hósdagur 22. januar 1987síða 8

Síða 8 Hví skal alt valdið í landsuðri liggja? | Soleiðis plagdu okkara gomlu tjóðskaparhetjur at málbera seg, tá ið tosað varð um sambandið Dan- mark — Føroyar. Vit, ið búgva uttanfyri høvudsstadarøkid, kunnu í dag nýta sama málburð um okkara hevuðsstað. Í dag eitur landsuðuri ikki bert Danmerk, men í líka stóran mun hevuðs- stadarøkid, ið alt meira tekur valdið á Feroya fólki, og teirri feroysku bygdamenningini. SEV Eitt hitt feksasta demið um hetta, var umboðs- ráðsfundurin hjá SEV, tann 16/12-1986, tá ið av- gerð varð tikin um at flyta partar av leiðara- og skriv- stovuvirkseminum til Havnar. Hóast áheitanir frá Før- oya Kommunufelag, um ikki at atkvøda fyri út- bygging i Havn ,so at- kveddi ein stórur partur av limunum í FK fyri út- bygging í Tórshavn. Hver er so orsekin til at limirnir atkvøddu sum teir gjørdu, og hví kastaðu teir alt tos um bygdamenning og miðspjaðing til viks, og kolldømdu hesa fyri bygd- irnar týðandi avgerð, nógv ár fram í tíðina? Eftir vat eg havi fingið at vita, so varð biðið um, at atkveðast kundi fyri hesum eina málinum, leyst av hinum, men hetta mettu orðstýrari, stýris- formaður og teirra ser- kenu ráðgevarar íkki kundi lata seg gera. Av hesum varð tí avgjert, at atkveða um roknskap, fíggjar- og rakstarætlan Framhald av síðu 7 takanina í kærumáli leir- víkinga til annað, í hesum máli habilt, landsstýri hevur tikið við. Málið, ið hevur verserað í umleið 10 ár, tolir nú, sum ongantíð áður, at bíði í 2 ár afturat, nú onnur brennisteð, sum kann taka alt feroyska brennbara ruskið og kem- ur í gongd innan fáar mán- aðar, er bygd. Nú ivi er um landsstýr- isins habilitet sum kæru- stovnur, er ongin grund tiul, við debiesum (iva- somum í negativum týdn- alt í einum, og sjálvandi skuldi atkvødugreidslan vera loynilig (bræva- atkvødur). Snildisliga lagt til rætt- is, ti so kundu teir ein- staku limirnir, id vanliga tosa um bygdamenning og miðspjaðing, við toliligari samvitsku atkveða hev- uðsskrivstovuna til Havn- ar. Serkgnir, ráð- gevandi — nevndir og deildarleiðarar Í Føroyum og londunum rundan um okkum, er i dag soleidis vordid, at vit ikki bert verda styrd av okkara fólkavaldu, men i líka stóran mun av ser- konum, ráðgevandi — nevndum og deildarleið- arum, ið gera uppskot, sum so politikarar okkara skulu taka steðu til. Ein kann so spyrja, hví allir teir serkenu og ráð- gevandi eru heimahoyr- andi í Tórshavn, og hví eru flest allar tær almennu nevndirnar mannaðar við limum úr høvudsstadarøk- inum? Orsekin er sjálvandi tann, at okkara fólkavaldu hava lagt allar útbúgving- arstovnarnar og nærum allan tann almenna aktiv- itetin í Tórshavn. Ein stór- ur partur av teimum, ið hava fingiðsær útbúgving, bæði heima og uttanlands, verða, antin tey vilja tað ella ei, noydd at fáa sær ar- beiði i høvudsstadnum, og eg ivist ikki í, at nógv av hesum hevdu heldur ynskt at flutt heimaftur til heimbygdina, um meguleikin var til staðar. ingi) avgerðum at gjøgn- umtrumfa eina tvífaldina av eini frammanundan nektaðari brenniorku. Vónandi tekur lands- stýrið til eftirtektar tað, ið her er ført fram um, at landsstýrið ikki kann vera kærustovnur yvir egna stovni sínum í egnum áhugamálum. So enn eina ferð, lat málið hvíla til annað landsstýri er valt. Tórshavn, 15. jan. 1987 v/Framsóknarflokkin Adolf V. Hansen FM AT vit hava brúk fyri áðurnevndu, og at teir gera eitt dygdargott og mennandi arbeiði, kemst ikki uttanum, men henda skipan hevur ein stóran skeivleika, við tað, at meginparturin av ser- kunnleikanum hevur heimstað og arbeiðir út frá Havnini. Hetta vanbýtið ger, at hevuðsstaðurin beinleiðis ella óbeinleiðis, fær betri og skjótari viðgerð, enn ekini uttanfyri Havnina. Vit kunnu í hesum sambandi taka brenni- staðarmálið sum demi, har ið Havnin fekk skjót- ari og munandi betri við- gerð, enn brennisteðin hjá IRF. Sum er, hevur Havnin uml. 1/3 av legtings- umboðunum, meðan 2/3 eru valdir, »men ikki altid heimahoyrandi<, uttanfyri Havnina. Hesir okkara legtings- valdu 2/3 gera, eftir mín- um tykki, alt ov lítið fyri síni valdemi. Teir tosa nógv uppundir valið, men tá so sessurin er tryggj- aður, so ríða teir á hovuðs- staðarbylgjuni, tí teir ráð- gevandi og serkønu siga og meta, at bíligast og best er at leggja alt á sama staði. Ongantíð betri um alt var í Tórshavn. Legtingsumboðini verða í dag vald í ávísum valdomum, og um komm- unalpolitikarar kundu lagt