leygardagur 7. mars 1987síða 13

Nr. 28 — 7. mars 1987 på x Fad er ti greitt, at stórur spenningur er, nú steðan skal takast til virkið. Ikki minst á Teknocon, har nógv orka er legd í júst hetta projektið, eru teir spentir at vita, hvat myndugleikarnir hava at siga. — Her er so talan um eitt virki, sum skal troyta ein fiskastovn, ið vit hig- artil ikki hava troytt í stóran mun, og her er tal- an um at fáa gongd á meira miðvísa og lenandi vinnu úr svartkjaftinum, sum ikki skal byggja á al- mennan studning ella í hvussu so er munandi minni studning enn verður latin í dag. Fyri at hetta skal kunna lata seg gera, so er neyð- ugt við virkjum, sum koyra rationelt. Bakkafrost stóran týdning Vit spurdu Eyðfinn Eg- holm og Jens Kára Vil- helm hvat teir halda um tær royndir, sum eru gjerdar við svartkjafti á Bakkafrost, og um ein kann brúka hesar royndir sum grundarlag, tá ein skal meta um, antin svart- kjaftaframleiðsla á landi kann gerast lenandi ella ikki! Teir siga, at teir hava ikki júst brúkt Bakkafrost sum sammetingargrund- arlag, tá teir hava gjert Getuprojektið. — Tað er als eingin ivi um, at royndirnar, sum eru gjørdar á Bakkafrost hava havt sera stóran týdning fyri úrslitini vit eru rokkin til, og hava ver- ið medvirkandi til, at vit í dag kunnu tosa um at gera eina matveru burtur úr svartkjafti. Royndirnar sum m.a. Heilsufreðiliga starvsstovan hevur gjert við stuðuli frá Nordforsk hava jú prógvað, at tað ber væl til at gera eina góða matveru úr svart- kjafti. Hesar royndir hava eisini víst, at tað ber til at fáa maskinur, sum kunnu brúkast til hesa ávísu framleiðslu. Víðari Eingin ivi um, at royndir- nar á Bakkafrost hava havt stóran týdning fyri víðari gongdina, men nú eiga vit so at byggja á hes- ar royndir og fara eitt stig víðari. Eitt slíkt stig er at byggja eitt heilt nýtt virki, sum hevur eina rationella framleiðslu við so fáum fólkum sum til- ber. Tað skal so aftur gera, at vit kunnu minka mun- andi um tervin á studn- ingi til hesa framleiðsluna. Teir báðir vísa annars á, at Bakkafrost uppruna- liga varð ikki bygt til svartkjaft, men at teir hava roynt ymsar fram- leiðslur. Okkum tørvar I virki, sum burturav fram- leiðir matverur úr svart kjafti og sum um somu tíð tekur í brúk ta nýggju teknfreðina innan fiski- ídnað. Neyðugt er at brúka elektroniska stýr- ing í allari framleiðsluni, soleiðis at bæði góðska og útbýti kann vera tað best hugsandi. Skal eitt virki, ið skal viðgera 20.000 tons av svartkjafti árliga, gjalda skipunum ein rímuligan ráveruprís, so mugu vit eitt stig víðari enn Bakka- frost. Skulu vit byggja eitt slíkt nýtt virki á tann studning, sum framleiðsl- an á Bakkafrost fær í dag, so kunnu vit heldur við tað sama gloyma alt um framtíðar framleiðslu úr svartkjafti á landi. Og fyri at sleppa undan studningstervinum í hesi vinnuni, so er einasta gongda leiðin tann at byggja eitt heilt nýtt virki, sum koyrir so ratio- nelt sum yvirhevur gjer- ligt og tískil brúkar nyggj- astu teknifreðina í síni framleiðslu. Ikki rætt at út- byggja verandi flakavirki — Men hví tá ikki heldur útbyggja verandi flaka- virki til at arbeiða svart- kjaftin ístaðin fyri at gera ílegur uppá 80 mió. kr. í nýtt virki? — Framleiðslan har koyrir sum er við studningi, og skal ein satsa uppá framleiðslu av stórum negdum av svart- kjaftaverum, so má ein leggja seg eftir virkjum, ið ikki eru studningskrevj- andi ella krevja lítlan studning. Skulu verandi flakavirki til at arbeiða svartkjaft eisini, so eru nýggjar ílegur