hósdagur 22. januar 1987síða 9

Nr. 9 — 22. januar 1987 | Niðurstoða á fundi hjá »Barnakonu«: Serdeild og ambula- september skipaði Ro innufelagssamskipan Føroya fyri fundi i Mettu- stovu vid luttøku av polit ikarum, læknum og yvir- læknum frå landssjukra- húsinum, umboð fyri heilsu- og sjúkrahússtýrið og ymiskum felogum. Endamálið við fundinum var at fáa eina greiða stødu viðv. eini serdeild í kvinnusjúkum og burð- arhjálp við ambulatorium á landssjúkrahúsinum. Av hesi orsek hevur felagið Barnakona, ið er brúkara- felag fyri barnakonur og foreldur við smáum bern- um, hildið tveir fundir við evnum, sum eru knýtt at hesum máli. Hetta mál hevur verið nógv frammi seinastu tíðina — serliga í samband við fíggjarlóg- ina, og er tað avgjørt at fegnast um, at fyrsta starvið sum yvirlækni í torium fyri neyði kvinnusjúkum og burðar- hjálp í foroyum er vorðið játtað Fyrsti fundur um hetta mál varð hildin 29. okt. og var heitið »Er tørvur á eini serdeild í kvinnusjúkum og burðarhjálp á Lands- sjúkrahúsinum?< A hes- um fundi luttóku umboð fyri jarðameðurnar, sjúkrahússtýrið og KSF. Næsti fundur: 26. nov. skipaði Barna- kona fyri fundi á býar- bókasavninum við evn- inum »Leikluturin hjá kommunulæknanum«. hesin fundur varð hildin m.a. fyri at lýsa hvussu vantandi serdeildin við ambulatorium ávirkar ar- beiðið hjá kommunulækn- um og heilsurektina hjá kvinnum annars. Kristianna Nordendal, kommunulækni, luttók á fundinum, og hon gav eina sera greiða og skilliga frá- greiðing um kanningar av barnakonum Harum- framt tosaði hon um fyri- byrgjandi kanningar og viðgerð av kvinnusjúkum í ymiskum tíðarskeiðum í lívinum hjá kvinnuni v.m. M.a. kom upp á tal hvenn týdning eitt ambul- atorium hevur fyri kann- ingar av barnakonum. Her nevndi Kristianna Nord- endal, at tað var ein lætti, tá ið tað bar til at kunna seta seg í samband við ser- læknan, um hevði illgruna um, at okkurt ikki var, sum tað skuldi, t.v.s. at tað avgjørt er ein fyrimun- ur við einum ambulat- orium, sum kommunu- læknin hevur møguleika fyri at seta seg í samband við og ávísa til; hesin meguleiki er ikki til staðar í dag, tí ambulatoriið á Landssjúkrahúsinum, — ————i——"———————, skeivt við at henda. Alt gott um betraði sam- ferðsluviðurskifti, = men hví skulu tey, ið sjóvegis mugu røkka meginøkini, gjalda stórar peningaupp- hæddir hverja ferð tey nýta samferðsluágóðar- nar, meðan tey, ið fáa fast samband millum oyggjar- nar, eila berghol gjøgnum fjøll og hamrar als ikki gjalda nakað fyri at koyra tverturum og igjøgnum. Antin skulu øll ferðast fyri onki, ella skulu øll gjalda fyri at nyta teir broyttu og betraðu ferða- møguleikarnar. Ferjulegur og sam- ferðsluhavnir verða bygd- ar kring landið. Men her krevja legting og lands- stýri, at kommunurnar skulu gjalda sín bróður- part, su mí letuni er 35% av kostnaðinum. Eftir mínari meting er hetta eitt annað gott demi um,hvussu legtingsum- boð okkara lemja bygdir- nar fíggjarliga, í liggja so- leiðis fyri, at samferðslu- havn skal gerast í teirra eki. Orðið samferðsla um- fatar ikki bert tað, ið hev- ur við gjøgnumgangandi bilferðslu at gera, men so sanniliga eisini ferðing á sjónum, men ein skuldi ikki trúð, at so var. Landsplanlegging Ein loysn á ellum hesum órættvísi og misjavna hevði verið ein landsplan- legging á hægri steði, ið m.a. miðjar ímóti at for- deila tær almennu ílegur- nar runt um í landinum eftir ávísum festum rammum. Fyri nekrum degum síð- ani legði Tórshavnar bý- ráð eina framtíðarætlan fyri útbygging í Suður- Streymoy fyri almenn- ingin, og eftir teirra meting skulu meira enn helmingurin av Feroya fólki búgva innan ár 2010, og við teirri vælvild ið politikarar runt um í land- inum vísa Havnini, so verður hetta dapra fram- tíðarútlit als ikki av leið. Politikarar runt um landið, fáið eina vend í orð- ið bygdamenning, sum í dag bert er at kalla ein lættisoppur, ið ongan góð- an eigur. Lat ikki orðið fara i søg- una, tí við verandi gongd í samfelagnum, so kemur Suður-Streymoy at hava meirlutan í tinginum um 20-30 ár, og tá er ov seint. Bygdamenning hoyrir ikki bert reðuni til upp- undir legtingsval!? Karmal Olsen bygdarráðslimur í Vestmanna