týsdagur 20. januar 1987síða 6

Telefon 118 20 Argjavegur 26, 3800 Argir Postsmoga 76, 3800 Tórshavn Útgevari: Ábyrgdarblaðstjóri: Fyrjtaksstjóri: Blaðfólk: Ljósmyndari: Uppseting: Prent: Politiskur harð- skapur í Føroyum? VIT meta vanliga politiskan harðskap at vera eitt fyribrigdi, sum hoyrir útheiminum til. At fólk skulu hava verið álopin fyri at hava eina »skeiva« hugsan hevur inntil fyri kortum verið roknað sum óhugsandi í Før oyum. Áðrenn vit halda áfram við okkara undran kann tað vera av áhuga at hyggja at orsøkunum til politiskan harðskap. Og vit síggja, at ber tað til hjá valdsharrum, t.d. politikarum, at sannføra fólkið um, at ein bólkur av fólki er »minni verdur«, ja tå er einki mark fyri, hvat ið kann henda. HEIMURIN var skakaður aftaná seinna heimsbardaga, tá tað vísti seg, at týskarar hevdu myrt fleiri milliónir jødar. Men hetta hendi ikki frá einum degi til annan. Umleið 1920 fekk Týskland eina nýggja politiska rørslu, hvers hevuðsboðskapur var, at jød- arnir vóru rótin til alt ilt. Hesi sjónarmið fingu størri og størri undirtøku. Og so hvert tað eydnadist at sannføra týska fólk- ið um, at jødarnir vóru orsøkin til allar teirra vanlukkur, øktist illviljin og harð- skapurin móti jødunum. Tað sum fólk kanska ikki geva sær far um er, at tað gingu yvir 20 ár frá tí herferðin móti jødun- um byrjaði, og til týningartippini. Men tá var eisini eydnast at uppbyggja eitt slíkt hatur til jødarnar, at tað ikki stóð á at fáa manning til at beina fyri milliónum av teimum og ødrum »undirmenniskjum«, sum t.d. polakkum og russum. TAÐ eigur ikki at verða gloymt, at hóp- drápið av jødum varð framt í stigum. Fyrsta stigið var, at jødar vóru álopnir í blødum og talum. Og næsta stigið byrjaði, tá fyrsti jødin varð ålopin kropsliga. GRUNDARLAGIÐ fyri einum og hverjum politiskum yvirgangi er tann syndabukka- politikkur, sum í hesum førinum varð framdur móti jødum. Men úrslitið er stórt sæð tað sama hvønn tað gongur útyvir, og hesin politikkur hevur hundraðtals millión- ir av mannalivum á samvitskuni. Tískil er úrslitið eisini tað sama, um tað t.d. eru »sosialistar«, sum hesin politikkur verður framdur ímóti. Hava fólk nóg leingi fingið at vita, at »sosialistar« eru minniverdir, at teir hava skuldina i øllum heimsins og landsins trupulleikum, og teir eru 6gudilig- ir ella at teir eru quislingar og renna erindi fyri KGB, fyri at nevna nøkur dømi, so er tað heilt natúrligt, um onkur sær reytt, tá hann sær eitt slíkt ómenni av einum „sosi- alisti«. At hetta førir til harðskap er í veru- leikanum ein natúrligur háttur hjá menn- iskjanum at reagera uppá. TAÐ er eingin natúrulóg. at vit eru betri enn onnur í so máta. Fyri nøkrum árum síð an gav forlagið hjá Gyldendal út eina bók, »Nazismen« eftir Finn Held og Poul Thom sen. Bókin er ætlað sum skulabék, og eitt kapittul eitur „Kan det ske igen?« Sum svar uppá hendan spurning verður m.a. sagt: oddagrein >NOGLE KENDETEGN. Nazismen var en systematisk videreførelse af tendenser og indstillinger, vi kan møde i ethvert sam fund Undertrykkelse af meninger kan ske ved anvendelse af propaganda, indoktri nering og løgn som midler til at få folk til at acceptere én og kun én mening som den eneste sande og rigtige, således at en hver anden mening kan afvises som løgn agtig, blot fordi den er anderledes. Undertrykkelse af meningar kan foreta- ges af en regering eller af enhver, som har magt til at gøre det: en leder af en instituti- on eller et kommunikationsmiddel (avis, ugeblad, radio, tv), ledelsen af et parti, en forening. Det kan også forekomme i dagligdagen ved anvendelse af hån, drilleri og latterlig- gørelse af mennesker, som mener noget andet end én selv. De mennesker, der udsættes for forføl- gelse, er mennesker, der på én eller anden måde er »anderledes«, nemlig anderledes end dem, som har magt til at forfølge dem: de kan have andre meninger, en an- den politisk eller religiøs overbevisning, eller de kan se anderledes ud... indespærring eller tilintetgørelse er kun afslutningen på en forfølgelse. Forfølgel- sen kan have forskellige former: fra drille- ri, forhånelse, latterliggørelse og ydmygel- ser til mishandling.