Leiðarin á Fiskirannsóknarstovuni var eisini limur í Alinevndini og var tað hann sum ávaraði harðliga ímóti at geva fleiri aliloyvi á Skålafjørdinum fyrr enn dålkingin var nærri kannað. Hetta tók nevndin undir við, men ósemja var um, hver skuldi gera hetta. Bogi Hansen, havfrødingur gjørdi eitt uppskot til hesar kanningar, men var tað vrakað í fyrstu syftu. Ístaðin fóru landsverkfrødingurin og løgmadur til Dan- markar at tosa við VKI, og úrslitið av hes- um samreðum var, at VKI varð biðið um at gera fyrstu kanningina. Um sama mundið var nýggjur djóralækni settur á Heilsu- freðiligu Starvsstovuni. MEN hvussu og ikki, so var tað landsverk- frødingurin, sum jú var í eini lyklastødu við eisini at vera formaður í alinevndini, sum hevði fingið játtað pengarnar til hesar kanningar, og tað bleiv soleiðis sum hann, Pauli Ellefsen og VKI høvdu rátt saman um. Hetta fekk ødi í Jákup Sverra Joen- sen og hann tók seg úr Alinevndini. ÚRSLITIÐ av hesum kanningum kenna vit. Mælt varð til at tvífalda um alingina á Skålafjørdinum. Vandi var ikki fyri dålk- ing. Og fyri at gera meira gjøllar kanning- ar, tí skotbráið var stutt til fyrstu kanning ina, so var VKI bíðið um at gera enn eina kanning. Um hetta mundið kundi Bogi Hansen ikki bara sær longur. og í samrødu við Sosialin 14. februar 1985 loysir hann frá posabandinum og sigur m.a., at landsverk- froðingsstovnurin kann koma at gera bæði umhvørvi og alivinnuni stóran skaða sleppur hann at halda fram at hava stýr ingina á hesum målsøki. Hann vísti á, at VKI hevði latið eina frágreiðing frá sær sum er so út av lagi vånalig, at tað er tí heilt ófatiligt at landsverkfrødingurin kann biðja sama stovn gera fleiri kanningar um sama evni. Meðan VKI í síni niðurstøðu sigur, at tað ber til at tvífalda um alingina á fjørdinum, so sigur Bogi Hansen, at nýggj loyvi kunnu føra til eina vanlukku. NÚ kemur so henda sendingin í DR. Har kemur fram, at teir báðir VKi-menninir, sum høvdu gjørt kanningar i Føroyum, í samreðu við mann frá Miljøstyrinum skulu hava sagt, at teir vóru kroystir (!!!) til at koma við einum meira ljósareyðum og bjørtum úrsliti enn veruleikin vísti. Hetta avsannaði stjórin í VKI. Tidindamenninir fingu tó íkki loyvi at tosa við teir, ið gjørt høvdu kanningina. Landsverkfrødingurin Mikkjab Helmsdal varð eisini spurdur um hetta og segði hann seg einki kenna til, at nakar skuldi vera kroystur til nakað ávíst úrslit. HER verða førdir fram fleiri pástandir. Omøguligt er at siga hver er tann rætti. Men úrslitið av arbeiðinum hjá VKI kenna vit — nevniliga at tað var ónýtiligt. Onkur man nú spyrja, hvønn leiklut åvikavist tå verandi løgmadur og alimålarådharri og landsverkfrødingurin hava havt i hesum spæli! Er tad hugsandi, at teir hava lagt sektina á ávarðingarnar frå fólkunum á Debesartrød um dálkingarvandan og ynski teirra um, at kanningarnar vórðu gjørdar í Føroyum — og tí heldur eru farnir til Danmarkar at fáa eitt úrslit, sum gjørdi tað lættari hjá táverandi landsstýri at geva nekur nýggj aliloyvi, nú val stóð fyri framman? VIT siga ikki, at hetta er so, men við teim- um upplýsingum, sum fyriliggja í hesum máli eru tað helst mong. sum meta hetta sum ein av møguleikunum. Kanska okkurt nýtt fer at spyrjast, sum kann geva okkum tað rætta svarið Nr. 7 — 17. januar 1987 Tøkk til løgmann og Landsstýrið Við avgerðini um at játta pening til útbygging av flakavirkinum í Skopun, og við avgerðini um at burturbeina gamla skuld, hevur Landsstýrið so dyggiliga skapt tær fyri- treytir sum koma at tryggja hesi arbeiðspláss framyvir. Vit eru nógv sum í spenningi hava bíðað eftir hesi avgerð. Skiftisavlopið til flaka- virkini verður grundað á hvussu eitt meðalrikið flakavirki klárar rakstur- in. Flakavirkið í Skopun er langt frá eitt meðalrikið flakavirki við teirri mask- inútgerð og vánaligu um- stødum sum arbeitt verð- ur undir í letuni. Tí hevur flakavirkið eitt reelt tap hvenn fram- leiðsludag. Krevini um rakstrarinn- lit v.m. sum fylgja við játtanini eru als íkki órímilig. Serliga tá hugsað verð- ur um tær meguligu broytingar sum koma at