neyðugar. Tað kann so ongantíð blíva eins rationelt og gott sum tað, at vit byggja eitt heilt nýtt virki til svart- kjaft burturav. Tann veru- liga framleiðslustýringin, sum verður skipað á ein- um tílíkum virki, skal so tryggja virkinum ta neyð- uga yvirskotið. — Men bera tit ikki ótta fyri, at politikarnir fara at vera meira varnir at játta veðhald til hetta virkið, nú bæði peningastovnar og fiskasøla ávarar ímóti fleiri ílegum í svartkjafta- vinnuna ? — Slíkar ávaringar kunnu sjálvandi hava ringa ávirkan á steðutak- anina hjá okkara politikar- um. Men vit eiga at minn- ast til, at tað eru getufólk, sum her eru fús til at fara undir eitt tílíkt tiltak, og haraftrat eru tað peninga- stovnar bæði í Feroyum og í útlandinum, sum vilja vága pengar uttan at krevja trygd, tí teir rætt Nýggja svartkjafta- virkið, sum skal byggjast í Getu ANDING 100 rom . - L L 1 ) Í á | MASK INGUM — TIN MG NNF UN | i Í L. ; | - | 2 | Br AND: 8 pr FHETTER R = så SN — == 11TT230 F - ( 5,0 Á - ha | mas TI TE T Tú produston 200 "mns/dag = 125 tons / "me | SÅ og slætt trúgva uppá Barentshavinum brádd- ár eru try »Gøtuvirki« í — Søleidis sær mottøkan hetta projektiå. liga hverva, hvat nú um landinum. og framleiðsluskipanin á Hverja steðu landsins eingin kongafiskur er til Getuvirkinum út. Svart- myndugleikar so hava til meira o.s.fr. Hvat skulu kjafturin verður landað- veðhaldspartin veldst um, tá okkara rækju- og djúp- ; ur og koyrdur i serstakar hvat teir vilja vid svart- vatnstrolarar gera? Tad er Spurnartekin RW-tangar og síðani kjaftinum. Halda teir, at altíð torfert at vita, — Men spurnartekin hev- fluttur inn á virkið, har tað er ov stór óvissa knýtt = hvussu stendur til við ein- ur verið sett við tykkara dentur verður lagdur á at at skula troyta ta stóru um fiskastovni komandi projekt. M.a. hevur skriv- at brúka háteknifreði í svartkjaftaresurs vit hava, so er tað ein steðu- takan. Men um teir vilja, at vit skulu treyta henda so stóra fiskastovnin og harvið fáa meguleikan at ekja um inntekugrundar- lagið hjá hesum samfelag- num, so eiga teir at geva hesum projektinum ein tjans. — Men er tað ikki vågi- ligt at gera fleiri ílegur í ein fiskastovn, sum hevur verið okkum so svikaligur. — Vit kunnu venda spurninginum og spyrja, hvat nú um rækjurnar í árini, men skulu vit lurta eftir fiskifreðingunum so siga teir jú, at svartkjafta- stovnurin er uppi á 4 miló. tonsum og at hann er í menning. Nú hava vit bíð- að nóg so leingi at gera ílegur í verulig svart- kjaftavirki, at verður henda ætlanin í Getu steðgað nú, so kunnu vit gloyma alt um svart- kjaftaframleiðslu á landi. Ráðgevarnir hjá Tekno- con halda seg ikki vera ov bjartskygdar, tá teir longu nú kunnu ímynda sær, at tað um eini fimm arin í Menningargrunni- num, Martin Djurhuus í Sosialinum víst á, at ov nógv av projektinum er rein teori sum ikki er roynd í praksis. Somuleið- is ivast hann í, um virkið fer at fáa nokk av fiski ! — Nú skal tað sigast beinanvegin, at tann part- urin, ið Martin Djurhuus umtalar, sum teori, er bert ein lítil partur av tí saml- aða virkinum. Tað er har tað snýr seg um at brúka nýggja teknifreði í fram- leiðsluni. Henda tøknifrødin er ikki roynd stóran mun, soleiðis at so fáar mannahendur sum gjerligt nerta fiskin til júst hesa framleiðsluna fyrr. Ætlanin er so at gera royndir, áðrenn virkið verður tikið í brúk. Men skuldi tað so hent, sum vit tó ikki rokna við, at nýggja teknifreðin, sum m.a. fevnir um nýggjar maskinur, ikki riggar, so er einki til hindurs fyri at -