« ER eingin sum kennir tey fyribrigdi, sum eru nevnd her, so stendur væl til. Men kenna vit bert nøkur få av teimum aftur, so er hetta bert eitt stig i eini gongd, sum kann enda vid »tilintetgørelse«. OG SO er sanniliga tid til at vera varin. Sjålvsagt kunnu teir veruliga ansvarligu bara lata standa til, men eftirtíðin minnist neyvan slíkar støduloysingar við virðing. ELLA kann eisini gerast, sum Christmas Møller gjørdi í 30-unum, tå ungmannafel- agið hjá hansara konservativa flokki vísti seg at hava sjónarmið, sum vóru ótolandi fyri ein demokratiskan flokk. Hann varp- aði harkaliðið á dyr. Úrslitið varð, at teir út korydu ungkonservativu fóru har teir veru- liga hoyrdu heima, nevniliga í ein av donsku nasistaflokkunum. Men eingin hevur síðan ivast í demokratiska sinna- lagnum hjá tí konservativaflokkinum. TANN sum heldur, at fólkaræði er ein sjålvfylgja í Føroyum kann skjótt verða um ein háls. og tað má sigast at vera ikki minni enn ein skylda hjá øllum demokratum at vera á varðhaldi. Jólatræið í Sk Ég fari við hesum at spyrja Skopunar Bygdar ráð. um tit ætla at lata teir sleppa sorilaðu Oli sum træið niður her í Skopu Hetta vakra jólatræið við føgrum ljósperum í al skyns litum var ein dýra bær ogn hjá øllum skopu: ingum. Hesir búrkroppa! ið framdu hetta grova her verkið, hava sostatt gjort Í set nn Í tit skopun Og i bygd okkara Hvat gru IKOPI nár Bygdgart 10? Skuli teir bvgdarráðið at krevja, at teir endurgjalda skadan og at ter verða revsaðir 4 ið vóru við til hetta og hver eigur bilin. Vitni eru til taks. og fleiri eru til opun Nr. 8 20. janugr 1987 reiðar at jarðleggja hesi helmenni, um teir visa seg her norðuri aftur. Tí far eg at mæla bygdarráðnum til alt fyri eitt at fáa log regluna at taka sær av málinum Snikkaleysir skulu teir so ikki sleppa, ið framdu slíkt skemdarverk móti okkum Skopuningur Til Tórshavnar Kommunala Starvs- og Tænastumannafelag Ja, nú fóru so jól og nýggj- ár aftur um, og vanvirð- ingin er tann sama. Tit øntu okkum ikki svar. Men tað er ikki so lætt at svara, tá tit úr tí gomlu nevndini, sum sita enn, eru kanska bangnir fyri at missa meguleikarnar fyri framflytan, ein fulltrúi og ein arbeiðsleiðari. Ég skilji tykkum væl, tí sum Nóls- oyar Páll kveður: >Ég skal nera mínum og mær sekt- in á hvat annar fær<. Aðal- fundurin er nær, og tað verður = spennandi at síggja, um tit tora at meta til fundin og greiða frá ti, sum tit hava gjørt og ti, sum tit ikki hava viljað gjørt. Tit hongdu eina norm- ering yvir hevdið á okkum, sum vit mót- mæltu, tí við tí normer- KM KØKSMIDSTØDIN Tit. 144 ingin vernsadi okkara ar- beidi. Men, sum eitt gam- alt ordatak sigur: »Tad er lætt at rista breidar reim- ar å annan mans rygg«, og er tað so satt, sum tað er sagt. Tað hava vit kent sviðan av. Men eitt skulu tit vita, vit gevast ikki, fyrr enn tit hava svarað Tykkum, sum fóru úr nevndini seinast, heiti eg eisini á um at svara okk- um. Tykkum í nevndini fari eg at spyrja, um tit ætla at føra sama vanvirð- isliga politikk mótvegis limunum. Ég veit, at tit ikki hava meirlutan, men tit kunnu altíð koma við tykkara forsvari, so vit limir kunnu síggja, hvat vit limir skulu gera til næsta aðalfund fyri at fáa ruddað upp í okkara felag. soleiðis at vit fáa eitt fel- ag, sum arbeiðir fyri lim- unum og ikki mótarbeiðir teimum. Eg vendi mær nú til tín, tann nevndarlimin, sum vit valdu inn seinast, og sum arbeiðir á Ellisheim- inum. Vís okkum, hvat er galið við nevndini, og er tað nakar, sum vil samar- beiða við okkum, so lat okkum fáa tað at vita. Hetta var annað brævið. Vónandi svara tit nú, tí annars noyðist eg at taka okkurt fram, ið ell neyvan eru líka fegin um verður almannakunngjørt. Arbeiðsfólk á Ellisheiminum Rein og frísk innanduraluft Tif. 1.1071