gamalt bygdaklandur og agg til viks, og í felag, saman við legtingsum- boðunum í valdeminum, arbeitt fram ímóti at fáa almennar stovnar, hægri skular, serskúlar o.a.l. í umdekinum, so stóðu samfelegini uttanfyri Havnina munandi sterkari | enn tey í dag gera. Stovnar, stovnsleiðarar og teir ráðgevandi hava í dag so stórt vald, at teir í hevuðsheitinum sjálvir avgera, hvar ið stovnar teirra skulu liggja. Vit kunnu m.a. taka SEV. Lønjavningar- grunnurin Lønjavningargrunnurin, id eftir æltanini skuldi flytast vestur i Vågar, varð verandi i Havn. Nærum beinanvegin tosið um at flyta lønjavn- ingargrunnin kom alment frma, keypir lønjavningar- grunnurin saman vid ødr- um stovnum, hús i Tórs- havn, og kunngjørt verð- ur, at fólkið, ið har arbeid- ir, als ikki hevur hug at flyta og arbeida vesturi i Vågum. Frimerkjadeildin Frimerkjadeildin, id eftir hvat eg veit, skuldi flytast til Suðuroyar, varð ver- andi i høvudsstadnum. Hvi veit eg ikki, men 6- ivad hevur stovnsleidarin mett hetta fíggjarliga óforsvarligt, men hevur hugsað sum so, at vit kunnu flyta hana út á Arg- ir, ið sum ellum kunnugt er samanhangandi við Tórshavn? T.v.s., hava hana so nær hevuðsstaðnum sum gjer- ligt. Skúlabóka- midsølan Skúlabókamiðselan hevur ligið frammarlaga á skránni í seinastuni, men tosið hevu rí hevuðsheit- inum snúð seg um, hvar í Tórshavn hon skal liggja. Ikki eitt orð um at fáa hana út um hevuðsstaðin. Havganskingarstød Í fiskivinnutåttinum 7/1- 1987 kom fram, at ætlanir eru at fara undir at kanna havbotnin vid Føroyar fyri livfrødislig evni, og i hesum sambandi at byggja eina granskingar- stød mi Kaldbaksfirði. »Kanska í samband við ætlaða Sundsdepilin?«. Eg vil heita á politikarar okkara, um heldur at byggja aðrastaðni í Fer- oyum, tí tað er einki, ið talar fyri, at tílíkur stovn- ur eigur at liggja í Havn. Handilslívið Handilslívið í Tórshavn blómar sum ongantíð, meðan keypmenn úti á bygd steingja frá hond. og ein av høvudsorsøkunum til hetta er tað almenna, ið óbeinleiðis stuðlar hesari drepandi gongd fyri bygd- irnar. Allir ferovingar eru meira og minni heftir av teimum almennu stovn- unum í Havn, og tá teir skulu ella noyðast at vitja hesar stovnar, so nýta teir samstundis hevið at vitja tey stóru handilshúsini í býnum, ið hava sterri úr- val og bíligari verur, m.a. av tí stóra kundatalinum. Felagskommunur Um t.d. Norðurstreymoy hevði eina ávísa felags umsiting, ið m.a. var råd- gevandi og vegleiðandi í tekniskum, fíggjarligum, mentunarligum, sosialum og heisluligum spurn- ingum, so vildi nógv verið vunnið, teimum einstøku bygdunum at frama. Sjálvandi skulu allar kommunurnar hava sítt egna sjálvstýri, men áður- nevnda uppskot hevði í stóran mun bett um av- gerdarstødid hjá tí ein- staka bygdarráðsliminum, og vildi samstundis forðað fyri, at kommunurnar hver í sær, í sjálvdrátti, royndu at arbeiða við sama máli sum granna- kommunurnar. Ein annar týðandi fyri- munur, við uppskotinum er, at bygdarådslimirnir koma at arbeida saman vid rådgevarum, id eru knýttir at økinum og so- statt kenna til trupulleik- arnar, ið tann ávísa kommunan hevur við at gera. Inntøkumisjavni Samb. yvirliti frå Føroya Kommunufelag, var miðalinntekan fyri hvønn íbúgva í Feroyum kr. 64.642 í 1983. Nr. 9 — 22. januar 1987 Taka vit so Tórshavn fyri seg, so var miðalinn- tøkan har kr. 82.362. Um Havnin verður tikin frá miðalinntekuni í Fer- oyum, so verður miðalinn- tøkan kr. 57.262 kr T.v.s., at miðalinntekan í Havn er 25.100 kr. ella 43,8% hægri í mun til rest- ina av landinum. Av hesum sæst, at stór- ur munur er á inntøku- grundarlagnum í Tórs- havn og restini av land- inum. Hetta vanbýti eigur á ein ella annan hátt at verða útjavnað, og tað besta hevði verið, um ein nevnd varð sett at kanna, hvussu tað ber tiul, at munurin er so stórur, og hvat ið kann gerast fyri at útlíkna hann. Her eiga so teir serkonu, ið arbeiða hjá kommununum runt um í landinum, at verða tiknir við í samband við kanningarnar, eins og ráð- gevarar hjá tí almenna. Annars er mín persón- liga meting, at orsakirnar til ådurnevnda misjavna, m.a. stava frå ti ovur- honds stóra almenna akt- ivitetinum í Tórshavn, ið gevur tryggari og betri inntekur, serstakliga fyri kvinnur, ið hava munandi verri og ótryggari inn- tekugrundarlag úti á bygd. Samferðslu- viðurskifti Berghol og vegagerðir eru í dag frammarlaga á skránni hjá okkara løg- tingsumboðum. Men við øllum hesum er nakað >»