á å i 2 á A > sum hevur virkað í 3 ár, sum kunnugt hevur ligið stilt Turið Holm gavst síðani Ikki opið ambulatorium Eitt ambulatorium, kvinnurnar verða ávístar til av kommunulækn- anum, er avgjørt at fyri- trekkja, segði Kristianna, sum av egnum royndum kennir til tey stóru opnu ambulatoriini í útlondum, og tey eru sera ópersónlig við skiftandi læknum fyri hverja vitjan, og oftast er tað eingin serlækni til staðar á ambulatoriinum. Har er tað vanligt, at allar barnakonukanningar verða gjørdar á ambulat- orium, og hetta ger, at kommunulæknarnir á staðnum yvirhevur ikki hava nakað samband við barnakonurnar, og hetta sakna teir. At fara so langt sum til at hava eitt sonevnt opið ambulat- orium, helt Kristianna vera synd fyri bæði lækn- ar og barnakonur, so har mælti hon til, at barna- konuambulatoriið aftur fekst at virka við einum serlækna og varð skipað gjøgnum ávísing frá kommunulæknunum. sum Meira rutinu Tað er ein stór hjálp hjá kommunulæknanum, ið hevur so nógv eki at taka sær av, at kunna rådføra seg við ein serlækna, segði Kristianna, tí ein erlækni er meira rutineraður á sín- um eki og hevur eitt stórt statistiskt materiali at halda seg til. Tá hetta ikki ber til í dag, so er ein ofta noyddur til at innleggja kvinnurnar, eg tað er bæði trupult og dýrt fyri sam- felagið. Harumframt er long bíðitíð til serlæknan, so hetta er ein steða, ið ger kvinnuna ótrygga. ti hon fær als ikki tað hon hevur krav upp a Antikonseptión Nógv tjak var á inum, og fram kom eisini at í skúlalógini er eingin tími settur av til nøring, so tað er upp til tann ein- staka læraran, hvussu nógv verður gjert burtur- úr undirvísingini á hesum eki. Fólk vóru samd um, at tað átti at verið ein upplýsandi stovnur, ið tók sær av antikonseptión; hetta kundi eitt ambulkat- orium evt. tikið sær av. Heldur ikki skúlalæknin ger nakað við hetta er- kvisna mál. Og abort er enn eitt tabuevni, ið ikki verður sakliga viðgjert í skúlunum, og sum heild er allur hesin problematikk- urin ikki tikin fram frá politiskari síðu. Hetta er ein trupul steða — eisini fyri læknan. Tá ið kvinnan hevur átt, er eisini av stórum týdn- ingi, at upplýst verður fyri henni um antikonseptión, tí tað er ávíst, at tað tekur 2 ár hjá kvinnuni at koma seg aftaná feðingina — bæði fysiskt og psykiskt. fund- Sleppa undan biditid Fyribyrgjandi kanningar fyri kvinnusjúkur verða gjerdar hjá kommunu- læknanum við kyknu- roynd. Eru tað onnur ting, tað snýr seg um — knykl- ar, bleðingar v. m., so má kvinnan innleggjast. Var eitt virkið ambulatorium, so hevði viðgerð kunnað verið gjørd ambulant, t.v.s. skjótari fyri kvinn- una og bíligari fyri samfel- agið, og ein hevði sloppið undan tí longu bíðitíðini hjá serlæknanum. Hormonviðgerð Um ring vvirgangsar hja Krist ðger rmonum, og tað kvinnum, segði anna, at hetta má vi ast við h« er ein viðgerð, ið sum oft ast hjálpir. AT fyr! fremst ein spurningur un lívskvalitet hjá kvinnuni styrkir øllum X iðger: slíkt er fyrst og hormonviðger slímhinnurnar i kroppinum, serliga í undir- lívinum, og mótvirkar av- kálking av beinagrindini, sum er sera pínufult, og tað mótvirkar 100% hita- túrum, men hjálpir ikki al- tíð á psykisku støduna. Serútbúgvið fólk Viðv. eini serdeild fyri kvinnusjúkur og burðar- hjálp á Landssjúkrahús- inum, segði Kristianna Nordendal, at stovnssetan av eini serdeild avgjert er fyri neyðini, og tann stóri fyrimunurin er, at øll starvsfólkini á deildini eru serútbúgvin. Vælút- búgvið starvsfólk fer eis- ini at hava stóran týdning fyri kvinnur, ið hava átt, eitt nú í samband við bróstageving, sum starvs- fólkið kann veita stuðul viðv., upplýsa og motivera mammuna, so hon ikki gevur upp alt ov skjótt. Eisini kunnu tey fáa hana at skilja, hvussu stóran týdning bróstageving hev- ur fyri barnið. Ov stór Ein vansi er kortini við at hava ambulatorium, og tað er, at tey oftast vaksa seg óneyðuga stór, m.a. av teirri orsek, at óneyðugar eftirkanningar verða sett- ar til á ambulatorium. Hetta virkar til, at sam- bandið millum sjúkling og lækna (kommunulæknan — primerlæknan) viknar. Og so kann spurningurin taka seg upp um, hver kennir endaligu ábyrgdina av sjúklinginum.