hósdagur 19. mars 1987síða 19

Nr. 33 — 19. mars 1987 Heimaundirvísing Næmingar, sum igjøgnum longri tíð vegna smittu- vanda ella fyri heilsu og vælferð ikki kunna verða undirvístir í skúlanum, verða undirvístir heima ella á tí stovni, har teir eru staddir. Til = heimaundirvising verður kravd læknavátt- an. Landsskúlaráðið kann eisini áseta greiniligari reglur fyri krevum til heimaundirvísing og um umsjónina við hesi undir- vising. ;júkrahús- indirvising úkrahúsundirvísing eig- eisini at verða skipað ri bernum og ungum dir 18 ár, sum verða legd inn á sjúkrahús. Tað er skylda hjá bý- ella bygdaráði og skúla- nevnd at skipa sjúkrahús- undirvísing. Men henda undirvísing kann eisini verða skipað av Lands- skúlaráðnum. Sum nú er, skipar og umistur Landsskúlafyri- sitingin alla sjúkrahús- undirvísingina í Feroyum fyri Landsskúlaráðið. Næmingaflutningur Bý- ella bygdarráð skal skipa fyri flutningi í og úr skúla til næmingar, ið eru sjúkir ella avlamnir eftir reglum, sum Landsskúla- ráðið ásetur. Eftir núgaldandi reglum fær kommunan 50% av hesum útreiðslum endur- goldið frá Landsskúlafyri- sitingini. I stadin fyri, at næm- ingurin verður fluttur til barnið eftir somu reglum, u mso er, at slík skipan hevði verið betur hósk- andi. Tilskot til uppi- halds- og ferða- útreiðslur Landsskúlaráðið kann veita tilskot til útreiðslur, sum foreldru noyðast at hava av sínum barni, um so er, at tey verða noydd at senda barnið í aðra kommunu at fáa serundir- vísing ella sernámsfreði- liga hjálp. Hetta tilskotið kann verða latið bæði til uppihalds- og til ferðaút- reiðslur. Hvussu fer so ser- undirvísingin fram í skúlunum ? Serundirvísingin er bundin til eina skipan. Hon er individuel Navnið serundirvísing kemur júst av tí. Men teir ávísu næm- ingarnir hava kortini eina fasta tímatalvu at ganga eftir, og tað er serliga í høvudsgreinunum: lesing, skriving og rokning. IKK! fasta Stuðulslærari Summir næmingar fáa ser- undirvising ella sernåms- frødiligan studul inni i flokkinum — tå eru tveir lærarar inni i flokkinum Einstaklinga- undirvising Summir næmingar fåa hjålpina einsamallir uttan fyri flokkin nakrar timar um vikuna. Lidundirvising Aðrir eru saman — ehlst 2 og 3 í einum bólki ella liði nakrar tímar um vikuna uttan fyri flokkin. Tali- og hoyri- undirvísing Tali øg hoyrundirvísingin er sum oftast ein- staklingaundirvising við lærarum, sum eru settir til hesa serligu undirvísing- ina fyri fleiri bygdir, t.d. er bert ein fyri alla Suðuroy, ein fyri allar Norður- oyggjar, ein í Vágum 0.s.fr. Ein av teimum nýggju tættunum í fólkaskúlalóg- ini, frá 1979 er sernáms- freðiligur stuðul. Hesin er ætlaður serliga teimum svárt raktu bernum og næmingun Bæði í fólkaskúlanun og í vanligu barnagerð unum hava vit nú nógvar veikar æmingar bæði til andsevni likamsevni Hesum næmingum tørv- ar sernåmsfrødiligan studul. Hvat er so sernåms- frødiligur studul? Sernámsfreðiligur stuð- ul er; 1. Undirvising sum fremur úrreivingina (út- viklingin hjá einum barni, t.d.) a. venjing í orðanegd (hugtøkum) hjá talitarn- aðum b) teknmál fyri deyvum c) undirvísing í blinda- skrift fyri blindum og teimum við ringari sjón, t.d. í ferðslureglum 0.0. Velkar og ti Venjing Sernámsfreðiligur stuðul er 2. Venjing í at beta um og fremja úrrevingina, t.d. a viðvíkjandi úttaluni B) hoyrivenjingar við tunghoyrdum. c) kropsligar venjingar við likamsbrekadum. Tað er einki skarpt mark millum undirvísing og venjing. Vegleiðing ÞSernámsfreðiligur stud- ul er 3. Vegleiðing t.d. í a) hvat barninum tervar av hjálp, b) hverjar møguleikar barnið hevur, c) á