verða gjerdar innan fram- leiðslumynstrið, har tað einasta virkið fær eina meira beinleiðis ávirkan á og ábyrgd av roknum úr- slitum. Vit eiga at takka Lands- stýrinum fyri avgerðina, og minast hetta til eitt komandi val. Vælnegdur Ræðslubacillan Áhaldandi skrivingin ser- liga í einum av okkara dagbløðum um russar, kommunismu, sosialismu og tað sum hartil hoyrir, fær hugsandi fólk at spyrja, hvat endamálið ella ætlanin er við hesi ræðandi og niðurbrótandi skriving. Satt at siga hevði tað semt seg betur, at hetta hálvalmenna blaðið brúkti árliga landskassastudn- ingin til tað ætlaða enda- málið, nevniliga til polit- iska upplýsing í staðin fyri til mannminkandi og útspillandi skriving um eina av heimsins sterstu tjóðum; hóast mær vit- andi hava hesir russar, sum hava válað í Havnar getum síðan einaferð í 1953, ikki gjert annað enn skikkað sær væl. Fólkaligir. Láítillátnir. Hava valla kroyst eina føroyska skinnflugu. Tó. — Fyri 50 árum síð- ani var tað ein maður í Týsklandi, sum eisini sprændi lygn og ræðslu í fólk um kommunismu og jedadóm. Úrslitið av hesum kenna vit. Kendi amerikanski rit- hevundurin Stefan Lorant gav út í 1974 bókina >Heil Hitler«. Einastadni i bókini skrivar hann soleiðis um Hitler, tá hann var í væl- maktini (1937) í danskari týðing: »Højfinansen i de Fore- nede Stater og Storbritia- nien var glade for Hitleris- men For Lady Astor (ið var limur í undirhúsin- um og átti nakað nógv í blaðnum Times) var nazi- sterne »et bolværk mod kommunismen« at han ikke ønskede andet end fred, at han ikke nærede territoriale ambitioner, ik- ke betragtede efter andre nationers jord, men at han vilde bekæmpe kommu- nismen til den bitre ende . «. Og tad gjørdi hann eis- ini vid lyt: Russland sund- ursorla3 og — russarar dripnir og myrdir i ótelj- andi tali. Hetta Russland, sum hevur givið okkum ótem- andi keldur úr andans heimi: Lermontov, Pusj- kin, Dostojevskij, Turgé- nev, Tjékov, Tolstój, Gorkij, Kropotkin, Sjolo- kov, Jevtusjenko og nógv, nógv onnur, ið hava ríkað mannalívið skulu vit ræð- ast, skulu vit kasta hatur á, tí eðrvísi kann tann ónda, mannajagstrandi skrivingin ikki skiljast. Navnfranu amerikanski blaðmaðurin og rithev- undurin Edgar Snow, sum í mong ár búði í Kina og harumframt ferðaðist nógv í Asiu, Indien og Russlandi, skrivadi m.a. áhugaverdu bókina »Sejr oig Slaveri« í 1945. Bókin er objektiv, upp- lýsandi og spennandi. T.d. var Edgar Snow í Russlandi í 1942 og 1943, og sum blaðmaður hjá Washington Post var hann á ymiskum vigvøll- um eitt nú í Stalingrad. Í bókini skrivar hann um kríggið, um ræðuleikar og líðingar hjá tí russiska fólkinum. Viðvíkjandi tí ræðuliga bardaganum skrivar hann einastaðni soleiðis (í danskari tíðing): „Hvis Den Røde Hær var blevet tilintetgjort, er det højst sansynligt, at Millioner af Amerikanere ikke vilde have levet læn- ge nok til at opleve Enden pá Krigen. Amerike blev sparet for enorme Ofre af Menneskeliv som Følge af Russernes Kamp for deres egen Frelse, men Resulta- tet af deres Beslutning om at bekæmpe Nazisterne til den bitre Ende var, at Rusland frelste Afrika, Mellemasien og Forasien. Det hindrede Tyskland i at forene sig med Japan og yde Fjenden den Hjælp, han behøvede for at kunne holde sine Besid- delser i Asien og Stilleha- vet. Selvfølgelig faar man ikke noget for ingenting i denne Verden, og paa en eller anden Maade vil Hi- storien nok engang præ- sentere Regningen for Ruslands Hjælp til de vestlige Lande«. Eina aðrastaðni skrivar hann: > jeg tror nok, at det sidste, Gennemsnits- russeren ønsker, og her vil jeg indbefatte Kommuni- sterne, er en krig med De forenede Stater. Bortset fra ideologiske Forskellig- heder, ser der ikke ud tilat foreligge nogen af de tra- ditionelle = Aarsager til Krig mellem disse to Nati- oner. . « Tað hevði verið gott, um almenni peningurin, sum Legtingið nú í nógv ár hevur játtað nøkrum blød- um til politiska upplýsing, í nógv sterri mun varð umsitin eftir ætlan og sum minst brúktur til fígging av býttum revara- søgum hjá ávísum blað- stjórum. H.M. Lýsið í SOSlalinum