hvenn hátt tað kann fáa hjálp, d) hvat tilfar hóskar, e) hverjar venjingar eru neyðugar (samráðingar við fysioterapeuti), f) viðvíkjandi ljós- og ðviðurskiftum, g) viðvíkjandi hóskandi borði og stól, h) at upplýsa foreldrini um: hóskandi leikutoy, teknmálsundirvísing, um tervin og týdningin av målmenningini. O.a.m. Upplýsing um nåmsfrødiligt tilfar Sernámsfreðiligur stuðul er eisini at geva upplýsing um: 4. Námsfreðiligt tilfar t.d. a) at framvega fremj- andi tilfar fyri úrreiving- ina, b) venjing í at brúka ser- lig hjálpartól fyri betur at vinna á trupulleikunum hjá barninum, t.d. 1. FM styrkjara til tung- hoyrd og 2. serliga lampu til tey við ringari sjón 0.s.fr. c skipa fyri láni av yms- um hóskandi tilfari, hjálp- artólum, leikutoyi o.s.fr. d) geva upplýsing um týdningin av: 1. Gjølligari kanning 2. Landsskúlamiðsteð 3. Bókasavn 4. Skúlanum á Treðni og 5. hjálpa til at skipa ser- lækna- skúlakoyring sjúk og rerslu tarnað. liga fyri Hver kann veita henda ymiska ser- nåmsfrødiliga studulin? 5. Hvør kann veita henda ymiska sernåmsfrødiliga studulin? Tað kunan t.d.: a) Skúlaráðgevararnir á Landsskúlafyrisitingini, b) Talilærararnir c) Serlærararnir d) Onnur lærarafólk við serútbúgving rnagarðslær við serútbúgving ? e) Da Onnur hjålp 6. Inn i henda frødiliga studul er eisini onnur hjálp neyðug. Tað er t.d. 1. Sosial hjálp mannastovan) og 2. hjálp frá heilsuverki- num. sernams- (Al- Samarbeiði 7. Eitt steðugt og reglu- ligt samarbeiði er tí av stersta týdningi millum: a) heim og skúla b) heim og barnagarð stovn c) skúla og barnagarð stovn d) heilsuverkið og skúla barnagarð/stovn. Teir lyklapersónar, sum hetta samarbeiði eigur at fevna um, eru t.d.: skúla- og barnagarðslær- arar, skúlaráðgevarar, ser- námslærarar, barnagarðs- pedagogar, heilsusystrar, skúlalæknar/skúlasjúkra- systrar, sosialráðgevarar, fysioterapeutar, ergotera- peutar. Her síggja vit, at vit koma at hava við fleiri lóg- Síða 19 gávur at gera. Og tað kann mangan vera trupult at fáa greiði á, hver eigu! koma at standast av tein um ymisku tiltøkunum Og tí er eitt skynsamt samarbeiði millun ri sum umsita hesar ymsu lógirnar alstórum týdningi Tilmelding fyri små- børn sum skjótast 8. Tilmelding fyri smá bern í heimum og barna gerðum eigur at fara fram so tíðliga sum meguligt Hvor tilmeldar ? Foreldur, heilsusjúkra- systrar, dagrektarmeður, læknar, starvsfólk á dag- stovnum, barnagarðsleið- arar og annars ein og hver, sum varnast, at eitt hvert er áfatt hjá einum barni Til hvønn skal verða tilmeldað ? a) Landsskúlafyrisiting- ina ella b) skúlan í bygdini, sum so setur seg í samband við Landsskúlafyrisit- ingina, ella c) sosialráðgevara, sum so setur seg í samband við Landsskúlafyrisit- ingina. Samarbeiði Neyðugt er við tættum samarbeiði millum Lands- skúlafyrisitingina, heilsu- verkið (heilsusjúkrasystr- arnar) og Almannastov- na ísosialráðgevararnar Kanning a) Landsskúlafyrisitingin (skúlapsykologiska ráð- gevingin) syrgir so fyri, at barnið verður kann- að og viðurskifti tess. Steða verður so tikin til sernámsfreðiligan stuðul, men áðrenn verða mong ymisk fak- fólk ofta tikin við í ráð- um. b) Við upplýsingum frá foreldrum, dagstovni, lækna, fysioterapeuti, sosialráðgevara, skúla- ráðgevara (skulapsyko- logi ella tali/hoyriráð- gevara) verður gjerd frágreiðing við upp- skoti um meguligan sernámsfreðiligan stuðul. Samanumtak Henda galdandi fólka- skúlalógin frá 1979 álegg- ur fólkaskúlanum at taka sær av øllum bernum g ungum frå 0—18 ár til ser- undirvising og sernåms- frødiligan stuðul. Men hetta hevur fólka- Framhald á síðu 14